Su stresi koşullarında biyostimülant uygulamasının maviyemiş (Vaccinium corymbosum l.) bitkisinde stres azaltıcı etkilerinin değerlendirilmesi
Evaluation of the stress-reducing effects of biostimulant application on blueberry (Vaccinium corymbosum l.) plants under water stress conditions
- Tez No: 1002357
- Danışmanlar: DOÇ. DR. CİHAN KARACA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ziraat, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Akdeniz Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, su stresi koşullarında biyostimülant uygulamasının, maviyemiş (Vaccinium corymbosum L. 'OlympusBlue') bitkisinde stres azaltıcı etkilerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırma, dört tekerrürlü olarak bölünmüş parseller deneme (Ana parsel sulama konuları, alt parsel biyostimülant uygulaması) desenine göre kurulmuştur. Deneme, dört farklı sulama seviyesini (S1: kontrol (kümülatif güneş ışınımına göre hesaplanan optimum sulama konusu), S2: kontrol konusunun %75'i, S3: kontrol konusunun %50'si, S4: kontrol konusunun %25'i) ve iki biyostimülant uygulama koşulunu (B0: biyostimülant uygulanmayan ve B1: biyostimülant uygulanan) içerecek şekilde yürütülmüştür. Yetiştirme dönemi boyunca bitki boyu, yaprak en ve boyu, stoma iletkenliği, klorofil içerik indeksi (CCI) düzenli ölçülerek, farklı konulara ait bitki stres koşulları hakkında veriler toplanmıştır. Ayrıca hasat dönemi sırasında, her saksıdaki meyve sayısı ve ağırlığı belirlenmiş, meyve kalitesini değerlendirmek amacıyla, meyve eti sertliği ve suda çözünebilen kuru madde (SÇKM) ölçülmüştür. Bunun yanında hasadın en yoğun olduğu 18 Mayıs tarihinde toplanan meyvelerin toplam monomerik antosiyanin, toplam fenolik madde tayini ve antioksidan aktivite analizleri yapılmıştır. Yine aynı tarihte her bir deneme konusundan yaprak örnekleri alınarak prolin içeriği belirlenmiştir. Sulama seviyesinin azalmasıyla su kullanım randımanı (WUE) ve sulama suyu kullanım randımanı (IWUE) değerlerinde belirgin artışlar elde edilmiştir. Bu, birim suya düşen ürün miktarının kısıtlı su koşullarında arttığını göstermektedir. Ancak WUE-IWUE artışı üretim kayıplarını telafi etmemiştir. Toplam verim ve ortalama meyve ağırlığı kısıntılı sulama konularında önemli oranda düşmüştür. S4 konusunda verim ve meyve iriliğinde belirgin kayıplar gözlenmiştir. Uygulanan sulama suyu miktarı ile evapotranspirasyon (ET) arasında doğrusal ilişki tespit edilmiştir; S1'den S4'e sulama suyu %75 azalırken ET yaklaşık %66 azalmıştır. Bu durum da biyostimulant uygulamasına kıyasla sulama miktarının ET'yi doğrudan kontrol ettiğini göstermektedir. Sulama suyunun en az uygulandığı S4'te ET en düşük düzeyde gerçekleşmiş olmakla beraber bitkiler hayatta kalmayı başarmıştır. Bu durum çeşidin su stresine karşı belirli bir tolerans gösterdiğini işaret etmektedir. Ancak bu dayanımın, verim ve meyve iriliğinde ciddi kayıplarla ilişkili olduğu saptanmıştır. Drenaj verileri, optimum sulama koşullarında (S1) kontrollü yıkama rejiminin uygulandığını ve EC yönetiminin sağlandığını; sulama azaldıkça drenajın da azaldığını; S4'te drenajın sıfırlanmasının ise uzun vadede ortamda tuz birikimi riskini yükselttiğini ortaya koymuştur. S3'te drenaj suyunun EC değerlerinde yükselme gözlenmiş ve drenajın olmadığı günlerden sonra tuz konsantrasyonunda hızlı artış saptanmıştır. Biyostimülant uygulaması verim, tane ağırlığı ve SÇKM üzerinde olumlu etki yapmış; ortalama verim ve meyve ağırlığı B1'de kontrol grubuna göre yükselmiştir. Prolin birikimi su stresinin derecesi ile artmış; S4'te en yüksek prolin seviyeleri kaydedilmiştir. Antioksidan bileşikler (TMA, DPPH, FRAP) ve toplam fenolik (TF) içerikleri su stresinin artmasıyla yükselmiş; en yüksek değerler S4 konusundan elde edilmiştir. Biyostimülant uygulaması TMA ve DPPH değerlerini anlamlı düzeyde artırırken; FRAP ve TF üzerindeki etkisi daha sınırlı kalmıştır. Çalışma, kontrollü su kısıtlamalarının mavi yemişte su kullanım etkinliğini artırdığını ancak bu kazancın toplam verim ve meyve iriliğinde önemli kayıplara neden olduğunu net biçimde göstermiştir. Biyostimülant uygulamaları bazı fizyolojik parametreleri, meyve kalite öğelerini ve antioksidan içeriği destekleyerek orta düzey kısıtlamalarda üretim ile kalite arasında daha uygun bir denge sağlayabileceği düşünülmektedir. Bununla birlikte en kısıtlı sulama koşulunda (S4) drenajın olmaması ve tuz birikimi riski, biyostimülant uygulamasının tek başına sürdürülebilir bir çözüm olmadığını ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aimed to evaluate the stress-alleviating effects of biostimulant application on blueberry (Vaccinium corymbosum L. 'Olympus') plants under water stress conditions. The experiment was established in a split-plot design with four replications (main plots: irrigation treatments; subplots: biostimulant application). The trial was conducted with four different irrigation levels (S1: control (optimum irrigation calculated according to cumulative solar radiation), S2: 75% of the control, S3: 50% of the control, S4: 25% of the control) and two biostimulant application conditions (B0: without biostimulant, B1: with biostimulant). During the growing period, plant height, leaf width and length, stomatal conductance, and chlorophyll index content were measured regularly to collect data on plant stress conditions under different treatments. In addition, during the harvest period, the number and weight of fruits per pot were determined, and fruit firmness and soluble solid content (SSC) were measured to evaluate fruit quality. Furthermore, on May 18, when harvesting was most intensive, analyses of total monomeric anthocyanin, total phenolic content, and antioxidant activity were performed on the harvested fruits. On the same date, leaf samples were collected from each treatment to determine proline content. The data obtained from the study were evaluated using ANOVA in a split-plot design, and differences between groups were determined by Tukey test at a significance level of p<0.05. The results of the study showed that with decreasing irrigation levels, significant increases were obtained in water use efficiency (WUE) and irrigation water use efficiency (IWUE) (e.g., WUE from S1 to S4 increased by approximately 66%; IWUE increased by approximately 126%). This indicates that the amount of product per unit of water increased under limited water conditions. However, the increase in WUE–IWUE did not compensate for yield losses. Total yield and average fruit weight decreased significantly under deficit irrigation treatments. In S4 treatment, significant losses were observed in yield and fruit size. A linear relationship was determined between the amount of irrigation water applied and evapotranspiration (ET); while irrigation water decreased by 75% from S1 to S4, ET decreased by about 66%. This shows that irrigation amount directly controlled ET compared to biostimulant application. Although ET was at the lowest level in S4, where the least irrigation water was applied, the plants managed to survive. This indicates that the cultivar has a certain tolerance to water stress. However, it was determined that this tolerance was associated with significant losses in yield and fruit size. Drainage data revealed that under optimum irrigation conditions (S1), a controlled leaching regime was applied and EC management was achieved; as irrigation decreased, drainage also decreased; and the no drainage water observed in S4 increased the risk of salt accumulation in the long term. In S3, an increase in EC values of the drainage water was observed, and a rapid increase in salt concentration was reported after days without drainage. Biostimulant application had a positive effect on yield, berry weight, and SSC; the average yield and fruit weight were higher in B1 compared to the control group. Proline accumulation increased with the degree of water stress, with the highest proline levels recorded in S4. Biostimulants supported osmotic regulation by increasing proline accumulation. Antioxidant compounds (TMA, DPPH, FRAP) and total phenolic (TF) contents increased with increasing water stress, with S4 showing the highest values. Biostimulant application significantly increased TMA and DPPH values, while its effect on FRAP and TF was more limited. The study clearly demonstrated that controlled water restrictions increased water use efficiency in blueberry, but this gain came with significant losses in total yield and fruit size. Biostimulant applications supported some physiological parameters, fruit quality traits, and antioxidant content, helping to achieve a better balance between production and quality under moderate water restriction. However, under the most restricted irrigation condition (S4), the absence of drainage and the risk of salt accumulation revealed that biostimulant application alone is not a sustainable solution.
Benzer Tezler
- Metiyonin uygulamasının su kısıtındaki patlıcan fideleri üzerine etkisi
Effect of methionine treatment on eggplant seedling under water deficit
FURKAN TABAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
ZiraatAtatürk ÜniversitesiBahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MELEK EKİNCİ
- Biostimulant effects of cystoseira barbata extracts on soil-grown crops
Cystoseira barbata ekstraktlarının toprakta yetiştirilen ürünler üzerindeki biyostimülant etkileri
YAĞMUR ARIKAN ALGÜL
Doktora
İngilizce
2025
BiyoteknolojiGebze Teknik ÜniversitesiBiyoteknoloji Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DR. ÖĞR. ÜYESİ BAHAR YILDIZ KUTMAN
- Farklı doz kuraklı stresi şartlarında, melatonin uygulamasının, çileğin verim, kalite ve bazı biyokimyasal özelliklerine etkisi
Effect of melatonin applied under different doses of drought stress conditions on the yield,quality and biochemical properties of strawberries
ASLI GÜLEÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
ZiraatSelçuk ÜniversitesiTarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NURCAN YAVUZ
- Spil karası ve ece üzüm çeşidinde (vitis vinifera L.) yapraktan farklı dozlarda salisilik asit uygulamasının verim ve kalite özelliklerine etkisi
The effect of foliar application at different doses of salicylic acid on yield and quality characteristics of spil karasi and ece grape varieties (vitis vinifera L.)
HATİCE BAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
ZiraatÇukurova ÜniversitesiBahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEMİH TANGOLAR
- Topraksız kültür koşullarında yetiştirilen çileklerde tuzluluğa tolerans düzeyleri üzerine farklı bioregülatörlerin etkileri
The effects of different bioregulators on salinity tolerance levels of strawberries grown in soilless culture conditions
SERRA KARADAL