Bireylerin sağlıklı yaşam tarzı davranışları geliştirmeleri ile sağlık anksiyetesi arasındaki ilişki
The relationship between healthy lifestyle behaviors and health anxiety
- Tez No: 1002569
- Danışmanlar: PROF. DR. MELAHAT AKDENİZ
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Sağlıklı yaşam tarzı, yaşam tarzı tıbbı, sağlık anksiyetesi, Sağlıklı yaşam, Healthy lifestyle, Lifestyle medicine, Health anxiety, Healthy life
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Akdeniz Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sağlıklı Yaşam Tarzı Davranışları ile Sağlık Anksiyetesi Arasındaki İlişki Amaç: Bu çalışma Akdeniz Üniversitesi Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniği'ne başvuran, çalışmaya katılmayı kabul eden ve onam veren 18 yaş ve üzeri bireylerde sağlıklı yaşam tarzı davranışları ile sağlık anksiyetesi arasındaki ilişkiyi araştırmayı; ayrıca sosyodemografik özellikler ile sağlık anksiyetesinin yaşam tarzı değişkenleri üzerindeki etkilerini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Yöntem: Kesitsel ve ilişki arayıcı nitelikte yürütülen bu araştırmaya belirtilen kriterlere uyan toplam 338 birey dâhil edilmiştir. Veriler, yüz yüze görüşme yöntemiyle ve çevrim içi ortamda Google Forms platformu kullanılarak uygulanan üç bölümden oluşan bir anket aracılığıyla toplanmıştır. Anketin ilk bölümünde sosyodemografik bilgi formu, ikinci bölümünde Sağlık Anskiyetesi Ölçeği (SAÖ) ve üçüncü bölümünde Sağlıklı Yaşam Davranışı Ölçeği (SYDÖ) yer almıştır. Analizler IBM SPSS Statistics 23.0 programı kullanılarak yapılmıştır. Anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 39,07±14,79 yıl, %60,7'si kadın, %53'ü evli, %49,4'ü çocuk sahibi, %49,7'si üniversite ve üstü mezunu, %64,2'si düzenli bir işte çalışmakta olup %40,8'i gelirinin giderinden az olduğunu belirtmiştir. Katılımıcıların SAÖ toplam puan ortalaması 16,07±7,69; SYDÖ toplam puan ortalaması 80,68±23,01'dir. SAÖ Alt1 ortalama puanı (12,89±6,47), SAÖ Alt2 ortalama puanından (3,18±2,28) daha yüksektir. SYDÖ alt boyutlar içinde en yüksek ortalama puan alkol alt boyutundadır (85,50±23,06). SYDÖ ile SAÖ arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (rₛ=0,002; p=0,969). SAÖ Alt1 puanı arttıkça; SYDÖ egzersiz, KSS, sigara ve alkol puanları artmakta, stres yönetimi puanları azalmaktadır. SAÖ Alt2 puanı arttıkça, SYDÖ toplam puanı, KSS, uyku, sosyal destek, stres yönetimi ve beslenme puanları azalmakta; egzersiz puanları ise artmaktadır. SAÖ toplam puanı arttıkça SYDÖ egzersiz, KSS, sigara ve alkol puanları artmakta, stres yönetimi puanları ise azalmaktadır. Yaş ile SAÖ Alt2 arasında negatif yönlü; uyku, beslenme ve alkol puanları arasında ise pozitif yönlü ilişki mevcuttur. Kadınların SAÖ ve SYDÖ puanları erkeklerden yüksektir. Bekâr bireylerde beslenme puanları daha düşük, alkol puanları daha yüksek; eğitim düzeyi üniversite ve üzeri olan bireylerde ise SYDÖ puanları daha yüksektir. Çocuk sahibi olmayan bireylerde sosyal destek ve stres yönetimi puanları daha yüksek; beslenme, sigara ve alkol puanları düşüktür. Evde bakmakla yükümlü olduğu birey bulunmayan katılımcıların SYDÖ toplam, KSS ve alkol puanları daha yüksektir. Çalışan bireylerin SYDÖ toplam ve KSS2 puanları, çalışmayan bireylerden daha yüksek; alkol skoru ise daha düşüktür. Tamamen yüz yüze çalışan bireylerin alkol skorları daha yüksektir. Özel sektörde çalışan bireylerin SAÖ toplam ve SAÖ Alt1 puanları daha düşüktür. Kamu sektöründe çalışan bireylerin SAÖ Alt2 ve alkol puanları daha yüksektir. Kamu sektöründe çalışan bireylerin egzersiz ve uyku puanları özel sektörde çalışan bireylere göre daha yüksektir. Sigara puanları özel sektörde çalışan bireylerde çalışmayanlara kıyasla daha yüksek olup, kamu sektöründe çalışan bireylerde ise özel sektöre göre daha yüksektir. Geliri giderine göre fazla olan bireylerde SYDÖ toplam puanı ve stres yönetimi puanı daha yüksektir. Sonuç ve Öneriler: Bu çalışmada, sağlıklı yaşam tarzı davranışları ile sağlık anksiyetesi arasındaki ilişki incelenmiş, alt boyutlar arasında anlamlı ilişkiler belirlenmiştir. Bulgular, sağlık anksiyetesinin sağlıklı yaşam davranışlarıyla tek boyutlu bir ilişki içinde olmadığını göstermektedir. Ayrıca sosyodemografik değişkenlerin sağlık anksiyetesi ve sağlıklı yaşam tarzı davranışları üzerinde farklılaşmaya yol açtığı görülmüştür. Bulgular doğrultusunda, bireylerin sağlıklı yaşam tarzı davranışları ile sağlık anksiyetesi düzeylerinin birlikte ele alınmasına yönelik yaklaşımların yararlı olabileceği düşünülmektedir. Aile hekimliği birimlerinde bu konulara ilişkin farkındalığın artırılması, bireylerin sağlıkla ilişkili davranış örüntülerinin daha bütüncül biçimde değerlendirilmesine katkı sağlayabilir. Ayrıca, bu alanda yapılan çalışmaların sınırlı olması nedeniyle, farklı sosyodemografik özelliklere sahip örneklemlerle gerçekleştirilecek çok merkezli araştırmaların literatüre katkı sağlayacağı öngörülmektedir.
Özet (Çeviri)
The Relationship Between Healthy Lifestyle Behaviors and Health Anxiety Objective: This study aims to investigate the relationship between healthy lifestyle behaviors and health anxiety among individuals aged 18 years and older who applied to the Family Medicine Outpatient Clinic of Akdeniz University, agreed to participate, and provided informed consent. It also aims to evaluate the effects of sociodemographic characteristics and health anxiety on lifestyle-related variables. Method: This cross-sectional, correlational study included a total of 338 individuals who met the specified criteria. Data were collected through a threesection questionnaire administered via face-to-face interviews and online using the Google Forms platform. The first section of the questionnaire consisted of a sociodemographic information form, the second section included the Health Anxiety Inventory (HAI), and the third section comprised the Healthy Lifestyle Behaviors Scale (HLBS). Data analyses were performed using IBM SPSS Statistics version 23.0, and a p value of <0.05 was considered statistically significant. Results: The mean age of the participants was 39.07±14.79 years; 60.7% were female, 53% were married, 49.4% had children, 49.7% were university graduates or had a higher level of education, 64.2% were employed in a regular job, and 40.8% reported that their income was lower than their expenses. The mean total HAI score was 16.07±7.69, and the mean total HLBS score was 80.68±23.01. The mean score of HAI Subscale 1 (12.89±6.47) was higher than that of HAI Subscale 2 (3.18±2.28). Among the HLBS subdimensions, the highest mean score was observed in the alcohol subdimension (85.50±23.06). No statistically significant relationship was found between the HLBS and the HAI (rₛ = 0.002; p = 0.969). As the HAI Subscale 1 score increased, scores for exercise, Personal health responsibility (PHR), smoking, and alcohol increased, while stress management scores decreased. As the HAI Subscale 2 score increased, total HLBS scores and scores for PHR, sleep, social support, stress management, and nutrition decreased, whereas exercise scores increased. As the total HAI score increased, exercise, PHR, smoking, and alcohol scores increased, while stress management scores decreased. A negative correlation was found between age and HAI Subscale 2, while positive correlations were observed between age and sleep, nutrition, and alcohol scores. Women had higher HAI and HLBS scores than men. Single individuals had lower nutrition scores and higher alcohol scores, whereas individuals with a university-level education or higher had higher HLBS scores. Participants without children had higher social support and stress management scores and lower nutrition, smoking, and alcohol scores. Participants without individuals dependent on them at home had higher total HLBS, PHR, and alcohol scores. Employed individuals had higher total HLBS and PHR2 scores than unemployed individuals, while their alcohol scores were lower. Individuals working entirely face-to-face had higher alcohol scores. Participants working in the private sector had lower total HAI and HAI Subscale 1 scores. Those working in the public sector had higher HAI Subscale 2 and alcohol scores. Public sector employees had higher exercise and sleep scores compared with private sector employees. Smoking scores were higher among private sector employees than among unemployed individuals and were higher among public sector employees compared with private sector employees. Participants whose income exceeded their expenses had higher total HLBS and stress management scores. Conclusion and Recommendations: In this study, the relationship between healthy lifestyle behaviors and health anxiety was examined, and significant associations were identified between the subdimensions. The findings indicate that health anxiety does not have a unidimensional relationship with healthy lifestyle behaviors. In addition, sociodemographic variables were found to lead to variations in both health anxiety and healthy lifestyle behaviors. Based on these findings, approaches that address individuals' healthy lifestyle behaviors and levels of health anxiety together may be beneficial. Increasing awareness of these issues in family medicine settings may contribute to a more comprehensive evaluation of individuals' health-related behavioral patterns. Furthermore, given the limited number of studies in this field, it is anticipated that multicenter studies conducted with samples of diverse sociodemographic characteristics will contribute to the literature.
Benzer Tezler
- Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Tıp fakültesi ve sağlık bilimleri fakültesi hemşirelik bölümü öğrencilerinde sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of sanitary living form behaviour of the students of Yildirim Beyazit University faculty of medicine and faculty of health sciences department of nursing
ESRA DEMİR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2016
Aile HekimliğiYıldırım Beyazıt ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
UZMAN AYLİN BAYDAR ARTANTAŞ
- 50 yaş üzeri erkeklerin prostat kanseri bilgi ve tutumları ile sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının incelenmesi
Evaluating the relationship between knowledge and attitude of men above 50 years of age towards prostate cancer and healthy lifestyle behaviours
ELİF YURTSEVER
- Kolorektal kanserli hasta yakınlarının kolorektal kanserden korunmaya yönelik tutumları ve sağlıklı yaşam biçimi davranışları
Healthy lifestyle behaviours and attitudes of relatives of patients with colorectal cancer towards protection from colorectal cancer
HATİCE YÜCELER KAÇMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
HemşirelikErciyes ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. GÜLSÜM NİHAL ÇÜRÜK
- Koroner arter hastalığına sahip bireylerin sağlıklı yaşam biçimi davranışları ve bilgi düzeylerinin incelenmesi
Examination of healthy lifestyle behaviors and knowledge levels of individuals with coronary artery disease
SÜHEYLA KARAKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
HemşirelikSağlık Bilimleri Üniversitesiİç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYLA DEMİRTAŞ
- Koroner arter hastalığı olan bireylerin hastalık algıları ile sağlıklı yaşam biçimi davranışları arasındaki ilişki
The relationship between the disease perception of individuals with coronary artery disease and their healthy lifestyle behaviors
ZAFER ŞEFİKOĞULLARI
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
HemşirelikMersin ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SABİRE YURTSEVER