Pandemi ve sonrası dönemde türkiye'de eğitim alanında yapay zekâ araştırmaları: lisansüstü tezler üzerine prısma temelli sistematik bir inceleme
Artificial intelligence research in education in turkey during and after the pandemic: A prisma-based systematic review of graduate theses
- Tez No: 1003493
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ LEVENT ÇELİK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Bilim ve Teknoloji, Education and Training, Science and Technology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Afyon Kocatepe Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bilgisayar Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma Pandemi ve sonrası dönem olarak tanımlanan 2020-2025 yılları arasında, Türkiye'de eğitim alanında yapay zekâyı konu alan lisansüstü tezleri yöntemsel, içeriksel ve tematik bakımdan sistematik literatür taraması deseninde ve PRISMA (Preferred Reporting Items for Systematic Reviews and Meta-Analyses) yaklaşımı ile incelenmiştir. Araştırmanın veri kaynaklarını, YÖKTEZ veri tabanında yer alan, tam metnine erişilebilen lisansüstü tezler oluşturmaktadır. Belirlenen dâhil etme ve hariç tutma kriterleri ile yapılan tarama sonucunda, 10 doktora tezi ve 56 yüksek lisans tezi inceleme kapsamına alınmıştır. Verilerin toplanmasında Tez İnceleme ve Kodlama Formu kullanılmıştır. Elde edilen veriler betimsel istatistikler (frekans ve yüzde) ve tematik içerik analiz yöntemleriyle analiz edilmiştir. Araştırma bulguları, Pandemi sonrasında eğitimde yapay zekâ konulu lisansüstü tezlerin sayısında belirgin bir artış olduğunu göstermektedir. İncelenen tezlerde yapay zekânın en çok makine öğrenmesi, doğal dil işleme, öğrenme analitiği ve üretken yapay zekâ yaklaşımları ile ele alındığı, çalışmaların ağırlıklı olarak nicel ve karma yöntemlere dayandığı görülmektedir. Yapay zekâ uygulamalarının özellikle bireyselleştirilmiş öğrenme, ölçme ve değerlendirme süreçleri, öğrenci başarısı tahmini, öğretmen destek sistemleri ekseninde yoğunlaştığı tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda, eğitimde yapay zekâ araştırmalarının Türkiye'de giderek çeşitlendiği, ancak pedagojik bütünlük, etik boyut ve uygulama temelli çalışmaların artırılmasına yönelik gereksinimlerin devam ettiği sonucuna ulaşılmıştır. Bu yönüyle çalışma, eğitimde yapay zekâya ilişkin mevcut lisansüstü araştırmaların genel bir görünümünü sunarak, gelecekte yapılacak akademik çalışmalara katkı sağlayabilecek bir çerçeve sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This research systematically examines postgraduate theses on artificial intelligence in education in Turkey between 2020 and 2025, defined as the pandemic and post-pandemic period, using a literature review design and the PRISMA (Preferred Reporting Items for Systematic Reviews and Meta-Analyses) approach, considering their methodological, content-based, and thematic aspects. The data sources for this research consist of postgraduate theses accessible in full text from the YÖKTEZ database. Following a search using defined inclusion and exclusion criteria, 10 doctoral theses and 56 master's theses were included in the review. The Thesis Review and Coding Form was used to collect data. The obtained data were analyzed using descriptive statistics (frequency and percentage) and thematic content analysis methods. The findings indicate a significant increase in the number of postgraduate theses focusing on artifical intelligence in education in the post-pandemic period. The reviewed these mainly addressed artifical intelligence through machine learning, natural language processing, learning analytics and generative artifical intelligence approaches and were predominantly based on quantitative and mixed research methods. Artifical intelligence applications were found to concentrate particularly on personalized learning, assessment and evaluation processes, student achievement prediction, teacher support systems. Based on findinggs, it was concluded that research on artifical intelligence in education in Turkey has become increasingly diverse; however, there remains a continuing need for studies that place greater emphasis on pedagocical coherence, ethical considerations and practice-oriented applications. In this respect, the studt provides an averall overview of existing postgraduate research on artifical intelligence in education and present a framework that may contribute to future academic studies.
Benzer Tezler
- Key performance factors identification model for shopping mall investments in Turkiye
Alışveriş merkezi yatırımlarında temel performans faktörlerinin belirlenmesi modeli Türkiye örneği
ZEYNEP YILMAZ
Doktora
İngilizce
2026
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜSNÜ MURAT GÜNAYDIN
DOÇ. DR. GÖZDE BAŞAK ÖZTÜRK ÖZERAY
- Instagram üzerinden alışveriş yapan tüketicilerin satın alma davranışlarının incelenmesi: Türkiye'deki uluslararası öğrenciler örneği
Examining the purchasing behaviors of consumers shopping on Instagram: The case of international students in Turkey
ELİF TERZİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
İşletmeİstanbul Gelişim Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA ÖZAN
- Exploring middle school mathematics teachers' digital competencies after the pandemic: A mixed-method study
Pandemi sonrası ortaokul matematik öğretmenlerinin dijital yeterliliklerinin incelenmesi: Karma yöntemli bir çalışma
YEŞİM NUR AKAR HOZMAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Eğitim ve ÖğretimBoğaziçi ÜniversitesiEğitim Teknolojileri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUTLU ŞEN AKBULUT
- COVİD 19 pandemisi sonrası dijitalleşmenin etki alanları bağlamında durum incelemesi
A case study on the impact areas of digitalization in the context of the post-COVID-19 pandemic
TOLGA KARADAŞ
Doktora
Türkçe
2025
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıSivas Cumhuriyet ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TUNCAY DİLCİ
- Spor kulüplerinin dijital halkla ilişkiler aracı olarak sosyal medya faaliyetlerinin incelenmesi: Trabzonspor, Göztepe ve Galatasaray futbol kulüplerinin karşılaştırılması
Examination of social media activities of sports clubs as a digital public relations tool: A comparison of Trabzonspor, Göztepe and Galatasaray football clubs
ÖZGE TOPÇU
Doktora
Türkçe
2022
İletişim Bilimleriİstanbul Aydın ÜniversitesiHalkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DENİZ YENGİN