Kentsel yerelleşme girişimi bağlamında sürdürülebilir ekolojik mahalle değerlendirme modeli önerisi
Sustainable ecological neighborhood evaluation model proposal in the context of urban localization initiative
- Tez No: 1003644
- Danışmanlar: DOÇ. DR. NİLÜFER KART AKTAŞ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Peyzaj Mimarlığı, Landscape Architecture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışması, İstanbul Kağıthane ilçesinde yer alan Hamidiye ve Merkez mahallelerinin mahalle ölçeğinde sürdürülebilir ekolojik yerleşim performansını, kullanıcı algıları ve mekânsal göstergeler üzerinden karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Çalışma, kentlerin küresel ve yerel ölçekte değişen güç ilişkileri doğrultusunda süreklilik içinde yeniden üretildiği yaklaşımından hareketle, sürdürülebilir mahallelerin yalnızca fiziksel altyapı yeterliliği ile değil; kullanıcıların mekânı algılama, deneyimleme ve mekâna yönelik aidiyet geliştirme biçimleriyle de tanımlandığını savunmaktadır. Bu doğrultuda araştırmada, mahallelerin yaşanabilirlik ve sürdürülebilirlik düzeylerini bütüncül biçimde değerlendirebilmek amacıyla“mahalle karnesi”yaklaşımı geliştirilmiştir. Çalışma kapsamında duyusal algı (semantik diferansiyel ölçek), mekânsal kalite, erişim ve hareketlilik, toplumsal huzur, materyal yönetimi, eşitlikçi kalkınma, enerji, su ve habitat-ekosistem fonksiyonu olmak üzere sekiz ana bileşen altında yapılandırılan halk anketleri analiz edilmiştir. Elde edilen veriler betimleyici istatistikler, faktör ve güvenirlik analizleri, Mann-Whitney U ve Kruskal-Wallis H testleri ile çoklu uyum analizi kullanılarak değerlendirilmiştir. Bulgular, Hamidiye Mahallesi'nde kırılganlıkların özellikle yaya erişilebilirliği ile topoğrafik koşulların uyumsuzluğu, trafik baskısı ve uygun fiyatlı konuta erişimde yoğunlaştığını göstermektedir. Merkez Mahallesi'nde ise trafik ve otopark baskısına ek olarak yenilenebilir enerji uygulamalarının yetersizliği ve atık ayrıştırma altyapısındaki eksikliklerin öne çıkan sorun alanları olduğu belirlenmiştir. Duyusal algı sonuçları, Merkez Mahallesi'nin çevresel konfor, güvenlik ve mekânsal çekicilik boyutlarında Hamidiye'ye kıyasla daha olumsuz bir profile sahip olduğunu ortaya koymuştur. Sonuç olarak çalışma, mahalle ölçeğinde sürdürülebilirlik politikalarının yalnızca yapısal iyileştirmelerle sınırlı kalmaması gerektiğini; yaya odaklı tasarım, kamusal mekân kalitesi, doğa temelli su yönetimi, yenilenebilir enerji teşvikleri ve sosyal eşitliği güçlendiren bütüncül politika ve tasarım yaklaşımlarıyla desteklenmesi gerektiğini önermektedir.
Özet (Çeviri)
This thesis examines the neighborhood-scale sustainable ecological settlement performance of the Hamidiye and Merkez neighborhoods located in Kâğıthane district of Istanbul through a comparative evaluation based on user perceptions and spatial indicators. Grounded in the approach that cities are continuously reproduced within shifting global and local power relations, the study argues that sustainable neighborhoods should be defined not only by the adequacy of physical infrastructure but also by the ways in which users perceive, experience, and develop a sense of belonging to their living environments. In this context, a“neighborhood scorecard”framework was developed to enable a holistic assessment of livability and sustainability at the neighborhood scale. Within the scope of the research, resident surveys structured under eight principal components-sensory perception (semantic differential scale), spatial quality, accessibility and mobility, social well-being, material management, equitable development, energy, water, and habitat-ecosystem function-were analyzed. The collected data were evaluated using descriptive statistics, factor and reliability analyses, Mann-Whitney U and Kruskal-Wallis H tests, and multiple correspondence analysis. The findings indicate that in Hamidiye Neighborhood, vulnerabilities are primarily concentrated in the mismatch between pedestrian accessibility and topographic conditions, traffic pressure, and limited access to affordable housing. In Merkez Neighborhood, in addition to traffic and parking pressure, deficiencies in renewable energy implementation and shortcomings in waste separation infrastructure emerge as the predominant problem areas. Results of the sensory perception analysis further reveal that Merkez Neighborhood exhibits a more unfavorable profile than Hamidiye in terms of environmental comfort, perceived safety, and spatial attractiveness. Overall, the study concludes that neighborhood-scale sustainability policies should extend beyond structural improvements and be supported by comprehensive policy and design strategies that promote pedestrian-oriented planning, enhance public space quality, incorporate nature-based water management solutions, encourage renewable energy adoption, and strengthen social equity.
Benzer Tezler
- Yenilikçi aktivitelerin belirleyici faktörü olarak mekansal gömülülük: Bursa-İznik örneğinde bir araştırma
Spatial embeddedness as determining factor of innovative activities: A research in case of Iznik-Bursa
KÜBRA KOÇER
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Şehircilik ve Bölge PlanlamaSelçuk ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. ÖZER KARAKAYACI
- 20. yüzyılın ikinci yarısında insan yerleşimleri politikalarına bir yaklaşım
Approache to human sttlements policies in the second half of the 20th century
ETHEM TORUNOĞLU
Doktora
Türkçe
2001
Kamu YönetimiAnkara ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CAN HAMAMCI
- Suburbanization and a suburban community in Turkey: The case of Bahçeşehir
Türkiye`de uydu yerleşmelerin yaygınlaşması ve bir uydu yerleşme topluluğu: Bahçeşehir araştırması
ASLI DİDEM DANIŞ
Yüksek Lisans
İngilizce
2001
Kamu YönetimiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
PROF.DR. SENCER AYATA
- Bahçelievler housing cooperative
Başlık çevirisi yok
Ş.CEM ŞAŞMAZ
Yüksek Lisans
İngilizce
1988
Şehircilik ve Bölge PlanlamaOrta Doğu Teknik ÜniversitesiPROF. DR. GÖNÜL TANKUT