Otizm spektrum bozukluğu tanılı ve tipik gelişim gösteren çocuğu olan ebeveynlerin geniş otizm fenotipi ve bilişsel esneklik açısından karşılaştırılması
Comparison of parents with children with autism spectrum disorder and typically developing children in terms of broad autism phenotype and cognitive flexibility
- Tez No: 1002366
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYNUR ÖZDEMİR
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları, Aile Hekimliği, Psikiyatri, Child Health and Diseases, Family Medicine, Psychiatry
- Anahtar Kelimeler: Otizm Spektrum Bozukluğu, Geniş Otizm Fenotipi, Bilişsel Esneklik, Endofenotip, Ebeveyn, Autism Spectrum Disorder, Broad Autism Phenotype, Cognitive Flexibility, Endophenotype, Parent
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bakanlığı
- Enstitü: Muğla Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB), güçlü genetik temelleri olan nörogelişimsel bir bozukluktur. Bu çalışmanın amacı, OSB tanılı çocuğu olan ebeveynler ile tipik gelişim gösteren çocuğu olan ebeveynlerin Geniş Otizm Fenotipi özellikleri ve Bilişsel Esneklik düzeyleri açısından karşılaştırılması ve bu değişkenler arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Ayrıca çalışmada, ebeveynlerin sosyodemografik özellikleri ile ölçek puanları arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi hedeflenmiştir. Gereç ve Yöntem: Prospektif kesitsel tipteki bu araştırma, Muğla Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Polikliniği'ne başvuran çocukların ebeveynleriyle yürütülmüştür. Çalışmaya, OSB tanısı almış 2-12 yaş aralığındaki çocukların ebeveynlerinden oluşan 51 kişilik araştırma grubu ve tipik gelişim gösteren çocukların ebeveynlerinden oluşan 60 kişilik kontrol grubu dahil edilmiştir. Veri toplama aracı olarak Sosyodemografik Veri Formu, Çocukluk Otizmi Değerlendirme Ölçeği, Otizm Spektrum Anketi (OSA) ve Bilişsel Esneklik Envanteri (BEE) kullanılmıştır. Bulgular: Araştırma grubundaki ebeveynlerin OSA toplam puan ortalaması, kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. Buna karşılık, araştırma grubunun BEE toplam puanları, kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde düşük saptanmıştır. Araştırma grubunda OSA toplam puanı ile BEE toplam puanı arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Ayrıca, araştırma grubundaki babaların yaş ortalamasının ve ailelerdeki boşanma oranının kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek olduğu belirlenmiştir. Sonuç: Çalışmamız, OSB tanılı çocukların ebeveynlerinin, tipik gelişim gösteren çocukların ebeveynlerine kıyasla daha yüksek düzeyde Geniş Otizm Fenotipi özellikleri sergilediğini ve daha düşük bilişsel esneklik düzeyine sahip olduğunu göstermektedir. Ebeveynlerdeki GOF özellikleri arttıkça bilişsel esneklik düzeyinin azaldığı görülmüştür. Bu bulgular, bilişsel esneklik sorunlarının GOF'un nörobilişsel bir bileşeni olabileceğini desteklemekte ve OSB etiyolojisindeki genetik faktörlerin önemini vurgulamaktadır.
Özet (Çeviri)
Objective: Autism Spectrum Disorder (ASD) is a neurodevelopmental disorder with strong genetic foundations. The aim of this study is to compare parents of children diagnosed with ASD and parents of typically developing children in terms of Broad Autism Phenotype (BAP) characteristics and cognitive flexibility levels, and to investigate the relationship between these variables. Additionally, the study aims to evaluate the relationship between parents' sociodemographic characteristics and scale scores. Materials and Methods: This prospective cross-sectional study was conducted with individuals applying to the Child and Adolescent Psychiatry Outpatient Clinic of Muğla Training and Research Hospital between 03.07.2025 and 03.08.2025. The study included a study group consisting of 51 parents of children aged 2-12 diagnosed with ASD and a control group consisting of 60 parents of typically developing children. The Sociodemographic Data Form, Childhood Autism Rating Scale (CARS), Autism Spectrum Quotient (AQ), and Cognitive Flexibility Inventory (CFI) were used as data collection tools. Results: The mean total AQ score of parents in the study group (26.16±7.27) was found to be statistically significantly higher than that of the control group (20.37±5.35) (p<0.001). Conversely, the total CFI scores of the study group (median=72) were found to be significantly lower than those of the control group (median=77) (p=0.030). A statistically significant negative correlation was determined between the total AQ score and the total CFI score in the study group (r=-0.354, p=0.011). Furthermore, the mean age of fathers and the divorce rate in families in the study group were determined to be statistically significantly higher compared to the control group. Conclusion: Our study demonstrates that parents of children diagnosed with ASD exhibit higher levels of Broad Autism Phenotype characteristics and lower levels of cognitive flexibility compared to parents of typically developing children. It was observed that as BAP characteristics increased in parents, the level of cognitive flexibility decreased. These findings support that cognitive flexibility problems may be a neurocognitive component (endophenotype) of BAP and emphasize the importance of genetic factors in the etiology of ASD.
Benzer Tezler
- Otizm spektrum bozukluğu tanısı olan bireylerin ebeveynleriyle tipik gelişim gösteren bireylerin ebeveynlerinin otizmle ilgili farkındalıkları
Autism awareness of the parents of individuals diagnosed with autism spectrum disorder and the parents of typically developing individuals
HALİL İBRAHİM BOZDOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Halk Sağlığıİstanbul Medipol ÜniversitesiDil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NAZMİYE EVRA GÜNHAN ŞENOL
- Tipik gelişim gösteren ve özel gereksinimi olan çocuk ebeveynlerinin öz şefkat düzeyleri ile ebeveynlik stresi arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of self-compassion levels and parenting stress levels of parents of children with typical development and children with special needs
CEREN BATIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Psikolojiİstanbul Gelişim ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ DENİZ YILDIZ
- Otizm spektrum bozukluğu tanılı çocuklarda baba-çocuk ı̇lişkisinin düzeyi ve babanın ı̇letişim becerilerinin çocuğun ı̇letişim becerilerine sağladığı katkının ı̇ncelenmesi
Investigation of the level of father-child relationship in children diagnosed with autism spectrum disorder and the contribution of father's communication skills to the child's communication skills
TUANA BALIKÇILAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
DilbilimKapadokya ÜniversitesiDil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MAHMUT ÖZKIRIŞ
- Erken çocuklukta dil kullanım envanteri (LUI): pragmatik dil gelişimi değerlendirmesi'nin Türkçe uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışması
The adaptation, validity and reliability study of language use inventory (lui) in Turkish: An assessment of young children's pragmatic language development
EDA İYİGÜN
Doktora
Türkçe
2021
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıAnadolu ÜniversitesiDil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İLKNUR MAVİŞ
- Ebeveyn çocuk etkileşim terapisinin Türk kültürüne uyarlanarak otizm tanılı çocuklar ve tipik gelişim gösteren çocuklar ile ebeveynleri üzerinde etkililiğinin incelenmesi
The adaptation of parent-child interaction therapy into Turkish culture and the examination of its effectiveness on children with autism, children with typical development, and their parents
SÜMEYYE ULAŞ
Doktora
Türkçe
2022
PsikolojiAtatürk ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMAİL SEÇER
PROF. DR. CHERYL BODIFORD MCNEIL