Afrika'da Fransız sömürgeciliği: Mali örneği (1855-1959)
French colonialism in Africa: The case of Mali (1855-1959
- Tez No: 1003647
- Danışmanlar: PROF. DR. GÖKHAN BOLAT
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Afrika, Mali, Fransa, Sömürge, Fransız Sömürgeciliği, Africa, Mali, France, Colonial, French colonialism
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Erciyes Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
AFRİKA'DA FRANSIZ SÖMÜRGECİLİĞİ: MALİ ÖRNEĞİ (1855-1959) Hikmet UÇMAZ Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Doktora Tezi, Mart, 2026 Danışman: Prof. Dr. Gökhan BOLAT ÖZET Bu çalışma, 1855–1959 yılları arasında Fransız sömürgeciliğinin Mali (eski adıyla Fransız Sudanı) üzerindeki tarihsel, siyasal ve yapısal etkilerini incelemektedir. Araştırma, sömürgeciliği yalnızca askeri bir işgal süreci olarak değil; idari yapılanmayı, toplumsal ilişkileri ve siyasal bilinci dönüştüren çok boyutlu bir inşa projesi olarak ele almaktadır. Çalışmanın amacı, Fransız sömürge yönetiminin Mali'de nasıl bir iktidar rejimi kurduğunu; uluslararası güç rekabeti, kolonyal devletin idari ve ekonomik yapısı, yerel direnişlerin dönüştürücü etkisi ile eğitim ve kültür politikalarının siyasal sonuçları çerçevesinde bütüncül biçimde ortaya koymaktır. Bu bağlamda araştırma, bağımsızlık sonrasında da devam eden yapısal sorunların ve Fransa'ya bağımlılık ilişkilerinin tarihsel kökenlerini açıklamayı hedeflemektedir. Çalışma, BOA, ANOM, ANM ve JORF başta olmak üzere birinci el arşiv belgelerine dayanmaktadır. Bu kaynaklar, tarihsel analiz, söylem çözümlemesi, karşılaştırmalı yöntem ve örnek olay incelemesiyle birlikte değerlendirilmiştir. Araştırmanın bulguları, Fransız sömürgeciliğinin Mali'de merkeziyetçi ve askeri nitelikli bir idari yapı kurduğunu, ekonomiyi metropole bağımlı bir sisteme dönüştürdüğünü ve eğitimi geniş kapsamlı bir modernleşme aracı olmaktan ziyade seçici bir ara elit üretim mekanizması olarak kullandığını göstermektedir. Aynı süreç, milliyetçi bilincin ve bağımsızlık düşüncesinin gelişmesine de zemin hazırlamıştır. Sonuç olarak bu çalışma, sömürgeci tarih yazımındaki“sömürge öncesi siyasal boşluk”iddiasını sorgulamakta; Mali, Songhay ve Bamana gibi yerel devlet yapılarını görünür kılarak Fransız sömürgeciliğini Mali örneği üzerinden çok katmanlı bir iktidar ilişkileri sistemi olarak yeniden yorumlamaktadır. Bu yaklaşım hem Mali tarih yazımına hem de genel sömürgecilik literatürüne kuramsal, ampirik ve yorumlayıcı düzeyde özgün bir katkı sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
FRENCH COLONIALISM IN AFRİCA: THE CASE OF MALİ (1855-1959) Hikmet UÇMAZ Erciyes University, Graduate School of Social Sciences PhD Thesis, March, 2026 Supervisor: Prof. Dr. Gökhan BOLAT ABSTRACT This study analyzes the historical, political, and structural impacts of French colonialism in Mali (formerly French Sudan) between 1855 and 1959. Rather than viewing colonization merely as a process of military conquest, it conceptualizes it as a multidimensional project that reshaped administrative structures, social relations, and political consciousness. The study aims to demonstrate how French colonial rule established a distinct regime of power in Mali by examining the interaction between international power rivalries, colonial administrative and economic structures, local resistance movements, and the political consequences of educational and cultural policies. Drawing on primary archival sources from the Ottoman Archives (BOA), the Archives Nationales d'Outre-Mer (ANOM), the Archives Nationales du Mali (ANM), and the Journal Officiel de la République Française (JORF), the research employs historical and discourse analysis, comparative methods, and case studies. The findings show that French colonialism created a highly centralized and militarized administration, reorganized the economy around metropolitan dependency, and used education not for broad social transformation but to cultivate a limited intermediary elite. At the same time, these dynamics fostered nationalist consciousness and contributed to the emergence of the independence movement.Finally, the study challenges the notion of a“political vacuum”in pre-colonial Mali by emphasizing the existence of well-established polities such as the Mali, Songhay, and Bamana states. By interpreting French colonialism as a multilayered system of power relations, the research foregrounds local actors and enduring structural continuities, offering an original contribution to both Malian historiography and the wider field of colonial studies.
Benzer Tezler
- Fransa'nın sahil bölgesine yönelik güvenlik politikaları ve ekonomik nüfuz faaliyetleri: Mali örneği (2007-2020)
France's security policies and economic influence efforts in the sahel region: The Mali example (2007-2020)
AMADOU TOGOLA
Doktora
Türkçe
2023
Uluslararası İlişkilerYıldız Teknik ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET AKİF OKUR
PROF. DR. AHMET KAVAS
- Françafrique- Fransa'nın Afrika'da siyasi ve ekonomik etkisi: Madagaskar örneği
Françafrique-political and economic influence of France in Africa: The case of Madagascar
FALY HERINİAİNA FRANCKY RANDRİANARİSON
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Uluslararası İlişkilerAnkara ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MELEK MELAHAT FIRAT
- Son yıllarda Afrika'da Fransa ve Fransızca karşıtlığı üzerine bir araştırma
A research on France and French opposition in Africa in recent years
SEYIDANA MURTUZOVA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DilbilimOndokuz Mayıs ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HALİL AYTEKİN
- Educational reforms in Ethiopia: From the imperial era to the present
Etiyopya'da eğitim reformları: Emperyal dönemden günümüze
SALİH AHMED MAHAMMODA
Doktora
İngilizce
2022
Eğitim ve ÖğretimNecmettin Erbakan ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSA KORKMAZ
- Fransa'nın Afrika'daki varlığı: Fransa ve Gine arasındaki ilişkiler
The presence of France in Africa: Relations between France and Guinea
BOUBACAR HOUDY BARRY
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Uluslararası İlişkilerBursa Teknik ÜniversitesiUluslararası Ekonomi Politikası Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ENGİN KOÇ