Tekillikten aşkınlığa transhümanizmde insan tasavvuru
From singularity to transcendence human conception in transhumanism
- Tez No: 1003711
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ERTUĞRUL DÖNER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Tefsir, İslâm, İnsan, Transhümanizm, Tekillik, Tafsir, Islam, Human, Transhumanism, Singularity
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Çukurova Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Tarihsel süreçte insanın algılanış biçimi, içinde bulunduğu dönemin kültürüne felsefesine, teolojisine ve bilimsel gelişimine bağlı olarak değişkenlik göstermiştir. İnsan, Orta Çağ'da Tanrı'nın kulu olarak algılanmış, onun değeri ise Tanrı'yla kurduğu ilişkiye bağlanmıştır. Rönesans'ta hümanizmin etkisiyle Tanrı'dan bağımsızlaşmış, Reform'un etkisiyle de özgür ve rasyonalist bir hal almıştır. Aydınlanma ve modern dönemde akla yapılan vurgu nedeniyle insan rasyonel bir varlık olarak görülmüştür. Sanayi devriminin gerçekleşmesi ise insanın makineleşmesine doğru giden düşüncelerin ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır. Modern döneme gelindiğinde rasyonalizmin, materyalizmin ve teknolojik gelişmelerin etkisiyle insan yeniden tanımlanmaya çalışılmıştır. Postmodern dönemde teknoloji bir araç olmaktan öte bilgiye, bilime ve kültüre yön veren ve onları şekillendiren merkezi bir role bürünmüştür. Bu durum, insan ile makine arasındaki sınırları belirsizleştirmiş, bedene eklenen mekanik parçalar, insanın biyonik bir varlığa dönüşmesine zemin hazırlamıştır. Söz konusu tarihsel süreç, kutsalın kutsal dışına, mekaniğin ise biyoniğe evrilişini göstermiştir. Tarihsel süreçte ortaya çıkan etkenler ontoloji, epistemoloji ve aksiyoloji alanlarında da birtakım değişimlere yol açmış; insanın neliği, değeri ve konumu da bu değişim ve dönüşümden etkilenmiştir. Böylece transhümanist düşüncenin ortaya çıkışı başlanmıştır. Bu düşüncede insan, doğal biyolojik, fiziksel ve bilişsel sınırlarını aşarak teknoloji ile bütünleşmeye başlamış ve dönüştürülebilir bir proje görülmüştür. Çalışmanın birinci bölümünde, transhümanist düşüncenin; insanı biyolojik, bilişsel ve fiziksel işlevlerine indirgediği anlayışı incelenmiştir. Aynı bölümde, bu düşüncenin bedeni kusurlu, eksik ve dönüşmesi gereken bir yapı olarak gördüğü ortaya konulmuştur. Nihayetinde, transhümanizmin insan-makine birleşimine öykündüğü tespit edilmiştir. Tarihsel süreçte değişen ve dönüşen insan tasavvurunun bir neticesi olarak ortaya çıkan transhümanizmin tarihsel arka planı, anlamı, amacı ve iddiaları ise transhümanistlerin çalışmaları ile transhümanizme dair doğrudan veya dolaylı kaynaklar üzerinden ulaşılan verilerle ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu çerçevede yapılan inceleme, transhümanizmin insana dair anlayışını İslâm'ın insan tasavvuruyla mukayese edebilme imkânı tanıyan önemli bir bakış açısı sunmuştur. Çalışmanın ikinci bölümünde, İslâm düşüncesi ile transhümanist yaklaşımda insan tasavvuru mukayeseli bir perspektifle ele alınmıştır. Bu bağlamda iki düşünce arasında; insanın mahiyeti, biyolojik yaratılış süreci ve tekno-evrimci yaklaşımın insan anlayışı, ruh, nefs, akıl ve kalp kavramlarına dair farklı yaklaşımlar, halifelik üzerinden seçkin kul anlayışı ile tanrılaşma iddiası arasındaki karşıtlık, transhümanizmin epistemolojik kibri ve sonsuzluk anlayışları karşılaştırmalı biçimde incelenmiştir. Sonuç olarak transhümanizmin insan anlayışı, İslâm düşüncesinin ontolojik, epistemolojik ve aksiyolojik insan tasavvuru ile karşılaştırılıp iki farklı“aşkınlık”anlayışı ortaya konmuştur. Transhümanizm, insanı şehâdet âlemi üzerinden teknik ve biyolojik bir varlık olarak yeniden tanımlarken; İslâm, insanı hem şehâdet hem de gayb âlemiyle ilişki içinde, ahlâkî ve ruhsal kemâle yönelen; nihayetinde olgun ya da ideal mü'min olmayı amaçlayan bir varlık olarak görmektedir. Bu fark, çağdaş teknolojik gelişmelerin insanın mahiyetine dair soruları yeniden gündeme getirdiğini ve İslâmi anlayışın bu tartışmalara bütüncül bir perspektif sunabileceğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
The perception of the human being throughout history has varied depending on the culture, philosophy, theology, and scientific developments of the period in which they lived. In the Middle Ages, the human being was perceived as a servant of God, and their value was tied to the relationship established with Him. During the Renaissance, under the influence of humanism, the human being became independent from God, and with the impact of the Reformation, assumed a freer and more rationalist character. In the Enlightenment and modern periods, due to the emphasis placed on reason, the human being was regarded as a rational being. The emergence of the Industrial Revolution paved the way for ideas that tended toward the mechanization of the human being. By the modern era, under the influence of rationalism, materialism, and technological developments, the human being began to be redefined. In the postmodern period, technology assumed a central role that went beyond being a mere tool, guiding and shaping knowledge, science, and culture. This situation blurred the boundaries between the human being and the machine, and mechanical components added to the body paved the way for the human being to transform into a bionic entity. This historical process demonstrates the transition of the sacred into the non-sacred and of the mechanical into the bionic. The factors that emerged throughout this historical process also led to certain changes in ontology, epistemology, and axiology; consequently, the essence, value, and position of the human being were affected by this transformation. Thus, transhumanist thought began to emerge. Within this framework, the human being has started to transcend natural biological, physical, and cognitive limits through integration with technology and has come to be viewed as a transformable project. In the first chapter of the study, the transhumanist perspective that reduces the human being to biological, cognitive, and physical functions is examined. In the same chapter, it is demonstrated that this perspective regards the body as a flawed, deficient, and in need of transformation. Ultimately, it is determined that transhumanism aspires to a human–machine fusion. The historical background, meaning, purpose, and claims of transhumanism—which emerged as a result of the changing and transforming conception of the human being throughout history—are examined through the works of transhumanists and through data obtained from direct or indirect sources related to transhumanism. The analysis conducted within this framework offers an important perspective that enables a comparative evaluation of the transhumanist understanding of the human being with the Islamic conception of humanity. In the second chapter of the study, the conception of the human being in Islamic thought and in the transhumanist approach is examined from a comparative perspective. In this context, between the two approaches, issues such as the essence of the human being, the biological process of creation and the techno-evolutionary understanding of humanity, differing approaches to the concepts of soul, nafs, intellect, and heart, the contrast between the understanding of the human being as a chosen servant through the concept of caliphate and the claim of deification, as well as transhumanism's epistemological hubris and conceptions of eternity, are analyzed comparatively. In conclusion, the transhumanist understanding of the human being is compared with the ontological, epistemological, and axiological conception of humanity in Islamic thought, revealing two different understandings of“transcendence.”While transhumanism redefines the human being as a technical and biological entity within the realm of the visible world, Islam views the human being as connected to both the visible and the unseen realms, oriented toward moral and spiritual perfection, and ultimately aiming to become a mature or ideal believer. This difference demonstrates that contemporary technological developments have once again brought questions regarding the nature of the human being to the forefront, and that the Islamic perspective can offer a holistic approach to these debates.
Benzer Tezler
- Geleneksel mecralardan dijital alana reklamcılık: Dijital göçmen ve dijital yerliler üzerine bir araştırma
Advertising from traditional to digital media: A study on digital immigrants and digital natives
GÜLTEN ADALI AYDIN
Doktora
Türkçe
2022
ReklamcılıkAkdeniz ÜniversitesiHalkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FİGEN EBREN
- Milnor open books and milnor fillable contact structures
Milnor açık kitap ayrışmaları ve milnor dolumlu kontak yapılar
MUSTAFA CENGİZ
Yüksek Lisans
İngilizce
2014
MatematikBoğaziçi ÜniversitesiMatematik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FERİT ÖZTÜRK
- Genelleştirilmiş hidrojen atomu yapısı için taban operatörleri yardımıyla dinamik incelemeler
Başlık çevirisi yok
ÖZLEM GÜRKESKİN
- Steering laws for control moment gyroscope systems used in spacecrafts attitude control
Uzay araçlarının yönelim kontrolünde kullanılan kontrol momenti jiroskobu sistemleri için sürme yöntemleri
EMRE YAVUZOĞLU
Yüksek Lisans
İngilizce
2003
Havacılık ve Uzay MühendisliğiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiHavacılık Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OZAN TEKİNALP
- Steering of redundant robotic manipulators and spacecraft integrated power and attitude control-control moment gyroscopes
Yedekli robotik kolların ve uydu tümleşik güç ve yönelim kontrol sistemlerinde kullanılan enerji saklayabilen moment kontrol jiroskoplarının sürülmesi
ALKAN ALTAY
Yüksek Lisans
İngilizce
2006
Havacılık ve Uzay MühendisliğiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiHavacılık ve Uzay Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. OZAN TEKİNALP