Türkiye'de göçmen anne olmak: Tek ebeveynlik ve ulusötesi annelik deneyimleri
Being a migrant mother in Türkiye: Single parenthood and transnational motherhood
- Tez No: 1002604
- Danışmanlar: PROF. DR. ŞEBNEM AKÇAPAR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sosyoloji, Antropoloji, Uluslararası İlişkiler, Sociology, Anthropology, International Relations
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kadın ve Aile Çalışmaları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Kadın ve Aile Çalışmaları Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu doktora tezi, Türkiye'de yaşayan çocuklu tek ebeveyn göçmen anneler ile çocuklarını köken ülkede bırakan ulusötesi annelerin annelik deneyimlerini göçle kesişimi içinde, kesişimsellik perspektifiyle incelemekte ve göçmen kadınların annelik öznelliklerini nasıl inşa ettiklerini sorunsallaştırmaktadır. Çalışma, farklı kültür, din, dil ve sınıfsal konumlarda göçmen anneliğinin öznel, deneyimsel ve ideolojik boyutlarını feminist bir bakış açısıyla ortaya koymayı amaçlamaktadır. Nitel araştırma deseniyle yürütülen çalışmada, Ankara, İstanbul, Antalya, Gaziantep ve Sinop'ta farklı etnik kimliklerden 43 tek ebeveyn ve 13 ulusötesi anneyle feminist duruşu merkeze alan derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Veriler MAXQDA 2020 programı kullanılarak kodlanmış ve tematik analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir. Analiz sonucunda beş ana tema ortaya çıkmıştır:“Göçün belirsizliğinde yeniden inşa edilen hayatlar”,“Patriyarkanın kuşatması altında direnen hayatlar”,“Kapitalizm kıskacında güçlükle tutunulan hayatlar”,“Anneliğin evrenselliğini sorgulamak: çeşitlilik ve kesişimsellik”ve“Patriyarkal kapitalizm karşısında göçmen kadın dirençliliği”. Bulgular, tek ebeveyn göçmen annelerin kurumsal ve ailevi destek eksikliği nedeniyle kronik stres ve tükenmişlikle mücadele ettiklerini; ulusötesi annelerin ise çocuklarından fiziksel olarak ayrı olmanın yarattığı suçluluk duygusunu, çocuklarının eğitimi ve refahına yönelik maddi kaynak aktarımıyla telafi etmeye çalıştıklarını göstermektedir. Her iki grup anneliği fedakârlık üzerinden tanımlarken, babaların ebeveynlik sorumluluğunu üstlenmedikleri“var ama yok baba”biçiminde konumlandığı görülmektedir. Sonuç olarak göçmen annelik, toplumsal cinsiyet, sınıf, etnik köken ve göçmenlik statüsünün kesişiminde şekillenen zorlayıcı bir deneyimdir. Göçmen kadın öznelliği ise patriyarkal kapitalizm karşısında feminist bilinç, stratejik direnç ve kadın dayanışmasıyla kurularak mağduriyetin ötesinde bir eyleyiciliğe dönüşmektedir.
Özet (Çeviri)
This doctoral dissertation examines the motherhood experiences of single migrant mothers living in Türkiye with their children and transnational mothers who have left their children in their countries of origin, through an intersectional perspective that situates motherhood at the intersection of migration. It problematizes how migrant women construct maternal subjectivities across different migratory contexts. The study aims to reveal the subjective, experiential, and ideological dimensions of migrant motherhood from a feminist perspective, across diverse cultural, religious, linguistic, and class positions. Conducted within a qualitative research design, the study draws on in-depth interviews with 43 single migrant mothers and 13 transnational mothers from diverse ethnic backgrounds in Ankara, Istanbul, Antalya, Gaziantep, and Sinop, employing a feminist methodological stance. The data were coded using MAXQDA 2020 and analyzed through thematic analysis. The analysis yielded five main themes:“Lives Reconstructed Amid the Uncertainty of Migration,”“Lives Resisting Under the Grip of Patriarchy,”“Lives Struggling to Survive Under Capitalist Constraints,”“Questioning the Universality of Motherhood: Diversity and Intersectionality,”and“Migrant Women's Resilience in the Face of Patriarchal Capitalism.”The findings indicate that single migrant mothers experience chronic stress and burnout due to the absence of familial and institutional support, while transnational mothers attempt to compensate for the guilt associated with physical separation from their children by transferring economic resources to support their children's education and well-being. Both groups define motherhood through discourses of sacrifice, while fathers—despite being alive—are positioned as“present but absent,”failing to assume parental responsibility. In conclusion, migrant motherhood emerges as a challenging process shaped by the intersections of gender, class, ethnicity, and migratory status. Although migrant women may distance themselves from patriarchy in their countries of origin through migration, they encounter new forms of patriarchy and capitalist exploitation in the host country. Nevertheless, migrant women's subjectivities are constructed through feminist consciousness, strategic resistance, and women's solidarity, transforming victimhood into agency.
Benzer Tezler
- Ortaokullarda öğrenim gören mülteci ve göçmen çocukların motor beceri düzeyleri ve beden eğitimi temel psikolojik ihtiyaçlarının incelenmesi
Examining the motor skill levels and basic psychological needs of physical education of refugee and immigrant children studying in secondary schools
ALİ RIZA ATICI
Doktora
Türkçe
2023
PsikolojiAksaray ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA KAYIHAN ERBAŞ
- Rethinking history writing in Turkey: German professors, the Turkish history thesis and the higher education system in the 1930s and 40s
Türkı̇ye'de tarı̇h yazımını yenı̇den düşünmek: Alman profesörler, Türk tarı̇h tezı̇ ve 1930'lu ve 40'lı yıllarda yükseköğretı̇m sı̇stemı̇
SARP KALAY
- Heimat lund gastland im spiegel der Migrantenliteratur-Anhand der susgewaehlten Autor-Inn-En-
Başlık çevirisi yok
ŞEREF ATEŞ
- Effects of the migration experience on the psychological well being of the second generation Turkish (lm) migrants
Başlık çevirisi yok
ÜLKÜ TOSUN
