Öğretmen ve öğrenci gözü ile beden eğitimi ve spor dersi: Motivasyon tutumunu etkileyen faktörleri belirlemeye yönelik bir araştırma (yüksek lisans tezi)
Physical education and sports lessons from the perspective of teachers and students: a study aimed at determining the factors affecting motivational attitudes
- Tez No: 1003875
- Danışmanlar: PROF. DR. OĞUZHAN DALKIRAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Spor, Sports
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beden Eğitimi ve Spor Öğretimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, beden eğitimi ve spor dersine yönelik motivasyon ve tutumu etkileyen faktörleri öğretmen ve öğrenci bakış açılarıyla incelemeyi amaçlamaktadır. Eğitimde niteliği artırmaya yönelik çalışmalarda çoğunlukla öğretim programları, müfredat düzenlemeleri ve öğretim modelleri üzerinde durulmaktadır. Bu düzenlemelerin sınıf ortamındaki uygulanabilirliğini doğrudan etkileyen öğretmenlerin mesleki motivasyonları ile öğrencilerin derse yönelik motivasyon süreçleri ise görece sınırlı biçimde ele alınmaktadır. Bu çalışma, eğitimde iyileştirme süreçlerinde motivasyonun belirleyici rolüne odaklanarak beden eğitimi ve spor dersi bağlamında öğretmen ve öğrenci motivasyonunu birlikte değerlendirmeyi hedeflemektedir. Araştırma, açımlayıcı karma desen yaklaşımı doğrultusunda tasarlanmıştır. Nicel boyutta, 2024–2025 eğitim-öğretim yılında Burdur ilindeki devlet ortaokullarında öğrenim gören 6. Ve 7. sınıf düzeyindeki öğrencilere Beden Eğitimi Dersine Katılım Motivasyonu Ölçeği (BEDKMÖ) uygulanmıştır. Elde edilen veriler istatistiksel analiz programı kullanılarak analiz edilmiştir. Öğrencilerin içsel motivasyon, dışsal motivasyon ve motivasyonsuzluk düzeylerine ilişkin tanımlayıcı istatistikler hesaplanmıştır. Nicel bulgular doğrultusunda motivasyon düzeyi yüksek ve düşük olan öğrenciler belirlenmiştir. Nitel boyutta ise Burdur ili merkez ve ilçelerinde görev yapan beden eğitimi öğretmenleriyle yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Öğretmenler, nitel araştırmalarda araştırma problemine ilişkin farklı bakış açılarını ve deneyimleri ortaya koymayı amaçlayan amaçlı örnekleme yöntemlerinden maksimum çeşitlilik örneklemesi ile seçilmiştir. Ayrıca nicel bulgulara dayalı olarak seçilen öğrencilerle bireysel görüşmeler yapılmıştır. Nitel veriler, tematik analiz yöntemi kullanılarak çözümlenmiştir. Tema, kategori ve kodlar sistematik biçimde oluşturulmuştur. Veri toplama ve analiz süreçleri, Herzberg'in Çift Faktör Kuramı temel alınarak yapılandırılmıştır. Araştırma sonuçları, beden eğitimi ve spor dersinde motivasyonun öğretmen ve öğrenci arasında karşılıklı etkileşim içinde gelişen çok boyutlu bir yapı sergilediğini ifade etmektedir. Öğretmen motivasyonunun öğrencilerin derse katılım biçimleri ve tutumlarıyla ilişkili olduğu öğrenci motivasyonunun ise öğretmen yaklaşımı, dersin işleniş biçimi ve ders deneyimiyle bağlantılı olduğu belirlenmiştir. Ayrıca hem öğretmenlerin hem de öğrencilerin motivasyonsuzluk durumlarını ağırlıklı olarak dışsal faktörler üzerinden açıkladıkları saptanmıştır. Bu yönüyle araştırma, beden eğitimi ve spor dersinde motivasyonu eğitimde iyileştirme süreçlerinin merkezinde ele alan ve öğretmen–öğrenci boyutlarını birlikte değerlendiren bir çerçeve sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the factors affecting motivation and attitudes toward physical education and sports lessons from the perspectives of teachers and students. Studies aimed at improving educational quality predominantly focus on instructional programs, curriculum revisions, and teaching models. However, teachers' professional motivation and students' motivational processes toward lessons, which directly influence the applicability of these arrangements in classroom settings, have been addressed to a relatively limited extent. In this respect, the present study focuses on the decisive role of motivation in educational improvement processes and seeks to evaluate teacher and student motivation together within the context of physical education and sports lessons. The study was designed using an exploratory sequential mixed methods design. In the quantitative phase, the Physical Education Lesson Participation Motivation Scale (PELPM) was administered to 6th and 7th grade students attending public secondary schools in Burdur province during the 2024–2025 academic year. The collected data were analyzed using a statistical analysis program, and descriptive statistics related to students' intrinsic motivation, extrinsic motivation, and amotivation levels were calculated. Based on the quantitative findings, students with high and low motivation levels were identified. In the qualitative phase, semi-structured interviews were conducted with physical education teachers working in the central districts and rural areas of Burdur. Teachers were selected using maximum variation sampling, one of the purposive sampling methods, in order to reflect diverse perspectives and experiences related to the research problem. In addition, individual interviews were conducted with students selected based on the quantitative findings. Qualitative data were analyzed using the thematic analysis method, and themes, categories, and codes were systematically developed. Data collection and analysis processes were structured based on Herzberg's Two-Factor Theory. The findings indicate that motivation in physical education and sports lessons demonstrates a multidimensional structure that develops through reciprocal interaction between teachers and students. Teacher motivation was found to be associated with students' participation patterns and attitudes toward the lesson, while student motivation was related to teachers' instructional approaches, lesson implementation, and overall lesson experience. Moreover, both teachers and students predominantly explained their lack of motivation through external factors. In this respect, the study presents a framework that places motivation at the center of educational improvement processes in physical education and sports lessons and evaluates teacher and student dimensions together.
Benzer Tezler
- Türkiye'de beden eğitimi ve spor derslerinde uygulanan kaynaştırma sistemine yönelik paydaş algıları ve öğretmen yeterliğinin incelenmesi
Analysis of the perceptions of stakeholders for inclusive system in physical education and sport courses in Turkey and teacher proficiency
SEDA SABAH
Doktora
Türkçe
2021
SporOndokuz Mayıs ÜniversitesiSpor Yöneticiliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SONER ÇANKAYA
- Öğretmenlerin A vitaminine ilişkin bilgi ve davranışları
Teachers` knowledge and behaviours concerning vitamin A
NERGÜL KURTCU
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiAile Ekonomisi ve Beslenme Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MİNE ARLI
- Beden eğitimi öğretmenlerinin sözel olmayan iletişim davranışlarının öğrenci algılarına göre değerlendirilmesi
The evaluation of non verbal communicative behaviours of physical education teachers by their students' perceptions
EVREN HALE HÜRMERİÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2008
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SERDAR ELER
- Beden eğitimi branşı ve diğer branşlardaki öğretmen adaylarının yaşam boyu öğrenme yeterliklerine ilişkin algılarının incelenmesi
Examination of perceptions of prospective teachers in physical education and other disciplines on lifelong learning competences
YUSUF KASIM AKTA
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
SporSelçuk ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALPASLAN GÖRÜCÜ
- Beden eğitimi ve spor yüksek okulunda okuyan öğrencilerin öğrenme stillerinin incelenmesi ve belirlenmesi
High school physical education and sport of the students determination and investigation of learning styles
DOĞAN KOÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
SporMarmara ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Bölümü
YRD. DOÇ. DR. SEMİH YILMAZ