Britanya konsolosluk yazışmalarına göre Osmanlı Suriyesi'nde İngiliz etkisi (1875-1896)
British influence in Ottoman Syria according to British consular correspondence (1875-1896)
- Tez No: 1003278
- Danışmanlar: DOÇ. DR. GÖKHAN ERDEM
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Uluslararası İlişkiler, International Relations
- Anahtar Kelimeler: Suriye, İngiltere, Syria, England
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, 1875-1896 yılları arasında Britanya konsolosluk yazışmaları temelinde Osmanlı Suriyesi'nde İngiliz etkisinin kapsamını, araçlarını ve sınırlarını incelemektedir. Çalışma, Osmanlı Suriyesi'ni yalnızca geç 19. yüzyılın diplomatik gelişmeleri içinde ele almamakta, 16. yüzyıldan 19. yüzyıla uzanan tarihsel arka planı dikkate alarak bölgenin Osmanlı imparatorluk sistemine eklemlenmesini, taşra idaresinin yapısını, ayan düzenini, ticari dönüşümleri ve İngiltere ile kurulan ilişkilerin tarihsel seyrini analiz etmektedir. Bu çerçevede ilk iki bölümde Osmanlı Suriyesi'nin fiziksel ve beşerî coğrafyası, devlet kuruculuğu, ekonomik yapı, Mısır meselesi, Tanzimat düzeni ve Doğu Akdeniz'de büyük güç rekabeti ele alınmakta böylece geç Osmanlı döneminde İngiliz konsolosluk faaliyetlerinin hangi tarihsel ve kurumsal zemin üzerinde şekillendiği ortaya konulmaktadır. Tez, konsolosluk yazışmalarını yalnızca diplomatik haberleşme metinleri olarak değil, Britanya dış politikasının taşradaki işleyişini, bilgi toplama mekanizmalarını ve yerel gelişmelere nüfuz etme biçimlerini izlemeye imkân veren birincil kaynaklar olarak değerlendirmektedir. Çalışmanın esas ağırlık noktası olan üçüncü ve dördüncü bölümlerde ise Britanya nüfuzunun diplomatik, idari, hukuki, ekonomik, toplumsal ve siyasal boyutları ayrıntılı biçimde incelenmektedir. Beyrut, Şam ve Halep'teki konsolosluk ve konsolos yardımcılıklarının faaliyetleri; vilayet yönetimi, reform süreçleri, yargı meseleleri, kapitülasyonlar ve Britanya uyruğu statüsü etrafında gelişen uyuşmazlıklar; Kıbrıs'ın İngiliz yönetimine geçmesi ve Mısır'ın işgali sonrasında Suriye'nin Britanya imparatorluk stratejisi içindeki yeriyle birlikte ele alınmaktadır. Bunun yanı sıra mali krizler, gümrük politikaları, ulaşım ve posta hizmetleri, limanlar, misyonerlik faaliyetleri, büyük güçlerin nüfuz mücadelesi ve Dürziler, Çerkesler, Nusayriler, Bedeviler ve Ermeniler gibi farklı toplumsal gruplarla kurulan ilişkiler üzerinden Britanya'nın Osmanlı Suriyesi'ndeki etkisinin çok yönlü yapısı tartışılmaktadır. Böylece tez, İngiliz etkisinin yalnızca resmi diplomasiyle sınırlı kalmadığını, vilayet idaresinden toplumsal dengelere, hukuk düzeninden ticari çıkarlara kadar uzanan geniş bir alanda şekillendiğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
This dissertation examines the scope, instruments, and limits of British influence in Ottoman Syria between 1875 and 1896 on the basis of British consular correspondence. Rather than treating Ottoman Syria solely within the framework of the diplomatic developments of the late nineteenth century, the study takes into account the broader historical background extending from the sixteenth to the nineteenth century and analyzes the region's incorporation into the Ottoman imperial system, the structure of provincial administration, the ayan order, commercial transformations, and the historical course of relations with Britain. In this context, the first two chapters address the physical and human geography of Ottoman Syria, state-building, the economic structure, the Egyptian question, the Tanzimat order, and great power rivalry in the Eastern Mediterranean, thereby revealing the historical and institutional ground on which British consular activity in the late Ottoman period took shape. The dissertation treats consular correspondence not merely as texts of diplomatic communication, but also as primary sources that make it possible to trace the functioning of British foreign policy in the provinces, its mechanisms of information gathering, and its modes of penetrating local developments. The third and fourth chapters, which constitute the main focus of the study, examine in detail the diplomatic, administrative, legal, economic, social, and political dimensions of British influence. The activities of the consulates and vice-consulates in Beirut, Damascus, and Aleppo are analyzed alongside provincial administration, reform processes, judicial issues, the capitulations, disputes surrounding British subject status, and Syria's place within British imperial strategy after the transfer of Cyprus to British rule and the occupation of Egypt. In addition, the dissertation discusses the multidimensional character of British influence in Ottoman Syria through financial crises, customs policies, transportation and postal services, ports, missionary activities, the rivalry of the great powers for influence, and relations with different social groups such as the Druzes, Circassians, Nusayris, Bedouins, and Armenians. In this way, the dissertation demonstrates that British influence was not confined to formal diplomacy alone but was shaped across a broad field extending from provincial administration to social balances, and from the legal order to commercial interests.
Benzer Tezler
- The Sociological cultural and economic changes in America between the years of 1870-1914 and their reflections in literature
Başlık çevirisi yok
ZEYNEP FEYZA ÜNGÖR
Yüksek Lisans
İngilizce
1994
Dokuz Eylül ÜniversitesiBatı Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
Yükleniyor...
- The Birth and development of community theatre in Britain
Britanya'da halk tiyatrosunun doğuşu ve gelişmesi
PEMBE MÜŞERREF SARAÇOĞLU
