Mühendislik fakültesi öğrencilerinin yapay zeka algılarının belirlenmesi
Determining the perception of artificial intelligence of engineering faculty students
- Tez No: 1003643
- Danışmanlar: PROF. DR. MÜBİN KIYICI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sakarya Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Öğretmenliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, mühendislik öğrencilerinin yapay zekâya (YZ) ilişkin algılarını, tutumlarını, bilgi düzeylerini ve geleceğe yönelik beklentilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma kapsamında farklı mühendislik disiplinlerinden (çevre, gıda, makine, inşaat, elektrik-elektronik ve endüstri mühendisliği) toplam on lisans öğrencisi ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşmelerden elde edilen veriler içerik analizi ve tematik analiz yöntemleriyle çözümlenmiş; her soru için Python tabanlı kodlama süreçleri, temalar, alt temalar ve frekans tabloları oluşturulmuştur. Böylece öğrencilerin yapay zekâ kavramına yükledikleri anlamlar, yapay zekânın günlük yaşam ve eğitim süreçlerindeki etkileri, öğrenme kaynakları, etik kaygılar, yapay zekâ ile ilgili yetkinlik düzeyleri ve mesleki gelecek algıları sistematik olarak değerlendirilmiştir. Araştırmanın bulguları, öğrencilerin yapay zekâyı geleceğin mühendislik pratikleri için kaçınılmaz bir teknoloji olarak gördüklerini ortaya koymuştur. Katılımcıların büyük çoğunluğu yapay zekânın iş süreçlerini hızlandıracağını, karar verme süreçlerini iyileştireceğini ve mühendislik alanlarında yeni iş olanakları yaratacağını belirtmiştir. Bununla birlikte özellikle ilk sınıf öğrencilerinde bilgi eksikliği, kavramsal belirsizlik ve uygulama yetersizliği dikkat çekmektedir. Öğrenciler, yapay zekâ eğitiminin üniversite müfredatlarında yeterince yer almadığını ve öğrenme ihtiyaçlarını çoğunlukla internet kaynakları, çevrim içi eğitimler ve sosyal medya üzerinden karşıladıklarını ifade etmiştir. Ayrıca yapay zekâ etiği, algoritmik önyargı ve veri gizliliği gibi konularda farkındalık bulunsa da bu alanlarda derinlemesine bilgi eksikliği olduğu belirlenmiştir. Çalışmanın bir diğer önemli bulgusu, öğrencilerin yapay zekâ becerilerinin gelecekteki iş hayatlarında belirleyici bir rol oynayacağını düşünmelerine karşın, bu becerileri nasıl geliştirecekleri konusunda yeterli yönlendirme alamadıklarıdır. Disiplinler arası iş birlikleri, laboratuvar eksiklikleri ve uygulama fırsatlarının sınırlı olması öğrencilerin gelişimini olumsuz etkilemektedir. Buna ek olarak katılımcılar, yapay zekâ destekli araçların kendi mühendislik alanlarında hem verimliliği artıracağını hem de insan hatasını azaltacağını düşünmektedir. Genel olarak çalışma, mühendislik öğrencilerinin yapay zekâya ilişkin algılarının olumlu olduğunu, ancak bilgi, uygulama ve etik değerlendirme alanlarında geliştirilmeye ihtiyaç duyduklarını göstermektedir. Bu doğrultuda üniversitelerde yapay zekâ odaklı ders içeriklerinin artırılması, uygulamalı laboratuvarların güçlendirilmesi, öğrencilerin sektörle iş birliği içinde deneyim kazanmasına yönelik programların oluşturulması ve yapay zekâ etiğine ilişkin farkındalığın geliştirileceği eğitimlerin sunulması önerilmektedir. Çalışma, mühendislik öğrencilerinin yapay zekâ okuryazarlığına ilişkin önemli veriler sağlayarak gelecekte yapılacak akademik araştırmalara, müfredat geliştirme süreçlerine ve politika önerilerine katkı sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine engineering students' perceptions, attitudes, knowledge levels, and future expectations regarding artificial intelligence (AI). Semi-structured interviews were conducted with ten undergraduate students from various engineering disciplines, including environmental, food, mechanical, civil, electrical-electronics, and industrial engineering. The qualitative data obtained from the interviews were analyzed through content and thematic analysis. Python-based coding procedures, frequency tables, and thematic structures were generated for each question, allowing for a systematic evaluation of how students conceptualize AI, how it influences their daily lives and academic processes, their learning resources, ethical concerns, competency perceptions, and expectations for future professional opportunities. Findings indicate that students largely perceive AI as an essential technology for the future of engineering practice. Most participants believe that AI will accelerate workflows, improve decision-making processes, and generate new job opportunities across engineering fields. However, first-year students, in particular, demonstrated limited conceptual clarity, lower competency, and insufficient hands-on experience. Students reported that AI education is not sufficiently integrated into university curricula, leading them to rely primarily on online platforms, social media, and external courses to develop their skills. While participants expressed awareness of topics such as AI ethics, algorithmic bias, and data privacy, they also acknowledged significant gaps in their deeper understanding of these issues. Another important finding is that although students consider AI skills to be critical for their future careers, they lack institutional guidance on how to acquire these skills effectively. Limited interdisciplinary collaboration opportunities, insufficient laboratory infrastructure, and a lack of practical application settings pose significant barriers to their development. Additionally, participants believe that AI-supported tools will increase efficiency and reduce human error in their respective engineering domains. Overall, the study reveals that engineering students hold predominantly positive perceptions of AI but still need substantial improvement in areas related to knowledge, practical experience, and ethical evaluation. Based on these findings, it is recommended that universities strengthen AI-oriented curriculum content, expand applied laboratory environments, develop industry-partnered learning experiences, and provide training focused on AI ethics and responsible use. This research contributes meaningful insights into engineering students' AI literacy and provides valuable implications for future academic research, curriculum development, and policy formulation.
Benzer Tezler
- Yükseköğrenim öğrencilerinin teknolojiye yönelik tutumları ile işsizlik kaygısı arasındaki ilişkinin incelenmesi
An examination of the relationship between higher education students' attitudes toward technology and unemployment anxiety
YADİGAR LEYLA KARA
Doktora
Türkçe
2026
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriDokuz Eylül ÜniversitesiÇalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MURTEZA AYDEMİR
- Üniversite öğrencilerinin yüz ifadelerinden duygu durumlarının yapay zekâ teknikleriyle tespiti
Detection of emotional states from facial expressions of university students with artificial intelligence techniques
MUHAMMED ÜSAME ABDULLAH
Doktora
Türkçe
2023
Elektrik ve Elektronik MühendisliğiKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiElektrik-Elektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET ALKAN
- Eğitim sürecinde Tıp fakültesi öğrencilerinin psikolojik özelliklerinin mühendislik fakültesi öğrencileri ile karşılaştırmalı olarak incelenmesi
In the educational process comparative examination of the psychological traits of medical faculty students with engineering faculty students
SEVİL TEMUR
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Sağlık EğitimiHacettepe ÜniversitesiTıp Eğitimi ve Bilişim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ŞÜKRAN GÜLİN EVİNÇ
PROF. DR. ORHAN ODABAŞI
- Üniversite öğrencilerinin elektronik sağlık okuryazarlığı ile ilişkili faktörlerin ve sağlıklı yaşam tarzı davranışları üzerine etkisinin incelenmesi
Investigation of factors associated with electronic health literacy among university students and its effect on healthy lifestyle behaviors
EMİNE SENA UZALA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Aile HekimliğiFırat ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BURKAY YAKAR
- Yapay zekâ programlarının eğitimi yönetebilme niteliğinin uluslararası ölçekte mimarlık ve sanat düzeyinde irdelenmesi
An examination of the ability of artificial intelligence programs to manage education at the international level in architecture and art
AYÇA MAVİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Peyzaj MimarlığıRecep Tayyip Erdoğan ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BANU BEKCİ