Üstün yetenekli öğrencilerin yapı ve tabakalaşmadaki etkileri: Türkiye'de BİLSEM'ler
The effects of gifted students on social structure and stratification: The case of BILSEMs in Türkiye
- Tez No: 1003665
- Danışmanlar: PROF. DR. ASSİYE AKA
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sosyoloji, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Yapı, tabakalaşma ve özne ilişkiselliğinde üstün yetenekli/zekâlı öğrencilerin çok boyutlu rol ve etkilerinin analiz edildiği bu tez çalışmasında, karma yöntem tercih edilmiştir. Çalışma grubu olarak Türkiye'nin yedi ayrı bölgesinden 29 farklı şehirdeki 14-18 yaş arası 255 BİLSEM öğrencisine likert tipi ölçek içeren anket uygulanmış; ayrıca 10 farklı şehirde 63 BİLSEM velisi ve 18 farklı şehirde 60 BİLSEM öğretmeni ile yarı yapılandırılmış mülakat gerçekleştirilmiştir. M. Weber, P. Bourdieu, A. Giddens ve M. Castells'in görüşleri çerçevesinde ele alınan çalışmadan elde edilen en temel bulgular şunlardır: Baba öğrenim düzeyi ve anne-baba mesleği ile BİLSEM öğrencisi olmak arasında pozitif korelasyon bulunmuştur. BİLSEM velilerinin öğrenim düzeyi ve mesleki statüsünün yüksek olduğu diğer veriler ile birlikte (aylık gelir, mülkiyet vb.) değerlendirildiğinde, BİLSEM öğrencisi ve velilerinin orta/orta-üst sınıfa ait belirgin bir kültürel sermayeye sahip oldukları ileri sürülebilir. BİLSEM öğrenci ve veli katılımcılarından elde edilen diğer bir bulgu ise katılımcıların yaklaşık %25'inin alt sınıfı temsil ettiğidir. Bu durum, BİLSEM'in yukarı yönlü (dikey) bir sosyal hareketliliğe imkân tanıdığına işaret etmektedir. Aynı zamanda BİLSEM hem kısıtlayıcı hem de imkân kılıcı yönüyle yapılaşma kuramını doğrularken; üstün yetenekli/zekâlı özne, aktif özne konumundaki bir proje kimliğini yansıtmaktadır. 14-18 yaş arası BİLSEM öğrencilerinin merkezi sınavlar, kurs, okul ve dershane gibi nedenlerle BİLSEM'e devam etme konusunda en sorunlu yaş grubu olduğu görülmüştür.
Özet (Çeviri)
In this thesis study, which analyzes the multidimensional roles and impacts of gifted/talented students within the relationship of structure, stratification, and agency, a mixed-method approach was adopted. The study group consisted of 255 BİLSEM (Science and Art Centers) students aged 14–18 from 29 different cities across Turkey's seven regions, to whom a Likert-type scale survey was administered. Additionally, semi-structured interviews were conducted with 63 BİLSEM parents in 10 cities and 60 BİLSEM teachers in 18 cities. Evaluation of the study, framed within the perspectives of M. Weber, P. Bourdieu, A. Giddens, and M. Castells, yielded the following main findings: A positive correlation was found between the father's education level, the parents' profession, and being a BİLSEM student. When the high educational level and occupational status of BİLSEM parents are evaluated together with other data (monthly income, property ownership, etc.), it can be suggested that BİLSEM students and parents possess significant cultural capital belonging to the middle/upper-middle class. Another finding obtained from the participants is that approximately 25% of them represent the lower class. This indicates that BİLSEM facilitates upward (vertical) social mobility. Simultaneously, while BİLSEM confirms the structuration theory with both its constraining and enabling aspects, the gifted/talented subject reflects a“project identity”as an active agent. It was observed that the 14–18 age group is the most problematic regarding continued attendance at BİLSEM due to reasons such as centralized exams, courses, schools, and private tutoring centers.
Benzer Tezler
- Üstün yetenekli tanısı konulmuş ve konulmamış öğrencilerin matematikte yaratıcılıklarının incelenmesi: Bir özel durum çalışması
An analysis of the creativity of the students who assigned as gifted and the students who are not assigned as gifted in mathematics: A case study
DUYGU TAŞKIN
Doktora
Türkçe
2016
Eğitim ve ÖğretimKaradeniz Teknik Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ADNAN BAKİ
- Üstün yetenekli olan ve olmayan öğrencilerin öz güven düzeylerinin karşılaştırılması
Comparison of the self-confidence levels of gifted and non-gifted students
CANAN KÖSEOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Eğitim ve ÖğretimMarmara Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ OKTAY AYDIN
- Üstün yetenekli öğrencilerin matematiksel yaratıcılıklarının matematiksel modelleme etkinlikleri süreciyle incelenmesi
Examining mathematically gifted students' mathematical creativity through the process of model eliciting activities
ŞEYMA ŞENGİL AKAR
Doktora
Türkçe
2017
Eğitim ve ÖğretimHacettepe Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. İ. ELİF YETKİN ÖZDEMİR
- Bilim sanat merkezlerindeki matematik öğretmenlerinin üstün yetenekli öğrencilerin matematiksel gelişimine dönük yaptıkları uygulamalara ilişkin deneyimleri
Experiences of mathematics teachers in science and art centers regarding the mathematical development of gifted students
MUSTAFA ÇELİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimGaziantep ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET FATİH ÖZMANTAR
- Üstün yetenekli tanısı konulan öğrenciler ile tanı konulmamış öğrencilerin üçlü zekâ kuramına göre matematiksel yeteneklerinin incelenmesi
Investigation of mathematical abilities of students diagnosed as gifted and undiagnosed according to the triarchic intelligence theory
YASİN KURAK