18. yüzyıl Türkiye Türkçesi söz varlığı
18th century Turkey Turkish vocabulary
- Tez No: 1002990
- Danışmanlar: PROF. DR. NEVZAT ÖZKAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Erciyes Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
“18. Yüzyıl Türkiye Türkçesi Söz Varlığı”adlı bu tezde 18. yüzyıl Batı Türkçesinin söz varlığı 18. yüzyıla ait eserlerden seçmeler yapılarak ortaya konulmuştur. Madde başı kelimeler seçilirken sadece Türkçe kökenli olanlar değil, alıntı kelimeler de seçilmiştir. Çağatay ve Azerbaycan sahasına ait eserler kapsam dışı bırakılmıştır. 18. yüzyılda tespit edilen Türkiye Türkçesi söz varlığına ait kelimelerin 17. ve 19. yüzyılda var olup olmadığı incelenmiştir. Madde başı kelimelere manzum veya mensur metin örnekleri eklenmiştir. Tezi hazırlarken 18. yüzyılın bütün söz varlığını bu tezde toplamak gibi bir amaç güdülmemiştir. 18. yüzyıl Türkiye Türkçesi söz varlığı oluşturulurken divanlar, mesneviler, tıp eserleri, manzum sözlükler, harp sanatına dair eserler, dinî-tasavvufî eserler, tarih kitapları, transkripsiyon metinleri, mensur sözlükler, belagat terimleri sözlükleri gibi farklı alanlarda yazılan eserler taranmıştır. Bu tez 17., 18. veya 19. yüzyıla ait bir metni çalışanlara yardımcı olmak amacıyla hazırlanmıştır. Tarama yapılırken taranan eserdeki kelimelerin tamamını tezimize alma yöntemi bilerek tercih edilmemiştir. Tek bir esere odaklanmak yerine yüzyılın geneline odaklanmak amaçlanmıştır. Taranan eserlerin dizin ve sözlükleri varsa öncelikle bunlar madde başı olarak alınmıştır. Bazı eserlerde dizin ve sözlük kısmına rastlanmamıştır. Dizin ve sözlüğü olmayan eserlerden örnek birkaç sayfa seçilip buradaki kelimeler madde başı yapılmıştır. Kısacası 18. yüzyıla ait eserlerden seçmeler yapmak suretiyle madde başları oluşturulmuştur. Bu nedenle 18. yüzyıldaki kelimelerden bazılarının madde başı alınmamış olması mümkündür.
Özet (Çeviri)
This thesis, titled“The Vocabulary of 18th Century Turkish,”presents the vocabulary of 18th-century Western Turkish by selecting works from that period. When selecting headwords, not only words of Turkish origin but also loanwords were included. Works from the Chagatai and Azerbaijani regions were excluded. The thesis also examines whether words identified in the 18th century Turkish vocabulary existed in the 17th and 19th centuries. Examples of poetic and prose texts have been added to the headword entries. The aim of this thesis was not to compile the entire vocabulary of the 18th century. In compiling the 18th century Turkish vocabulary, works from various fields were examined, including divans (collections of poems), masnavis (narrative poems), medical works, verse dictionaries, works on the art of war, religious and mystical works, history books, transcriptions, prose dictionaries, and dictionaries of rhetorical terms. This thesis has been prepared to assist those studying texts from the 17th, 18th, or 19th century. During the research process, the method of including every word from the scanned work in this thesis was deliberately avoided. Instead of focusing on a single work, the aim was to focus on the century as a whole. If the scanned works had indexes and glossaries, these were primarily used as headwords. In some works, indexes and glossaries were not found. From works lacking indexes and glossaries, a few sample pages were selected, and the words from these pages were used as headwords. In short, headwords were created by selecting from works of the 18th century. Therefore, it is possible that some words from the 18th century have not been included as headwords.
Benzer Tezler
- Doğu Türkçesiyle Yazılmış 'Acâyibü'l Mahlukat ve'l-Garayibü'l Mevcûdat (151a-200b yaprakları: Dil incelemesi, Metin, Türkiye Türkçesine aktarım, Dizin)
A Acayibu'l Mahlukat ve'l Garayibu'l Mevcudat written in Eastern Turkish (151a-200b pages: Grammatical Study, Text, Modern Turkish translation, Index)
HİLAL YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
DilbilimMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FATİH BAKIRCI
- Tatar söz varlığında belirsiz isim tamlamaları
Indefinite noun phrase in Tatar lexicon
GÜLDEMET YAVUZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Türk Dili ve EdebiyatıEge ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA ÖNER
- Çağatayca rüya tabirnamesi (55a–125b): İnceleme–transkripsiyonlu metin–Türkiye Türkçesine aktarma–dizin
Chagatai dream interpretation book (55a– 125b): Analysis–transcribed text–translation into Turkey Turkish–index
ZEYNEL AHMET ÇELİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Türk Dili ve EdebiyatıTrakya ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HÜLYA UZUNTAŞ
- Emirhan Yenikiy'in mizahi hikâyeleri (Giriş-inceleme-metin-dizin)
Humorous stories of Emirhan Yenikiy (Introduction-study-text-index)
AYŞE NUR DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Türk Dili ve EdebiyatıEge ÜniversitesiYeni Türk Dili Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA ÖNER
- Ali Şir Nevâyî dilinden Özbek ve Türkmen Türkçelerine söz varlığındaki gelişmeler
Başlık çevirisi yok
ÖZLEM EMİNOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Türk Dili ve EdebiyatıSivas Cumhuriyet ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BİLAL YÜCEL