Doğa korumada yeni bir paradigma olan diğer etkili alan bazlı koruma önlemlerinin (OECMs) Türkiye için değerlendirilmesi
Evaluation of other effective area-based conservation measures (OECMs), a new paradigm in nature conservation, for Turkey
- Tez No: 1002486
- Danışmanlar: PROF. DR. AYHAN AKYOL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ormancılık ve Orman Mühendisliği, Forestry and Forest Engineering
- Anahtar Kelimeler: Biyoçeşitlilik, Doğa koruma, Orman koruma, Sürdürülebilir ormancılık, Biodiversity, Nature conservation, Forest protection, Sustainable forestry
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İzmir Katip Çelebi Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Orman Mühendisliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Çevresel sorunlara çözüm arayışında, doğal kaynaklarla birlikte biyolojik çeşitliliğin yerinde korunmasını hedefleyen“Korunan Alanlar (Protected Areas, (PA))”en yaygın ve etkili koruma yöntemlerinden biri olarak kabul edilmektedir. Tarihsel süreçte gelişen korunan alan uygulamaları, günümüzde diğer ülkelerde olduğu gibi Türkiye'de de doğal kaynakların ve biyolojik çeşitliliğin korunmasında kullanılan en etkili yöntemlerden biri olarak uygulanmaktadır. Ancak son elli yılda çok sayıda yerel, bölgesel veya küresel birçok çaba sarf edilmesine ve korunan alanların artan kapsamına rağmen, özellikle dünyada ormansızlaşma, orman bozulmaları, küresel ısınma, biyoçeşitlilik kaybı, okyanusların ve denizlerin kirliliği gibi birçok çevresel sorunların istenilen seviyede önüne geçilememiştir. Bu nedenle, küresel boyutta devam eden çevre sorunlarına karşı giderek artan endişeler, mevcut çözüm yollarının geliştirilmesini, yaygınlaştırılmasını, önlemlerin sıkılaştırılmasını ve yeni arayışların gündeme gelmesini zorunlu kılmıştır. Yapılan bilimsel çalışmalar ve arayışlar sonucu, yasal düzenlemelerle korunan alan ilan edilerek yapılan doğa koruma çalışmalarının haricinde, uzun vadeli olarak doğanın, biyolojik çeşitliliğin etkili bir şekilde ve yerinde korunmasını sağlayan alanlar olduğu değerlendirilmeye başlanmıştır. Yasal olarak korunan alan ilan edilmemiş olsa da birincil ve/veya ikincil yönetim amacı koruma olan veya hiçbir yönetim aracı ve amacı koruma olmayan fakat yardımcı koruma hizmetleri ile biyolojik çeşitliliğin yerinde ve sürdürülebilir korunmasını sağlayan birçok alan olduğu bilim dünyasında yeni bir koruma yaklaşımı olarak kabul görmeye başlamıştır. Nihayetinde Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi (Convention on Biological Diversity) çerçevesinde,“Diğer Etkili Alan Bazlı Koruma Önlemleri (Other Effective Area-Based Conservation Measures (OECMs))”yeni bir koruma anlayışı olarak küresel boyutta tanıtılmış ve koruma hedeflerine ulaşmada kullanılacak araçların başına eklenmiştir. Küresel düzeyde benimsenen bu yaklaşımın Türkiye'de nasıl uygulanabileceği sorusu bu çalışmanın merkezinde yer almaktadır. Bu bağlamda doktora tezi, farklı ülkelerde doğa koruma çalışmalarında yeni bir paradigma olarak öne çıkan OECM'lerin Türkiye'deki uygulanabilirliğini değerlendirmektedir. Tez çalışmasının amacı; ülkemizde yasal statülü korunan alanlar dışında potansiyel OECM sahalarını belirlemek, örnek uygulamalarla aday alan belirleme çalışmaları için uygulayıcılara rehberlik etmek ve mevcut korunan alanlara ek olarak“Diğer Etkili Alan Bazlı Koruma Önlemleri”içeren sahaların da katkısıyla biyolojik çeşitliliğin korunmasını desteklemektir. Uygulama sahası olarak seçilen Muğla'da, çalışma konusuna özgü geliştirilen araştırma yöntemi ile uluslararası kriterler kapsamında yapılan taramalar ve tam değerlendirmeler sonucu, Köyceğiz orman ekosistemlerinde birçok sahanın potansiyel OECM olduğu değerlendirilmiştir. Ayrıca, bu potansiyel alanlar arasından yaklaşık 170 km²'lik bir bölüm, uluslararası koruma standartları çerçevesinde biyolojik çeşitliliğin korunmasına katkı sağlayacak Türkiye'nin ilk OECM sahalarından biri olarak,“Sandras Dağı OECM Alanı”şeklinde belirlenmiştir. Yapılan bu çalışma ile OECM kavramının ülkemizdeki uygulanabilirliği detaylı şekilde incelenmiş ve elde edilen bulgular, bu koruma aracının Türkiye'nin biyolojik çeşitlilik yönetim sistemine entegre edilebileceğini ortaya koymuştur. Çalışmanın sonuçları, OECM'lerin Türkiye'nin korunan alan ağını genişletmede etkili bir araç olarak kullanılabileceğini ve OECM statüsü verilebilecek alanların belirlenmesinin, ülkemizin küresel biyolojik çeşitlilik hedeflerine ulaşmasına önemli katkı sağlayacağını göstermektedir.
Özet (Çeviri)
In the pursuit of solutions to environmental challenges,“Protected Areas (PA)”are acknowledged as a prevalent and efficacious conservation strategy, aimed at safeguarding biological diversity in situ along with natural resources. Protected area practices, which have evolved over time, are currently implemented in Türkiye, as in other countries, as one of the most effective methods used to protect natural resources and biological diversity. Despite the numerous local, regional, and global efforts that have transpired over the past fifty years, as well as the increasing scope of protected areas, many environmental problems—particularly deforestation, forest degradation, global warming, biodiversity loss, and ocean and sea pollution—have not been prevented to the desired extent. Consequently, mounting concerns regarding persistent environmental challenges on a global scale have compelled the formulation and propagation of existing solutions, the refinement of measures, and the implementation of novel approaches. As a result of scientific studies and research, areas that effectively protect nature and biological diversity in the long term have begun to be evaluated, apart from nature conservation efforts carried out by declaring areas protected by legal regulations. Although not legally declared protected areas, many areas with primary and/or secondary management objectives of conservation, or with no management tools or objectives of conservation but which provide on-site and sustainable conservation of biological diversity through auxiliary conservation services, have begun to be accepted in the scientific world as a new conservation approach. Ultimately, within the framework of the Convention on Biological Diversity,“Other Effective Area-Based Conservation Measures (OECMs)”have been introduced globally as a new conservation concept and added to the list of tools to be used in achieving conservation goals. This study addresses the central question of how this globally accepted approach can be implemented in Türkiye. In this context, the doctoral thesis evaluates the applicability of OECMs, which have emerged as a new paradigm in nature conservation efforts in various countries, in Türkiye. The objective of the thesis is to identify potential OECM sites outside legally protected areas in our country, to guide practitioners in identifying candidate sites with example applications, and to support the conservation of biological diversity with the contribution of sites that include“Other Effective Area-based Conservation Measures”in addition to existing protected areas. In Muğla, which was selected as the application area, many sites in the Köyceğiz forest ecosystems were assessed as potential OECMs as a result of scans and full assessments conducted within the scope of international criteria using a research method developed specifically for the subject of the study. Additionally, approximately 170 km² of these potential areas have been designated as the“Sandras Mountain OECM Area”, one of Türkiye's first OECM sites, which will contribute to the conservation of biological diversity within the framework of international conservation standards. This study examined in detail the applicability of the OECM concept in our country, and the findings revealed that this conservation tool can be integrated into Türkiye's biodiversity management system. The results of the study show that OECMs can be used as an effective tool in expanding Türkiye's network of protected areas and that identifying areas eligible for OECM status will significantly contribute to Türkiye's achievement of global biodiversity targets.
Benzer Tezler
- Örgüt topluluklarında yeni örgüt formlarının oluşumu: Türkiye ve Avrupa bağlamında bir araştırma
Formation of new organizational forms in organizational populations: A study in the context of Türkiye and Europe
SENCER ÖZEL
Doktora
Türkçe
2024
İşletmeGalatasaray Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NACİYE AYLİN ATAAY SAYBAŞILI
- Adaptive sustainable reuse of a post-industrial area with a biophilic approach: 'Green museum' evaluation applying virtual reality technology
Post-endüstriyel bir alanın biyofilik yaklaşım ile uyarlanabilir-sürdürülebilir yeniden kullanımı: Sanal gerçeklik teknolojisi ile değerlendirilen 'yeşil müze'
MAHTAB AHMADI KABIR
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Peyzaj Mimarlığıİstanbul Teknik ÜniversitesiKentsel Tasarım Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EREN KÜRKÇÜOĞLU
- Feng Shui paradigması olarak mekansal deneyim
Spatial experience as Feng Shui paradigm
BİLGE ŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2007
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF.DR. SEMRA AYDINLI
- Yeni teorik dönemeçler bağlamında mimari koruma ve miraslaştırmayı çerçevelemek
Framing architectural conservation and heritagisation in the context of new theoretical turns
MURAT KÜÇÜK
Doktora
Türkçe
2022
SosyolojiMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SİBEL YARDIMCI
PROF. DR. BÜLENT DİKEN
- Türkiye'de hayvan refahı tartışmaları: Mevzuat ve uygulamalar
Animal welfare discussions in Turkey: Legislation and practices
MEHTAP AYAN
Doktora
Türkçe
2025
TarihAnkara ÜniversitesiAtatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TEMUÇİN FAİK ERTAN