Antropolojide zooantropoloji uygulamaları: Literatür taraması yoluyla insan hayvan etkileşiminin kültürel yansımaları
Zooanthropology applications in anthropology: Cultural reflections of human-animal interaction through a literature review
- Tez No: 1002535
- Danışmanlar: DOÇ. DR. AYŞEGÜL ŞARBAK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Antropoloji, Anthropology
- Anahtar Kelimeler: Sosyal antropoloji, Social anthropology
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hitit Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Antropoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Antropoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, antropolojide zooarkeoloji uygulamaları literatür taraması yoluyla ele alınmış; insan–hayvan etkileşiminin kültürel yansımaları zooantropolojiye kavramsal ve tarihsel bir bakış çerçevesinde incelenmiştir. Çalışma kapsamında insan–hayvan etkileşiminin antropolojik temelleri, kültürel yansımaları ve insan–hayvan ilişkisinin ifade biçimleri alt başlıklar hâlinde değerlendirilmiştir. İlk bölümlerde ele alınan ritüelistik hayvan temsilleri, insanın hayvanla olan ilişkisini kutsal, sembolik ve metaforik düzeylerde kurduğunu ortaya koymuştur. Özellikle tarih öncesi dönemlerde mağara resimleri ve totemizm gibi inanç sistemleri aracılığıyla hayvanlar, doğayla kurulan manevi bağların temsilcisi olmuştur. Bu temsil biçimleri zamanla folklor, sanat ve edebiyata evrilmiş; kültürel mirasın temel unsurlarından biri hâline gelmiştir. Bu bağlamda hayvan hakları meselesi ve veganizm, yalnızca bireysel bir yaşam tarzı tercihi olarak değil; aynı zamanda politik, etik ve ekolojik bir duruş olarak değerlendirilmelidir. Türler arası etik anlayışı, insan merkezli olmayan bir adalet perspektifi geliştirerek tüm canlıların yaşama hakkını tanımayı amaçlamaktadır. Tezin ilerleyen bölümlerinde incelenen medya temsilleri ise modern bireyin hayvana bakışının büyük ölçüde medya aracılığıyla şekillendiğini göstermektedir. Sonuç olarak bu tez, insan–hayvan ilişkilerinin yüzeyde görünenin ötesinde, çok katmanlı, tarihsel ve kültürel bir bağlama sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Antroposen çağında bu ilişkinin yeniden tanımlanması, yalnızca hayvanlar için değil, insanlığın kendi varlığını sürdürebilmesi açısından da elzemdir. Etik, kültürel ve ekolojik duyarlılığı önceleyen bir toplum modeli, hem doğayla uyumlu hem de adil bir dünya için atılacak en önemli adımlardan biridir.
Özet (Çeviri)
In this study, zooarchaeological practices in anthropology were examined through a literature review, and the cultural reflections of human–animal interaction were analyzed within a conceptual and historical zooanthropological framework. The study evaluates the anthropological foundations of human–animal interaction, its cultural reflections, and the modes of expression of human–animal relationships under separate subheadings. The ritualistic animal representations discussed in the early sections reveal that humans have established their relationship with animals on sacred, symbolic, and metaphorical levels. Especially in prehistoric periods, animals became representatives of spiritual bonds formed with nature through belief systems such as cave paintings and totemism. Over time, these forms of representation evolved into folklore, art, and literature, becoming one of the fundamental elements of cultural heritage. In this context, the issue of animal rights and veganism should be evaluated not merely as individual lifestyle preferences, but also as political, ethical, and ecological positions. An interspecies ethical approach aims to develop a non-anthropocentric understanding of justice by recognizing the right to life of all living beings. Media representations examined in the later sections of the thesis demonstrate that modern individuals' perceptions of animals are largely shaped through media. In conclusion, this thesis reveals that human–animal relationships possess a multilayered historical and cultural context that goes beyond surface-level appearances. Redefining this relationship in the Anthropocene is essential not only for animals, but also for the sustainability of human existence. A societal model that prioritizes ethical, cultural, and ecological sensitivity represents one of the most important steps toward a world that is both harmonious with nature and just.
Benzer Tezler
- Antropolojide 3D uygulamaları
The application of 3D methods in biological anthropology
CELİL HAKYEMEZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
AntropolojiAhi Evran ÜniversitesiAntropoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. AHMET CEM ERKMAN
- Antropolojide siyasal dönemeç ve Georges Balandier'nin türbülans sosyolojisi
The political turn in anthropology and the turbulence sociology of Georges Balandier
ŞEYDA SEVDE TUNÇBİLEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Siyasal Bilimlerİstanbul ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ENES KABAKCI
- Antropolojide insanın mahiyeti ve aşkınlık sorunu
The essence of human and the problem of transcendence in anthropology
RABİA NUR AKMAZ
Doktora
Türkçe
2025
FelsefeAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiFelsefe Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUHAMMET ENES KALA
- Antropolojide ırk paradigmasının değişimi
The evolution of the paradigm of race in anthropology
HAMİT EMRE BOĞA
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
AntropolojiHatay Mustafa Kemal ÜniversitesiAntropoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ RIZA CAN