Temel psikolojik ve davranışsal faktörlerin genç tüketicilerin yeşil ürün satın alma niyetlerine etkisi: Duygusal zekânın aracılık rolü
The effect of basic psychological and behavioral factors onyoung consumers' intentions to purchase green products: Themediating role of emotional intelligence
- Tez No: 1003019
- Danışmanlar: DOÇ. DR. KADİR DELİGÖZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Çevreci pazarlama, Environmental marketing
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışması, tüketicilerin yeşil ürünlere yönelik satın alma niyetlerini etkileyen psikolojik, çevresel ve davranışsal faktörleri kapsamlı bir biçimde incelemektedir. Araştırmada, tüketicilerin yeşil ürünlere yönelik tutumları, çevresel kaygı düzeyleri, kişisel normları ve ödeme isteklilikleri gibi temel belirleyicilerin yeşil ürün satın alma niyeti üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Bunun yanı sıra, duygusal zekânın bu değişkenler ile yeşil ürün satın alma niyeti arasındaki ilişkilerde nasıl bir aracı rol üstlendiği analiz edilmiştir. Çalışmanın amacı, sürdürülebilir tüketim davranışlarını şekillendiren duygusal ve bilişsel süreçleri anlayarak özellikle duygusal zekânın tüketicilerin çevre dostu ürünlere yönelik değerlendirmelerini ve satın alma eğilimlerini nasıl etkilediğini ortaya koymaktır. Sürdürülebilir tüketim davranışlarını anlamada duygusal zekâya (DZ) odaklanılmasının temel nedeni, çevre dostu ürün satın alma süreçlerinin yalnızca ekonomik ya da bilişsel bir değerlendirme değil, aynı zamanda yoğun biçimde duygusal bir süreç olmasıdır. Nicel araştırma yöntemiyle yürütülen çalışmada, elde edilen veriler güvenilirlik ve geçerlilik analizlerinden geçirildikten sonra yapısal eşitlik modellemesi ile test edilmiştir. Analiz sonuçları, tüketicilerin tutumlarının, çevresel kaygılarının, kişisel normlarının ve ödeme istekliliklerinin yeşil ürün satın alma niyetini anlamlı bir biçimde etkilediğini ortaya koymuştur. Buna ek olarak, duygusal zekânın bu ilişkilerde kısmi aracılık rolü üstlendiği belirlenmiştir. Bu sonuç, bireylerin duygularını anlama, düzenleme ve sosyal ilişkilerde etkili biçimde kullanma becerilerinin, yeşil ürün satın alma niyetini güçlendirdiğini; ancak bu etkiyi tamamen açıklamak için tek başına yeterli olmadığını göstermektedir. Başka bir ifadeyle, duygusal zekâ satın alma niyetini artıran önemli bir psikolojik mekanizma olsa da rasyonel ve çevresel faktörlerle birlikte etkili olduğunda daha güçlü sonuçlar üretmektedir. Araştırmanın bulguları hem teorik hem de pratik açıdan önemli katkılar sunmaktadır. Literatür açısından çalışma, duygusal zekânın sürdürülebilir tüketim davranışları üzerindeki psikolojik etkisini bütüncül bir model içerisinde ele alarak alana yeni bir perspektif kazandırmaktadır. Uygulama açısından ise, işletmelere yalnızca bilgi temelli çevresel iletişim stratejileri geliştirmekle yetinmemeleri; aynı zamanda duygusal farkındalık, empati ve sosyal etkileşim boyutlarını güçlendirecek yeşil pazarlama uygulamalarına yönelmeleri gerektiğini önermektedir. Bu yaklaşım, tüketicilerin çevre dostu ürünlere yönelik bağlılıklarını artırmada daha etkili olması beklenmektedir.
Özet (Çeviri)
This thesis comprehensively examines the psychological, environmental, and behavioral factors that influence consumers' purchase intentions toward green products. The study evaluates the effects of key determinants such as consumers' attitudes toward green products, levels of environmental concern, personal norms, and willingness to pay on their intention to purchase green products. In addition, it analyzes how emotional intelligence mediates the relationship between these variables and the intention to purchase green products. The aim of the study is to understand the emotional and cognitive processes that shape sustainable consumption behaviors, particularly revealing how emotional intelligence affects consumers' evaluations of and purchasing tendencies toward environmentally friendly products. In the study, conducted using quantitative research methods, the data obtained were tested with structural equation modeling after undergoing reliability and validity analyses. The analysis results revealed that consumers' attitudes, environmental concerns, personal norms, and willingness to pay significantly influence their intention to purchase green products. In addition, emotional intelligence was found to play a partial mediating role in these relationships. This finding shows that individuals' ability to understand, regulate, and effectively use their emotions in social relationships strengthens their intention to purchase green products; however, it is not sufficient on its own to fully explain this effect. In other words, while emotional intelligence is an important psychological mechanism that increases purchase intention, it produces stronger results when combined with rational and environmental factors. The fundamental reason for focusing on emotional intelligence (EI) in understanding sustainable consumption behaviors is that the process of purchasing environmentally friendly products is not only an economic or cognitive evaluation, but also a highly emotional process. The findings of the research offer important contributions from both theoretical and practical perspectives. In terms of the literature, the study provides a new perspective to the field by addressing the psychological impact of emotional intelligence on sustainable consumption behaviors within a comprehensive model. From an application perspective, it suggests that businesses should not limit themselves to developing information-based environmental communication strategies; they should also focus on green marketing practices that strengthen emotional awareness, empathy, and social interaction dimensions. This approach will be more effective in increasing consumers' loyalty to environmentally friendly products.
Benzer Tezler
- Tüketicilerin otonom teslimat robotlarını kullanma niyetlerini etkileyen faktörlerin belirlenmesi
Identification of factors affecting consumers' intention to use autonomous delivery robots
HEVES GENÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
UlaşımBartın ÜniversitesiBilgi ve Lojistik Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HALİL KARLI
- Üniversite öğrencilerinin kripto para piyasasındaki yatırım kararlarını belirleyen faktörler: Bursa ili pilot uygulaması
Factors determining investment decisions of college students in the cryptocurrency market: A pilot study in Bursa province
CHAYMA CHEGGOR
- Prostat adenokarsinomlarında psa değerlerinin gleason skor ve klinik evre ile ilişkisi
The relation between psa and gleason score and clinical phase in prostate adenocarsinoma
HACI HASAN ESEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2005
PatolojiSelçuk ÜniversitesiPatoloji Ana Bilim Dalı
PROF.DR. MUSTAFA CİHAT AVUNDUK
- Davranışsal finans perspektifinden kripto para yatırımcılarında gelişmeleri kaçırma korkusu, finansal okuryazarlık ve sürü davranışı ilişkisi
The relationship between fear of missing out, financial literacy, and herd behavior among cryptocurrency investors from a behavioral finance perspective
NİSA GARDA
- Eski hükümlü ebeveyni olan genç yetişkin bireylerde aidiyet, motivasyon ve okupasyonel performansın incelenmesi
Examining belonging, motivation and occupational performance in young adults with formerly incarcerated parents
LEYLA GÜREL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
ErgoterapiBezm-İ Alem Vakıf ÜniversitesiErgoterapi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÜMİT UĞURLU