İbn Tufeyl ve İbn Rüşd'de din dili
Religious language in Ibn Tufeyl and Ibn Rushd
- Tez No: 1002623
- Danışmanlar: PROF. DR. AYGÜN AKYOL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Din dili, Hayy bin Yakzan, İbn Rüşd, İbn Tufeyl, Religious language, Hayy bin Yakzan, İbn Rüşd, İbn Tufeyl
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hitit Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Din, tarih boyunca bütün toplumlarda merkezi bir konuma sahip olmuş; her topluluk kendi inanç dünyası çerçevesinde varlığını anlamlandırmıştır. Tanrı–Evren–İnsan ilişkisi ise hem dinin hem de felsefenin temel konuları arasında yer almıştır. Çalışmamızda, İbn Tufeyl'in Hayy b. Yakzân adlı eseri ile İbn Rüşd'ün Faslu'l-Makâl adlı eseri merkeze alınarak; söz konusu metinlerde ortaya konulan din dili ve idrak düzeyleri ele alınmıştır. Ayrıca her iki düşünürün felsefe tasavvurlarından hareketle din ile felsefe arasındaki ilişki tarihsel bir perspektif içerisinde değerlendirilmiştir. Bu çerçevede yeni bir din dilinin imkânı, tezimizin temel problematiği olarak ele alınmıştır. Bu çalışmada, felsefe-din ilişkisi; İslam filozoflarının düşünsel tasavvurlarından hareketle temellendirebilmek amacıyla, din dili ekseninde ele alınmıştır. Kuşkusuz felsefe ile din arasındaki uyumun sağlıklı biçimde kurulabilmesi, ayrışma ve çatışma merkezli söylemlerin terk edilerek uzlaşmacı ve bütünleştirici yeni bir din dilinin inşa edilmesini gerekli kılmaktadır. Nitekim günümüz insanının özellikle din ile bilim arasındaki ilişkiyi anlamlı ve tutarlı bir bütünlük içerisinde kavrayabilmesi, bu ilişkinin sağlam ve sahih bir düşünsel zemine oturtulmasına bağlıdır. Literatür incelendiğinde, İbn Tufeyl ve İbn Rüşd üzerinden gerek felsefe–din ilişkisi gerekse din dili bağlamında müstakil çalışmaların mevcut olduğu görülmektedir. Ancak bu çalışmada, söz konusu literatürden farklı olarak, felsefe–din ilişkisi İbn Tufeyl ve İbn Rüşd perspektifinden birlikte ele alınmış; her iki filozofun felsefe tasavvurları bütüncül bir yaklaşımla ortaya konulmak istenmiştir. Bunun yanı sıra, yeni bir din dilinin imkânı tartışmaya açılarak; günümüz insanının karşı karşıya kaldığı düşünsel sorunları, İslam filozoflarının mirası üzerinden nasıl aşabileceği noktasında katkı sunmak amaçlanmıştır. Sonuç olarak bu çalışmada ele alınan yeni din dili hem dinî hem de felsefî bir üslup ve yöntemi kendi bünyesinde barındırmayı hedeflemektedir. Zira yıkıcı ve dışlayıcı söylemlerin, bireyler arasında güven ve birlik ortamını zedelediği açıktır. Bu nedenle tekfir merkezli yaklaşımlardan uzak, kuşatıcı ve toplumun bütün kesimlerine hitap edebilen bir din dilinin oluşturulması büyük önem taşımaktadır. Böyle bir din dili, yalnızca bireyin huzur ve mutluluğuna değil, aynı zamanda toplumsal barışın ve birlikte yaşama kültürünün güçlenmesine de önemli katkı sağlayacaktır.
Özet (Çeviri)
Religion has occupied a central position in all societies throughout history, and each community has interpreted existence within the framework of its own belief system. The relationship between God-Universe-Human has constituted one of the fundamental subjects of both religion and philosophy. In this study, the language of religion and levels of understanding presented in Ibn Tufayl's Ḥayy b. Yaqẓān and Ibn Rushd's Faṣl al-Maqāl are examined as the main focus. Moreover, based on the philosophical conceptions of both thinkers, the relationship between religion and philosophy is evaluated within a historical perspective. Within this framework, the possibility of constructing a new religious language is addressed as the central problem of the thesis. In this research, the philosophy–religion relationship is discussed through the axis of religious language, with the aim of grounding it in the intellectual heritage of Islamic philosophers. Undoubtedly, establishing a sound and healthy harmony between philosophy and religion requires abandoning discourses centered on separation and conflict, and instead constructing a reconciliatory and integrative religious language. Indeed, for contemporary individuals to comprehend the relationship between religion and science in a meaningful and coherent manner, this relationship must be placed upon a solid and authentic intellectual foundation. A review of the literature indicates that independent studies exist on both the philosophy–religion relationship and religious language with reference to Ibn Tufayl and Ibn Rushd. However, unlike previous studies, this research approaches the philosophy–religion relationship by examining both philosophers together, and seeks to present their philosophical perspectives within a holistic framework. Furthermore, by opening the discussion on the possibility of a new religious language, this study aims to contribute to overcoming the intellectual challenges faced by modern individuals through the legacy of Islamic philosophy. In conclusion, the new religious language proposed in this study aims to incorporate both religious and philosophical styles and methods. It is evident that destructive and exclusionary discourses undermine trust and unity among individuals. Therefore, it is of great importance to establish a religious language that is free from takfīr-centered approaches, inclusive, and capable of addressing all segments of society. Such a language will not only contribute to individual peace and well-being but will also significantly strengthen social harmony and the culture of coexistence.
Benzer Tezler
- İbn Bâcce'nin siyaset felsefesi
Ibn Bajja's political philosophy
EMİNE ŞALI
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
FelsefeAkdeniz ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KEMAL SÖZEN
- Rusya'da İslâm felsefesi çalışmaları ve İslâm felsefesinin yorumu
Islamic philosophical works and interpretation of Islamic philosophy in Russia
FAGANİ BAYLAROV
Doktora
Türkçe
2010
Felsefeİstanbul ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖMER MÂHİR ALPER
- İbn Bacce ve İbn Tufeyl'de mutluluk
Happiness in accordance with Ibn Bacce and Ibn Tufeyl
HALİME DALAHMETOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
DinGazi ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. HAKAN GÜNDOĞDU
- İbn Tufeyl ve Tommasso Campaella'nın toplum anlayışlarının karşılaştırılması
The Concept of human and society in Ibn Tufayl and Tommaso Campanella
ZEYNEP SAADET SARIASLAN ZENGİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
FelsefeAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiFelsefe Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. RECEP BATU GÜNÖR
- İbn Bâcce ve İbn Tufeyl'in Nefs Hakkındaki Görüşlerinin Karşılaştırılması
The Comparison of Ideas of Ibn al-Bajjah and Ibn al-Tufail on Nafs (Spirit)
SEMA TORTUMLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DinAkdeniz ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ KÜRŞAT TURGUT