Geri Dön

Ortaokul öğrencilerinin fen bilimleri motivasyonsuzluklarının çeşitli değişkenlere göre incelenmesi

Examining secondary school students' science amotivation according to various variables

PDF İndir

  1. Tez No: 1003538
  2. Yazar: ŞÜKRAN KARAKUŞ
  3. Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEDA USTA GEZER
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa
  10. Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu araştırmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin fen bilimleri dersine yönelik motivasyonsuzluklarının çeşitli değişkenlere göre incelenmesi ve motivasyonsuzluklarını etkileyen faktörler ile ilgili detaylı görüşlerinin belirlenmesidir. Araştırmada hem nicel hem nitel verilerin kullanıldığı“karma yöntem”(açıklayıcı sıralı desen) benimsenmiştir. Veri toplama aracı olarak Kişisel Bilgiler Formu, Fen Bilimleri Motivasyonsuzluk Ölçeği ve Fen Bilimleri Motivasyonsuzluğunu Etkileyen Faktörlere İlişkin Açık Uçlu Anket kullanılmıştır. Çalışmanın nicel boyutu için tarama, nitel boyutu için durum çalışması gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında 2024–2025 eğitim-öğretim yılında İstanbul İli Bahçelievler İlçesindeki kolay örnekleme yolu ile ulaşılan, beş ortaokulda 6-7 ve 8. sınıf düzeyinde öğrenim gören 549 öğrenci ile çalışılmıştır; özellikle orta-yüksek motivasyonsuzluk düzeyindeki 92 öğrenci ile nicel analizler gerçekleştirilmiştir. Nitel boyutta ise en yüksek motivasyonsuzluk puanına sahip 27 öğrenci ile süreç yürütülmüştür. Araştırma bulgularına göre öğrencilerin fen bilimleri dersine yönelik toplam motivasyonsuzluk puanları açısından cinsiyetler arasında genel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Aile-Çevre alt boyutunda erkek öğrencilerin sıra ortalamalarının daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Öğrencilerin sınıf seviyeleri ile motivasyonsuzluk puanları arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır. Araştırmada hem anne hem de baba eğitim düzeyi ile toplam motivasyonsuzluk puanları arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Ancak Korku-Endişe alt boyutunda, anne eğitim düzeyi yüksek olan öğrencilerin sıra ortalamalarının daha yüksek olduğu görülmüştür. Aile-Çevre alt boyutu kardeş sayısı değişkeni açısından anlamlı bir fark göstermiştir. Yine Aile-Çevre alt boyutu açısından önceki dönem fen bilimleri dersi ortalamaları arasında anlamlı fark bulunmuştur. Araştırmada ayrıca ortaokul öğrencilerinin fen bilimleri dersine karşı hissettikleri motivasyonsuzluğun, büyük oranda dersin zorluğu ve anlaşılmaması temeline dayandığı, bu tarz bilişsel engellerin zamanla öğrencide duyuşsal bir yıpranma ve başarısızlık korkusu yarattığı, çözüm olarak ise dersin daha eğlenceli, somut ve aktif katılımı destekleyen bir yapıda sunulmasının motivasyonu arttırma konusunda faydalı olacağının düşünüldüğü görülmektedir. Sonuç olarak, fen bilimleri dersine yönelik motivasyonsuzluğun bireysel özelliklerin yanı sıra aile, çevre, öğrenme ortamı ve duyuşsal faktörler gibi değişkenlerle etkileşim içinde olan çok boyutlu bir yapı olduğu düşünülebilir. Elde edilen bulguların, fen bilimleri öğretiminde öğrencilerin motivasyonlarını desteklemeye yönelik uygulamaların geliştirilmesine katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Özet (Çeviri)

The aim of this study is to examine secondary school students' amotivation toward science courses according to various variables and to determine their detailed views regarding the factors affecting their amotivation. A mixed-methods approach (explanatory sequential design), in which both quantitative and qualitative data were used, was adopted in the research. A Personal Information Form, the Science Amotivation Scale, and an Open-Ended Questionnaire on the Factors Affecting Science Amotivation were used as data collection tools. A survey design was employed for the quantitative dimension of the study, while a case study design was conducted for the qualitative dimension. Within the scope of the research, the study was carried out during the 2024–2025 academic year with 549 students in the 6th, 7th, and 8th grades enrolled in five secondary schools in the Bahçelievler district of Istanbul, who were reached through convenience sampling; quantitative analyses were specifically conducted with 92 students at moderate-to-high levels of amotivation. In the qualitative dimension, the process was conducted with 27 students who had the highest amotivation scores. According to the research findings, no significant difference was found between genders in terms of total amotivation scores toward science courses. In the Family–Environment sub-dimension, male students were found to have higher mean ranks. No significant difference was found between students' grade levels and their amotivation scores. In the study, no significant relationship was identified between total amotivation scores and either mother's or father's education level. However, in the Fear–Anxiety sub-dimension, students whose mothers had higher education levels were found to have higher mean ranks. The Family–Environment sub-dimension showed a significant difference in terms of the number of siblings variable. Similarly, a significant difference was found in the Family–Environment sub-dimension with respect to students' previous term science course grade averages. The qualitative findings of the study revealed that students' amotivation toward science courses is related to factors such as family and environmental support, states of fear and anxiety, and perceptions of the course. In addition, it was found that secondary school students' amotivation toward science courses is largely based on the perceived difficulty of the course and difficulties in understanding it; such cognitive barriers may, over time, lead to affective exhaustion and fear of failure in students. As a solution, it is considered that presenting the course in a more enjoyable, concrete, and active participation–oriented manner may be beneficial in increasing motivation. As a result, amotivation toward science courses can be considered a multidimensional construct that interacts not only with individual characteristics but also with variables such as family, environment, learning environment, and affective factors. It is thought that the findings obtained will contribute to the development of practices aimed at supporting students' motivation in science education.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    357572

    Ortaokul öğrencilerinin Fen Bilimleri dersine yönelik motivasyonlarının ordinal lojistik regresyon yöntemi ile incelenmesi

    Reearch of secondary school studendents motivation to the Physical Science with the method of ordinal logistic regress

    HİKMET ŞEVGİN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2013

    İstatistikYüzüncü Yıl Üniversitesi

    Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. MURAT KAYRİ

  2. Tez No

    433827

    Ortaokul öğrencilerinin fen bilimleri dersindeki temel psikolojik ihtiyaçları: Öğrenci katılımı ve öğrenci algılarına göre ailenin rolü

    Middle school students' basic psychological needs in science: Student engagement and the role of family according to students' perceptions

    ULUHAN KURT

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2016

    Eğitim ve ÖğretimAtatürk Üniversitesi

    İlköğretim Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. YASEMİN TAŞ

  3. Tez No

    466038

    Ortaokul öğrencilerinin fen bilimleri dersi öz-yeterlik düzeyleri ile bilimsel bilgiye yönelik görüşleri arasındaki ilişkilerin araştırılması

    The investigation of relationship between secondary school students' science course self-efficacy levels and their perspectives about scientific knowledge

    BELEMİR ARICA

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2017

    Eğitim ve Öğretimİstanbul Üniversitesi

    İlköğretim Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. FATMA GÜLAY KIRBAŞLAR

    YRD. DOÇ. DR. ÇİĞDEM ÇINGIL BARIŞ

  4. Tez No

    478384

    Ortaokul öğrencilerinin fen bilimleri başarılarının farklı değişkenler açısından incelenmesi

    Investigation of secondary school students' success in science in terms of various variables

    SEZAYİ OKUTAN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2017

    Eğitim ve ÖğretimOrdu Üniversitesi

    Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. İKRAMETTİN DAŞDEMİR

  5. Tez No

    479030

    Ortaokul öğrencilerinin fen bilimleri dersine,bilime,fen bilimleri öğretmenine ve bilim insanına yönelik metaforik algıları ve imajları

    Metaphorical perceptions and imaginations of secondary school students for science course,science,science teachers and scientists

    GÜLCAN DÖNMEZ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2017

    Eğitim ve ÖğretimAdnan Menderes Üniversitesi

    Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. HİLAL AKTAMIŞ

Geri Dön