Havza bazlı orman yangın duyarlılık analizi: Bursa ili örneği
Watershed-based forest fire susceptibility: Bursa province case
- Tez No: 1003459
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ABDULLAH AKBAŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Coğrafya, Ormancılık ve Orman Mühendisliği, Geography, Forestry and Forest Engineering
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bursa Uludağ Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Coğrafya Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Bursa'daki orman yangınlarının oluşumu ve yayılışını; topografik özellikler, arazi kullanımı ve iklimsel değişkenler çerçevesinde Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) tabanlı mekânsal analiz teknikleriyle açıklamayı hedeflemektedir. Küresel iklim değişikliğine bağlı artan sıcaklıklar ve uzayan kurak dönemler, Akdeniz iklim kuşağında yer alan Türkiye'de orman yangınlarının şiddetini artırmaktadır. Bu kapsamda, çalışma alanı olarak belirlenen Bursa'da orman yangını duyarlılığının tespiti amacıyla CBS temelli çok ölçütlü analizler gerçekleştirilmiştir. Araştırmada ilk olarak, 2014-2024 yıllarını kapsayan yangın envanter verileri kullanılarak yangınların zamansal ve alansal dağılışları ArcGIS Pro yazılımı ile analiz edilmiştir. Çalışmanın özgün değerini oluşturan aşamada, Türkiye'de bir ilk olarak havza temelli duyarlılık analizi uygulanmıştır. Bu analizde; FABDEM Sayısal Yükseklik Modeli ve ArcHydro araçları kullanılarak oluşturulan yüksek çözünürlüklü küçük havzalar temel birim olarak kabul edilmiştir. Analiz sürecine; yükselti, eğim, bakı, plan ve profil eğriliği, topografik nemlilik indeksi (TWI) gibi topografik parametrelerin yanı sıra WorldClim 2.1 veri setinden elde edilen iklimsel değişkenler (BIO1, BIO12) ve Sentinel uydu görüntülerinden üretilen arazi kullanımı verileri dahil edilmiştir. Verilerin havza tabanlı zonal istatistik yöntemleriyle işlenmesinin ardından lojistik regresyon modeli uygulanmıştır. Modelin güvenilirliği ROC analizi ile test edilmiş ve 0.6907 değeriyle geçerli olduğu saptanmıştır. Elde edilen duyarlılık haritası; düşük yükseltili sahalar, yüksek eğimli alanlar, güney-güneybatı bakılı yamaçlar ile iğne yapraklı ormanların yoğunlaştığı bölgelerin yangına karşı en duyarlı alanlar olduğunu kanıtlamıştır. Ayrıca tarım-orman etkileşim alanları ile yerleşim birimleri civarında hassasiyetin arttığı tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular, Bursa'da yangın önleme, risk yönetimi ve müdahale stratejilerinin geliştirilmesine yönelik altlık teşkil etmektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to explain the occurrence and distribution of forest fires in Bursa province within the framework of topographic features, land use, and climatic variables using Geographic Information Systems (GIS)-based spatial analysis techniques. Increasing temperatures and prolonged drought periods due to global climate change increase the severity of forest fires in Turkey, which is located in the Mediterranean climate belt. In this context, GIS-based multi-criteria analyses were carried out to determine forest fire susceptibility in Bursa, selected as the study area. In the research, first, the temporal and spatial distributions of fires were analyzed with ArcGIS Pro software using fire inventory data covering the years 2014-2024. In the stage that constitutes the original value of the study, basin-based susceptibility analysis was applied for the first time in Turkey. In this analysis, high-resolution small basins created using the FABDEM Digital Elevation Model and ArcHydro tools were accepted as the basic unit. Topographic parameters such as elevation, slope, aspect, plan and profile curvature, topographic wetness index (TWI), as well as climatic variables (BIO1, BIO12) obtained from the WorldClim 2.1 data set and land use data produced from Sentinel satellite images were included in the analysis process. Following the processing of the data with basin-based zonal statistics methods, a logistic regression model was applied. The reliability of the model was tested with ROC analysis and found to be valid with a value of 0.6907. The resulting susceptibility map proved that low-elevation areas, high-slope areas, south-southwest facing slopes, and regions where coniferous forests are concentrated are the most susceptible areas to fire. In addition, it was determined that sensitivity increased in agricultural-forest interaction areas and around residential units. The findings obtained constitute a basis for the development of fire prevention, risk management, and intervention strategies in Bursa province.
Benzer Tezler
- Küresel iklim değişikliği farkındalığı ve eko-anksiyete arasındaki ilişkisinin, ekolojik afetler ve toplum ruh sağlığı çerçevesinde incelenmesi
An ınvestigation of the relationship between global climate change awareness and eco-anxiety in the context of ecological disasters and community mental health
BÜŞRA SEZER TÜRKEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
İlk ve Acil YardımSakarya ÜniversitesiAfet Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BEYTULLAH EREN
PROF. DR. AHMET TAMER AKER
- Bartın yöresinde arazi kullanım sorunları ve çözüm önerileri (Iskalan deresi yağış havzası örneği)
Land use problems and recommended solutions in the vicinity of Bartın (a case study Iskalan creek watershed)
SELMA YAŞAR KORKANÇ
Doktora
Türkçe
2003
Ormancılık ve Orman Mühendisliğiİstanbul ÜniversitesiOrman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NECDET ÖZYUVACI
- Assessment of urbanization history of Addis Ababa city, Ethiopia
Addıs Ababa cıty, Ethıopıa'nın kentleşme tarihinin değerlendirilmesi
ABDURAHMAN HUSSEN YIMER
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Şehircilik ve Bölge PlanlamaMersin ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ CENAP YOLOĞLU
- Mikrobiyolojik görüntülerin incelenmesi: Bilgisayar destekli sperm tespiti ve morfoloji analizi
Examination of microbiological images: Computer aided sperm detection and morphology analysis
MECİT YÜZKAT
Doktora
Türkçe
2022
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolYıldız Teknik ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NİZAMETTİN AYDIN
DR. ÖĞR. ÜYESİ HAMZA OSMAN İLHAN
- İstanbul'un Fatih ilçesinde 2003 yılı ocak ve haziran aylarında havanın mantar florasının incelenmesi
Investigation of fungus flora on air at Fatih province in İstanbul for the year of 2003 january and june
ÖZKAN AYVAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2004
Halk Sağlığıİstanbul ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF.DR. GÜNAY YILMAZ GÜNGÖR