Geri Dön

Üremeye yönelik postmodern tıbbi pratiklerin biyoetik açıdan değerlendirilmesi

A bioethical evaluation of postmodern medical practices in human reproduction

PDF İndir

  1. Tez No: 1003204
  2. Yazar: HATİCE GÜNEŞ
  3. Danışmanlar: PROF. DR. RAMAZAN ERDEM
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Deontoloji ve Tıp Tarihi, Sağlık Yönetimi, Sağlık Kurumları Yönetimi, Medical History and Ethics, Healthcare Management, Health Care Management
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Süleyman Demirel Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Biyotıp ve sağlık teknolojilerindeki ilerlemeler; yaşam, canlılık, beden, ölüm ve üreme gibi olguları yeniden şekillendirmiştir. Bu dönüşüm, söz konusu teknolojilerin kullanımına yönelik çeşitli etik kaygı ve ikilemleri beraberinde getirmiştir. Üremeye yönelik postmodern tıbbi pratikler, bireysel tercihlerden öte, geniş kapsamlı etik tartışmaları zorunlu kılmaktadır. Tez çalışması kapsamında, üremeye yönelik postmodern tıbbi pratikler olarak preimplantasyon genetik teşhis, mitokondri değiştirme terapisi, taşıyıcı annelik ve yapay rahim olmak üzere dört pratiğe yer verilmiştir. Bu tez, öncelikle bu dört pratiğin gündeme getirdiği etik sorunları ortaya koymayı amaçlamaktadır. Tezde, çalışmanın konusu ve amacı doğrultusunda literatür taraması ve normatif analiz yöntemleri kullanılmıştır. Belirlenen dört pratiğin her biri için, uygulamayı eleştiren ve savunan üçer düşünürün etik argümanlarına yer verilmiş; bu argümanlar Beauchamp ve Childress (2017)'in ortaya koyduğu biyomedikal etik prensipler (özerkliğe saygı, zararsızlık, yararlılık ve adalet) doğrultusunda değerlendirilmiştir. Düşünürlerin argümanlarından hareketle, dört üremeye yönelik postmodern tıbbi pratikteki etik tartışmalar şu başlıklar etrafında şekillenmektedir: Preimplantasyon genetik teşhis ile ilgili etik tartışmalar; toplumsal ve ahlâki yapı, insan doğası, eşitsizlikler ve toplumsal adalet, çocukların metalaştırılması, tıbbileştirme, öjeni, üreme kararlarında özgürlük ve seçim özgürlüğü, araçsallaştırma gibi konular etrafında toplanmaktadır. Mitokondri değiştirme terapisi bağlamındaki etik tartışmalar; tıbbileştirme, öjeni, muhtemel zararları ve riskleri, sömürü, uygulamanın sosyal değeri, kamu kaynaklarının dağılımı, metalaştırma, ticarileşme, üreme hakları ve özgürlüğü, bireysel ve toplumsal faydalar, genetik bağ arzusunun değeri ve üç ebeveyn nitelendirmesi gibi konuları kapsamaktadır. Taşıyıcı annelik uygulamasına dair etik tartışmalar; metalaştırma, dehümanizasyon, ticarileşme, araçsallaştırma, eşitsizlikler ve adalet, ahlâki bozulma, sömürü, rıza ve onam, üreme hak ve özgürlükleri, taşıyıcı anneliğin faydaları ve zararları ve kadınların refahı gibi konulara odaklanmaktadır. Yapay rahim teknolojisine ilişkin etik tartışmalar ise üreme özerkliği, üreme hak ve özgürlükleri, gebelik bağlarının değeri, eşitsizlikler ve adalet, cinsiyet eşitsizlikleri, insan doğası, eşcinsel ve trans çiftlerin üreme hakları gibi başlıklar etrafında şekillenmektedir. Bu dört pratiğe ilişkin etik tartışmalarda; tıbbileştirme, metalaştırma, dehümanizasyon, araçsallaştırma, insan doğası, özerklik ve toplumsal baskı, adalet ve erişimde eşitsizlikler, ticarileşme ve sömürü gibi bazı ortak temalar dikkat çekmektedir. Bu temalar, söz konusu teknolojilerin yalnızca bireysel düzeyde değil, aynı zamanda sağlık hizmetlerinin yönetimi, politika belirleme süreçleri ve kamu kaynaklarının adil kullanımı gibi makro düzeydeki etkilerine de işaret etmektedir. Üreme teknolojilerindeki gelişmeler, etik sorunların yanı sıra sağlık hizmetlerinin yönetimiyle ilgili çeşitli yapısal sorunları da gündeme getirmektedir. Bu bağlamda bu tez, söz konusu teknolojileri etik ilkeler doğrultusunda değerlendirerek; sağlık yöneticileri ve politika yapıcılara, bu teknolojilerin düzenlenmesi ve uygulanması sürecinde karşılaşılabilecek değer sorunlarına ilişkin analitik bir çerçeve ile etik ilkelere dayalı, değer temelli bir sağlık sistemi tasarımına yönelik düşünsel bir zemin sunmaktadır.

Özet (Çeviri)

Advances in biomedicine and health technologies have reshaped, fundamental concepts such as life, vitality, the body, death, and reproduction. This transformation has given rise to various ethical concerns and dilemmas regarding the use of these technologies. Postmodern medical practices related to reproduction necessitate comprehensive ethical debates that extend beyond individual preferences. Within the scope of this thesis, four practices are examined as postmodern medical practices related to reproduction: preimplantation genetic diagnosis, mitochondrial replacement therapy, surrogacy, and artificial womb. The primary aim of this thesis is to identify and analyze the ethical issues raised by these four practices. In the thesis, literature review and normative analysis methods were used in line with the subject and purpose of the study. For each of the four practices, the ethical arguments of three ethicist who criticize and defend the practice are presented; these arguments are evaluated in line with the biomedical ethical principles (respect for autonomy, non-maleficence, beneficence, and justice) put forward by Beauchamp and Childress (2017). Based on these arguments, the ethical debates surrounding postmodern reproductive practices can be categorized as follows: Based on the bioethicists arguments, the ethical debates surrounding the four postmodern medical practices related to reproduction revolve around the following themes: Ethical debates related to preimplantation genetic diagnosis revolve around issues such as social and moral structure, human nature, inequalities and social justice, the commodification of children, medicalization, eugenics, freedom and choice in reproductive decisions, and instrumentalization. Ethical debates in the context of mitochondrial replacement therapy include medicalization, eugenics, potential harms and risks, exploitation, the social value of the practice, the distribution of public resources, commodification, commercialization, reproductive rights and freedom, individual and social benefits, the value of the desire for genetic ties, and the three genetic parents. Ethical debates surrounding surrogacy focus on issues such as commodification, dehumanization, commercialization, instrumentalization, inequalities and justice, moral degradation, exploitation, consent and informed consent, reproductive rights and freedoms, the benefits and harms of surrogacy, and women's well-being. Ethical debates regarding artificial womb technology revolve around topics such as reproductive autonomy, reproductive rights and freedoms, the value of gestational ties, inequality and justice, gender inequality, human nature, and the reproductive rights of of samesex and transgender couples. In the ethical debates surrounding these four practices, some common themes stand out, such as medicalization, commodification, dehumanization, instrumentalization, human nature, autonomy and social pressure, justice and inequalities in access, commercialization, and exploitation. These themes not only reflect individual-level ethical concerns but also point to macro-level implications for healthcare management, policymaking processes, and the equitable use of public resources. In addition to ethical issues, developments in reproductive technologies also raise various structural challenges in healthcare management. In this context, this thesis evaluates the technologies in question in line with ethical principles and provides health managers and policymakers with an analytical framework for value issues that may be encountered in the process of regulating and implementing these technologies, as well as a conceptual basis for designing a value-based health system based on ethical principles.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    708697

    İnci Aral'ın devir romanlarında yakın dönem tarihi

    Başlık çevirisi yok

    AYŞE MİNE TONTA

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    Türk Dili ve Edebiyatıİstanbul Kültür Üniversitesi

    Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. YAKUP ÇELİK

  2. Tez No

    871115

    Bilgi çağında küresel kentlere karşılaştırmalı bir bakış: Türkiye için bir model önerisi

    A comparative review of global cities in the information age: A model proposal for Türkiye

    AYDIN AKPINAR

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    Kamu YönetimiMarmara Üniversitesi

    Yerel Yönetimler Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. BURAK HAMZA ERYİĞİT

  3. Tez No

    694938

    Reclaiming autonomy: Architectural design's core and engagement of researchers and practitioners (Iranian case)

    Otonomiye geri dönüş: Mimari tasarımın özü ve araştırmacılar ve uygulamacıların katılımı (İran örneği)

    ALIREZA KHARAZMI NEZHAD

    Doktora

    İngilizce

    İngilizce

    2021

    Mimarlıkİstanbul Teknik Üniversitesi

    Mimarlık Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. NESİP ÖMER EREM

  4. Tez No

    288108

    Türkiye'de gülmenin dönüşümü: 1970 ve 2000'li yıllarda gülmenin dönüşümü - Komedi filmlerinin karşılaştırmalı bir analizi

    The transformation of laughter in Turkey: An analysis of Turkish comedy movies between 1970's and 2000's

    SALİHA DENİZ ŞAHİNALP

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2010

    Sosyolojiİstanbul Bilgi Üniversitesi

    Sosyoloji Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. HALİL NALÇAOĞLU

  5. Tez No

    559891

    Oyun motorlarının mimarı tasarım ve temsil süreçlerinde değerlendirilmesi

    Evaluation of game engines in architectural design and representation processes

    OSMAN SÜMER

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2019

    Bilim ve Teknolojiİstanbul Teknik Üniversitesi

    Bilişim Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MİNE ÖZKAR KABAKÇIOĞLU

Geri Dön