Samsun yöresi sığır ve koyunlarda Rhıpıcephalus cinsi kenelerde akarisit direncin moleküler yöntemlerle tespiti
Molecular detection of acaricide resistance in Rhipicephalus spp., ticks in cattle and sheep, Samsun region
- Tez No: 1002747
- Danışmanlar: PROF. DR. MUSTAFA AÇICI
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Parazitoloji, Morfoloji, Veteriner Hekimliği, Parasitology, Morphology, Veterinary Medicine
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ondokuz Mayıs Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Veterinerlik Parazitolojisi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Keneler hem insan, hem hayvan sağlığını tehdit eden, yaklaşık 200'den fazla hastalık etkenine mekanik veya biyolojik vektörlük yapan ektoparazitlerdir. Ülkemizde Kırım Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) virüsü, Borrelia sp., Rickettsia sp., Theileria spp., Babesia sp., ve Anaplasma sp. gibi önemli zoonoz patojenlere vektörlük yapmaktadır. Kenelerin ve kene kaynaklı hastalıkların kontrolü büyük ölçüde kimyasal akarisitlere dayanmaktadır. Günümüzde en yaygın kullanılan akarisitler sentetik piretroidlerdir. Sentetik piretroidler, voltaj-kapılı sodyum kanalları üzerinden sinir iletimini bloke ederek etki göstermektedirler. Deltametrin, sipermetrin ve flumetrin dünya genelinde yaygın olarak kullanılmaktadır. Ancak kene kontrol programlarında karşılaşılan en büyük sorun akarisit direncidir. Moleküler analizler ile akarisit hedef bölgelerindeki mutasyonlar hızlı ve pratik bir şekilde teşhis edilmekte, hem genotipik direnç hem de dirençli allel frekansları belirlenebilmektedir. Moleküler tabanlı Polimeraz Zincir Reaksiyonu (PZR) yöntemi ile kene popülasyonlarında daha kısa sürede daha fazla gen bölgesine ve mutasyon varlığına bakılabilmektedir. Yapılan bu tez çalışması ile Samsun'un Bafra, Çarşamba ve Kavak ilçelerinden toplanan Rhipicephalus türlerinde sentetik piretroidlere karşı akarisit direnç varlığı taranmıştır. Proje süresi boyunca toplam 821 hayvandan 3.596 Rhipicephalus türü kene toplanmıştır. Toplanan kenelerin 177'si Rhipicephalus annulatus, 3.419'i Rhipicephalus turanicus olarak belirlenmiştir. Rhipicephalus annulatus izolatları sentetik piretroid direnci ile ilişkili sodyum kanal geninin 92 baz çifti uzunluğundaki domain II, 64 baz çifti uzunluğundaki domain III ve 119 baz çifti uzunluğundaki domain III bölgelerindeki tek nükleotid polimorfizmlerini belirlemek amacıyla üç farklı primer setiyle, Rhipicephalus turanicus izolatları sentetik piretroid direnci ile ilişkili sodyum kanal geninin domain III bölgesindeki tek nükleotid polimorfizmini belirlemek amacıyla tek primer setiyle PZR analizi gerçekleştirilmiştir. Çalışmada elde edilen verilere“Shapiro-Wilk”, parametrik olmayan Kruskal-Wallis H testi ve Mann-Whitney U testi yapılmıştır. İstatistiksel analizler sonucunda Çarşamba ve Kavak bölgelerinin heterozigot kene popülasyonları arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılık saptanmış, Çarşamba'da heterozigot kene popülasyonunun, Kavak'tan daha yüksek olduğu bulunmuştur (p=0.0476) Türkiye'de ilk defa kenelerde moleküler tabanlı akarisit direnç varlığına bu proje kapsamında bakılmış, Rhipicephalus türlerinde ülkemizde ilk kez sentetik piretroid direnç varlığı bildirilmiştir.
Özet (Çeviri)
Ticks are ectoparasites that threaten both human and animal health, acting as mechanical or biological vectors for over 200 disease agents. In our country, ticks act as vectors for important zoonotic pathogens such as Crimean-Congo Haemorrhagic Fever (CCHF) virus, Borrelia sp., Rickettsia sp., Theileria spp., Babesia sp., and Anaplasma sp. The control of ticks and tick-borne diseases relies heavily on chemical acaricides. The most commonly used acaricides today are synthetic pyrethroids. Synthetic pyrethroids exert their effect by blocking nerve transmission via voltage-gated sodium channels. Deltamethrin, cypermethrin, and flumethrin are widely used worldwide. However, the biggest problem encountered in tick control programmes is acaricide resistance. Molecular analyses enable the rapid and practical diagnosis of mutations in acaricide target sites, allowing both genotypic resistance and resistant allele frequencies to be determined. The molecular-based Polymerase Chain Reaction (PCR) method allows for the examination of more gene regions and the presence of mutations in tick populations in a shorter time. This thesis study screened Rhipicephalus species collected from the districts of Bafra, Çarşamba, and Kavak in Samsun for acaricide resistance to synthetic pyrethroids. During the project period, a total of 3,596 Rhipicephalus ticks were collected from 821 animals. Of the collected ticks, 177 were identified as Rhipicephalus annulatus and 3,419 as Rhipicephalus turanicus. Three different primer sets were used to determine single nucleotide polymorphisms in the 92 base pair long domain II, 64 base pair long domain III, and 119 base pair long domain III regions of the sodium channel gene associated with synthetic pyrethroid resistance in Rhipicephalus annulatus isolates. PCR analysis was performed on Rhipicephalus turanicus isolates using a single primer set to determine single nucleotide polymorphisms in domain III of the sodium channel gene associated with synthetic pyrethroid resistance. The data obtained in the study were analysed using the Shapiro-Wilk test, the non-parametric Kruskal-Wallis H test, and the Mann-Whitney U test. Statistical analyses revealed a statistically significant difference between the heterozygous tick populations in the Çarşamba and Kavak regions, with the heterozygous tick population in Çarşamba found to be higher than that in Kavak (p=0.0476). This project was the first in Turkey to examine the presence of molecular-based acaricide resistance in ticks, and it reported the presence of synthetic pyrethroid resistance in Rhipicephalus species for the first time in our country.
Benzer Tezler
- Samsun yöresi ruminantlarında bit enfestasyonu ve mevsimsel dağılımı
Infestation and seasonal distribution of ruminants lice in Samsun province
RAMAZAN AKARSU
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Veteriner HekimliğiOndokuz Mayıs ÜniversitesiVeterinerlik Parazitolojisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞİNASİ UMUR
PROF. DR. MUSTAFA AÇICI
PROF. DR. MERAL AYDENİZÖZ
- Samsun yöresi sığırlarda kolostrum kalitesi ve pasif transfer yetmezliğin brix dijital refraktometre ile araştırılması
Investigation of failure of passive transfer and colostrum quality in cattle in Samsun region wi̇th brix digital refractometer
ORKUN DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Veteriner HekimliğiOndokuz Mayıs ÜniversitesiVeterinerlik İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET TÜTÜNCÜ
- Samsun Yöresi Mandalarda Kistik Ekinokokozisin Yaygınlığı, Suşların PZR ve DNA Dizi Analizi ile Tesbiti.
Cystic Echinococcosis Prevalance in Samsun Region Buffaloes, Detection of Genotypes With PCR and DNA Sequence Analysis.
YUNUS EMRE BEYHAN
- Batı musikisinin Türkiye'deki gelişimi sürecinde bando ve marş türünün yeri
Başlık çevirisi yok
ESİN SABAH
Yüksek Lisans
Türkçe
1993
MüzikDokuz Eylül ÜniversitesiMüzik Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SERHAD DURMAZ
- Amasya Ovası ve yakın çevresinin fiziki coğrafyası
The Geography of physical survey in Amasya plain and its environment
HALİL İBRAHİM ZEYBEK