Eski Türkçede (8.-13.yy) eksiltimli yapılar
Elliptical structures in old Turkish (8 th - 13 th centuries)
- Tez No: 1003033
- Danışmanlar: PROF. DR. GÜLŞEN SEYHAN ALIŞIK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Dil bilgisi, Eksilti, Eski Türkçe, Grammar, Ellipsis, Old Turkish
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türk Dili Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Eksiltim, anlatımda herhangi bir anlam karışıklığına yol açmayacak şekilde bir sesin, bir sözcüğün, sözcük grubunun, sözcük grubunu oluşturan ögenin/ögelerin, cümlede bir veya birden fazla ögenin vurgu, anlatımda kolaylık, zamandan tasarruf, dil ekonomisi gibi çeşitli nedenlerle düşürülmesi, eksiltilmesidir. Türk dilinin tarihî dönemlerinden itibaren Türk diliyle verilmiş eserlerde eksiltimli yapıların kullanıldığı görülmektedir. Bu çalışmada her dilde görülen eksiltimin 8.- 13. yüzyıllar arası süreci kapsayan Eski Türkçe dönemi eserlerinde tespit edilmesi ve eksiltimin tespit edilen örneklerden yola çıkılarak Türk dilinde nasıl oluştuğunun ortaya konulması konu edinilmiştir. Eski Türkçe metinlerinde yer alan eksiltimli yapıların tespitine yönelik doktora tezi olarak hazırlanan bu çalışma Giriş, Eksiltim, Eski Türkçede Eksiltimli Yapılar, Dizin ve Sonuç bölümlerinden oluşmaktadır. İlk bölümde eksiltim terimi, tanımı, eksiltimin yapısı, eksiltim türleri, Türkiye'de eksiltim üzerine yapılan tasnifler ve eksiltimin Ortaya çıkma nedenleri ele alınmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde incelenen Eski Türkçe metinlerinde saptanan eksiltimli yapılara dair örnek cümleler verilmiştir. Dizin bölümünde, taranan metinlerde tespit edilen eksiltimli yapıların tamamı alfabetik olarak sıralanmış; bu eksiltimlerin tespit edildikleri eserler ve ilgili metin yerleri belirtilmiştir. Çalışma sonucunda ulaşılan tespitler Sonuç bölümünde ortaya konulmuştur. Eski Türkçe dönemi eserlerinde tespit edilen eksiltimli yapı örneklerinden hareketle, Türkçede eksiltimin hangi koşullarda ve hangi yapılarda ortaya çıktığının gösterilmesi bu çalışmanın temel amacını oluşturmaktadır.
Özet (Çeviri)
Ellipsis is the reduction or omission of a sound, form, word group, word form, element(s), or one or more elements in a sentence in a way that does not cause any ambiguity in meaning, for reasons such as emphasis, ease of expression, efficiency, and linguistic economy. From the early periods of the Turkish language, it is observed that elliptical structures are used in works written in the Turkish language. This study focuses on identifying elliptical structures attested in all languages within Old Turkish texts from the 8th to 13th centuries, and demonstrating how ellipsis has developed in the Turkish language based on the identified examples. This doctoral thesis, focusing on the identification of elliptical structures in Old Turkish texts, consists of the following sections: Introduction, Ellipsis, Elliptical Structures in Old Turkish, Index, and Conclusion. The first section discusses the term“ellipsis,”its definition, structure, types, classifications of ellipsis in Turkey, and the reasons for its emergence. The second section of the study provides sentence example illustrating the elliptical structures identified in the Old Turkish texts examined. In the index section, elliptical structures identified in the examined texts are listed alphabetically; the works in which these ellipses are found, and their respective text locations are indicated. The findings of the study are presented in the Conclusion section. Based on examples of elliptical structures identified in Old Turkish works, the main aim of this study is to demonstrate under what conditions and in which structures ellipses occur in Turkish.
Benzer Tezler
- Cohesion in Turkish a survey of cohesive devices in prose literature
Başlık çevirisi yok
FUAT ALTUNKAYA
- XI. XIX.yüzyıllar arasında Türkistan Türk devletlerinde kullanılan unvan ve ıstılahlar
XI. XIX. titles and terms used in Turkestan Turk states between centuries
KAAN AKAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Tarihİstanbul ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ AHMETBEYOĞLU
- Bulgatu'l-muştak fi lugati't-turk ve'l-Kıfçak adlı eserin yalnızca Kastamonu nüshasında bulunan söz varlığının tarihî karşılaştırması
Historical comparison of the vocabulary found only in the Kastamonu copy of the work Bulgatu'l-muştak fi lugati't-turk ve'l-Kıfçak
MUSTAFA ZENGİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Türk Dili ve EdebiyatıBartın ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSA SALAN
- Dünden bugüne rebab ve yeniden ele alınması
Başlık çevirisi yok
M. REFİK KAYA
Sanatta Yeterlik
Türkçe
1998
Müzikİstanbul Teknik ÜniversitesiTürk Sanat Müziği Ana Sanat Dalı
DOÇ. M. CAHİT ATASOY
- Tire Necip Paşa Kütüphanasi`nde bulunan İbn-i Sina`ya ait Kitab-üş Şifa ve İbn-i Kasım`a ait Ravzul Ahyar isimli yazmalardaki tezhiplerin Türk sanatı tarihi açısından incelenmesi
Başlık çevirisi yok
ESİN GÜRTEKİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2001
El SanatlarıEge ÜniversitesiTürk Dünyası Araştırmaları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BEKİR DENİZ
