Sınıf öğretmenlerinde yapay zekâya yönelik motivasyon, beklenti ve eğitim gereksinimlerinin kuşaklar arası incelenmesi
An intergenerational analysis of motivation, expectations and training needs regarding artificial intelligence among classroom teachers
- Tez No: 1003371
- Danışmanlar: PROF. DR. HATİCE NECLA KELEŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Bilim ve Teknoloji, Education and Training, Science and Technology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bahçeşehir Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eğitim Yönetimi ve Planlaması Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, farklı kuşaklardaki sınıf öğretmenlerinin yapay zekâ teknolojilerine yönelik motivasyonlarını, beklentilerini ve eğitim ihtiyaçlarını incelemek amacıyla yürütülmüştür. Nitel araştırma yaklaşımıyla tasarlanan çalışma, olgubilim (fenomenoloji) deseni kapsamında gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın katılımcıları, 2024–2025 eğitim-öğretim yılında İstanbul'daki özel okullarda görev yapan toplam 15 sınıf öğretmeninden oluşmaktadır. Veriler, yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla toplanmış, görüşme kayıtları çözümlenerek yazılı hâle getirilmiş ve içerik analizi yöntemiyle sistematik biçimde incelenmiştir. Araştırma, öğretmenlerin yapay zekâyı genel olarak öğretim sürecini destekleyen işlevsel bir araç olarak gördüğünü, ancak kuşaklara göre farklılaşan tutumlar ve kullanım biçimleri bulunduğunu ortaya koymuştur. X kuşağı teknolojiyi kontrollü biçimde kullanmakta ve pedagojik kontrolün zayıflaması, özgünlük kaybı, veri güvenliği gibi risklere odaklanırken; Y kuşağı yapay zekâyı öğretmeni destekleyen, iş yükünü azaltan bir bileşen olarak değerlendirmekte ve uygulamaya dönük araç temelli kullanımı tercih etmektedir. Z kuşağı ise dijital içerik üretimi, simülasyon, oyunlaştırma ve etkileşimli uygulamalar aracılığıyla yapay zekâyı yenilikçi öğrenme deneyimlerinin doğal bir parçası olarak görmekte, ancak teknik sınırlılıklar ve etik konularda farkındalık taşımaktadır. Mesleki gelişim açısından bakıldığında X kuşağı yapılandırılmış rehberlik programlarına, Y kuşağı uygulamalı eğitimlere, Z kuşağı ise kısa, odaklı ve keşif temelli atölyelere ihtiyaç duymaktadır. Üç kuşak da yapay zekânın öğretmeni ikame edemeyeceği, öğrenci–öğretmen ilişkisinin duygusal ve pedagojik boyutlarının korunması gerektiği konusunda hemfikirdir. Araştırma, yapay zekâ entegrasyonunun yaş kadar bireysel motivasyon, deneyim, kurum kültürü ve teknik altyapı gibi faktörlerle şekillendiğini ve eğitimde sürdürülebilir kullanımın pedagojik çerçeve, müfredat uyumu, kurumsal destek ile etik–güvenlik ilkelerinin bütüncül biçimde ele alınmasına bağlı olduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
This study was conducted to examine the motivations, expectations, and training needs of classroom teachers from different generations regarding the use of artificial intelligence technologies. Designed within a qualitative research framework, the study employed a phenomenological (phenomenology) design. The participants consisted of 15 classroom teachers working in private schools in Istanbul during the 2024–2025 academic year. Data were collected through semi-structured interviews, transcribed from audio recordings, and systematically analyzed using content analysis. The findings indicate that teachers generally perceive artificial intelligence as a functional tool that supports the instructional process, while attitudes and usage patterns differ across generations. Generation X employs technology in a more controlled manner, emphasizing risks such as weakened pedagogical control, loss of originality, and data security concerns. Generation Y views artificial intelligence as a supportive component that reduces teachers' workload and prefers practice-oriented, tool-based applications. Generation Z, on the other hand, considers artificial intelligence a natural part of innovative learning experiences, frequently utilizing digital content creation, simulations, gamification, and interactive applications, yet maintains awareness of technical limitations and ethical issues. In terms of professional development, Generation X requires structured guidance-oriented programs, Generation Y benefits more from applied and tool-focused training, whereas Generation Z prefers short, targeted, and exploratory workshops. All three generations agree that artificial intelligence cannot replace teachers and that the emotional and pedagogical dimensions of the student–teacher relationship must be preserved. Overall, the study demonstrates that the integration of artificial intelligence in education is shaped not only by age but also by factors such as individual motivation, experience, institutional culture, and technical infrastructure. Sustainable implementation depends on a comprehensive approach that encompasses pedagogical frameworks, curriculum alignment, institutional support, and ethical and security principles.
Benzer Tezler
- Öğretmenlerin siber nezaket düzeyleri ile yapay zekâya yönelik genel tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between teachers' cyber politeness levels and their general attitudes towards artificial intelligence
SEVİM ÜNAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimKırgızistan-Türkiye Manas ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET ARİF ÖZERBAŞ
- Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının teknoloji okuryazarlığı ve yapay zekâ farkındalık düzeylerinin incelenmesi: Bir karma yöntem araştırması
Investigation of social studies teacher candidates technology literacy and artificial intelligence awareness levels: A mixed method research
DİLAN EMLÜK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimMuğla Sıtkı Koçman ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ABDULLAH GÖKDEMİR
- Yapay zekâ temelli yüz ifadesi destekli uzaktan eğitim uygulamasının geliştirilmesi ve test edilmesi
Development and testing of the artificial intelligence based facial expression supported distance education application
EMRAH BEYDİLLİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimSüleyman Demirel ÜniversitesiBilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUHAMMET DEMİRBİLEK
- Exploring EFL teachers' purposes and emotions in using AI chatbots
İngilizce öğretmenlerinin yapay zeka sohbet botlarını kullanma amaçlarının ve duygu durumlarının ortaya çıkarılması
HİLAL GÜRLER
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Eğitim ve ÖğretimOndokuz Mayıs ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BETÜL BAL GEZEGİN
- İlkokullarda program dışı etkinliklere ilişkin okul yöneticisi, öğretmen, öğrenci ve veli görüşleri
Opinions of school administrators, teachers, students and parents on extracurricular activities in primary school
HALİSE ACARTÜRK OLÇAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimOndokuz Mayıs ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ CEREN ÇEVİK KANSU