Eski Yakındoğu ışığında Neolitik Çağ'dan Demir Çağ'aAnadolu'da tütsü ve tütsü formları
Incense and incense forms in Anatolia from the Neolithic Age to the Iron Age in the light of the ancient Near East
- Tez No: 1003326
- Danışmanlar: PROF. DR. RAİNER MARIA CZICHON
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Arkeoloji, Archeology
- Anahtar Kelimeler: Arkeoloji, Arkeolojik alanlar, Arkeometri, Deneysel arkeoloji, Archaeology, Archeological areas, Archaeometry, Experimental archaeology
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Uşak Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Arkeoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Tütsü, insanlarla tanrılar arasında görünmez bir bağ kurduğuna inanılması sebebiyle, açıklanamayan doğa olayları, tekrarlaması istenmeyen afetler ya da hastalıklar, kötü varlıklara karşı koruma, ölen kişinin ruhunun tanrılaşması vb. durumlar için yapılan dini ritüellerde kullanılması zorunlu hale gelmiş bir kült gerecidir. Aynı zamanda hoş kokusu sayesinde festivallerde, ziyafetlerde ve düğün törenlerinde yer edinmiştir. Tütsü malzemelerinin zor ulaşılabilir olması ise önemli bir prestij ürünü ve ticareti yapılan emtia olmasını sağlamıştır. Bu sebeplerden ötürü en erken yazılı kayıtlarda bile tütsüyle ilgili kayıtlara ulaşılabilmektedir. Mühür baskıları, duvar resimleri, duvar kabartmaları, metal kapı bantları vb. görsel kaynaklarda ise MÖ 3. binyıldan itibaren görülebilmektedir. Betimlemelerde görülen formların gerçekte taş, seramik ve metalden yapılmış örnekleri binlerce yıl insanlığa hizmet etmiştir. Bu bağlamda Anadolu'da yapılan incelemelerde, özellikle MÖ 2. binyıl yazılı ve görsel kayıtlarında tütsüyle ilgili verilere ulaşılmıştır ancak, tütsüyle ilgili az sayıda araştırma vardır. Bu nedenle Boğazköy, Ortaköy, Oymaağaç Höyük ve Beycesultan Höyük'ten örnekler alınmış ve ORA analizleri yapılmıştır. Aynı zamanda çivi yazılı metinlere uygun yapılan deneysel çalışmalarla, Tunç Çağı'nda kullanılan tütsü malzemelerinin etkileri anlaşılmaya çalışılmıştır. Tüm bunların yanı sıra yürütülen etnoarkeolojik araştırmalarda, Anadolu'nun farklı noktalarında yapılan yüz yüze görüşmelerde, tütsünün benzer şekilde kötü varlıklara ya da kötü göze karşı korunma, ölüm ve güzel koku amaçlı kullanımın devam ettiği saptanmıştır. Tüm çalışmalar tütsü geleneğinin uygulama yöntemlerinde ve malzemeler açısından bazı değişikliklere rağmen binlerce yıl geçerliliğini ve altında yatan düşünceyi koruduğunu göstermiştir.
Özet (Çeviri)
Believed to form an invisible link between humans and gods, incense has become a necessary cultic object used in religious rituals for unexplained natural occurrences, unwanted disasters or illnesses, protection from malevolent entities, the deification of the deceased's soul, and other similar purposes. Its pleasant aroma has also earned it a place in festivals, feasts, and wedding ceremonies. The fact that incense materials are difficult to obtain has made it a significant prestige item and a tradable commodity. For these reasons, records related to incense can be found even in the earliest written documents. Furthermore, it can be seen in visual sources such as seal impressions, wall paintings, wall reliefs, and metal door bands starting from the 3rd millennium BCE. Actual examples of the forms seen in these depictions—crafted from stone, ceramic, and metal—have served humanity for millennia. In this context, studies in Anatolia have found data related to incense, particularly in written and visual records from the 2nd millennium BCE; however, there are only a few studies on the topic of incense. For this reason, samples were taken from Boğazköy, Ortaköy, Oymaağaç Höyük, and Beycesultan Höyük for ORA analyses. Additionally, experimental studies were conducted in line with cuneiform texts to understand the effects of the incense materials used during the Bronze Age. In addition to all of this, ethnoarchaeological research, including face-to-face interviews conducted in different parts of Anatolia, has determined that the use of incense for protection against evil beings or the evil eye, as well as for funerary purposes and a pleasant scent, continues in a similar manner. All the research has shown that the tradition of incense has preserved its validity and underlying beliefs for thousands of years, despite some changes in its application methods and materials.
Benzer Tezler
- The Ancient South Marmara Harbors
Antik Güney Marmara Limanları
SERKAN GÜNDÜZ
Doktora
İngilizce
2015
ArkeolojiUludağ ÜniversitesiArkeoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA ŞAHİN
PROF. DR. MARTİNA SEIFERT
- Yazılı ve arkeolojik kaynakların ışığında eskiçağ toplumlarında mülkiyet anlayışı
Understanding of ownership in ancient societies in the light of written and archaeological sources
ŞEYMANUR CIDIRLI
- Le Dehus dolmenleri ışığında Anadolu-Avrupa Dolmen ilişkisi
The relation between Anatolian and European Dolmensin the light of Le Dehus Dolmen
BEYZANUR SEYREK
- Sumaki Höyük Neolitik Dönem kemik alet topluluğu
Neolithic Period bone tool assemblage of Sumaki Höyük
ÖNDER SANILAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
ArkeolojiÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiArkeoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ASLI ERİM ÖZDOĞAN
- Neolitik anadolu buluntu yerleri restitüsyonları üzerinden mekan okumaları
Space analyses over the restitutions of neolithic anatolian findspots
ATLIHAN ONAT KARACALI