Yazılı ve arkeolojik belgelere göre Asur Ticaret Kolonileri Çağı'nın geç evresi'nin siyasi, sosyal ve kültürel açıdan değerlendirilmesi
An evaluation the late phase of Old Assyrian Period's Political, social, and cultural aspects according to written and archaeological documents
- Tez No: 1003895
- Danışmanlar: PROF. DR. TURGUT YİĞİT
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Eski Anadolu, Eski Asurca, Tüccar, Old Anatolian, Old Assyrian, Merchant
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eskiçağ Tarihi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
“Yazılı ve Arkeolojik Belgelere Göre Asur Ticaret Kolonileri Çağı'nın Geç Evresi'nin Siyasi, Sosyal ve Kültürel Açıdan Değerlendirilmesi”adlı tezimiz ile Asur Ticaret Kolonileri Çağı'nın (MÖ. 1974-1718) geç evresinde (MÖ. 1835-1718) Anadolu'nun siyasi, sosyal ve kültürel yapısını ortaya koymaya çalıştık. Konu, ATKÇ'nin geç evresiyle çağdaş; Kaniš-Kayseri, Boğazköy-Çorum, Alişar-Yozgat, Kaman Kalehöyük-Kırşehir, Acemhöyük-Aksaray ve Kayalıpınar-Sivas arkeolojik merkezleri esas alınarak araştırılmıştır. Bu merkezlerde ortaya çıkarılan filolojik ve arkeolojik veriler incelenerek tespit ve yorumlar yapılmıştır. Asur Ticaret Kolonileri Çağı, Asurlu tüccarların Anadolu'da Kültepe merkezli ticari faaliyetler gerçekleştirdiği bir dönemdir. Yaklaşık 250 yıl süren bu ticari ilişkilerin Anadolu'ya en büyük katkısı yazıyı tanıması ve kullanmaya başlamasıdır. Çoğunluğu Kültepe'de olmak üzere yukarıda isimleri zikredilen merkezlerde toplam 23000'den fazla Eski Asurca çivi yazılı belge bulunmuştur. Ancak bu belgelerden yaklaşık 600 kadarı konumuzu ilgilendiren döneme aittir. Ayrıca bu belgelerin tamamı da yayınlanmamıştır. Çivi yazılı belgelerin yanında ATKÇ'ye ait çok sayıda arkeolojik eser de günümüze kadar ulaşmıştır. ATKÇ'nin geç evresine ışık tutan arkeolojik ve filolojik veriler göstermektedir ki ATKÇ ile başlayan Asur etkisi geç evreyle birlikte azalmış, Anadolu'da Suriye etkisi artmaya başlamıştır. Belgeler Orta Anadolu merkezli Anadolu şehir devletleri arasında siyasi anlaşmazlıklar olduğunu göstermektedir. Bu anlaşmazlıkların bir süre sonra savaşa dönüştüğü ve sonuçlarının yıkıcı olduğu görülmektedir. Bu olayların siyasi sonuçları olduğu gibi ekonomik ve sosyal hayata da etkileri olmuştur. Öyle anlaşılıyor ki Asur ile Anadolu arasındaki ticari aktiviteler yavaşlamış, hem yerli halk hem de Asurlu tüccarlar pek çok yönden olumsuz etkilenmişlerdir. ATKÇ'nin erken evresine göre geç evredeki yazılı belgelerin azalması bu olumsuz etkilerden sadece biridir. Geç evrede yaşanan siyasi gelişmelerin Orta Anadolu'da güç dengelerini değiştirdiği görülmektedir. ATKÇ'nin erken evresinde bazı şehirler metinlerde wabartum olarak kaydedilmişken, geç evrede kārum olarak anılmaktadırlar. Bu durum bazı şehirlerin ekonomik ve siyasi yapısında olumlu gelişmeler olduğunun göstergesidir. ATKÇ'nin geç evresinde Orta Anadolu'da siyasi gücü ele geçirmek adına girişilen mücadeleden kimin kazançlı çıktığı anlaşılamamakla birlikte MÖ. 1650'lerde Anadolu hâkimiyetini ele geçirecek olan Hititlere alan açıldığı kesindir.
Özet (Çeviri)
The thesis, titled“An Evaluation the late phase of Old Assyrian Period's Political, Social, and Cultural Aspects According to Written and Archaeological Documents,”aims to reveal the political, social, and cultural structure of Anatolia during the late phase (1835 - 1718 BCE) of the Old Assyrian Trade Colonies (1974-1718 BCE). This study focuses on the contemporary archaeological centers of Kaniš-Kayseri, Boğazköy-Çorum, Alişar-Yozgat, Kaman Kalehöyük-Kırşehir, Acemhöyük-Aksaray, and Kayalıpınar-Sivas, which are synchronous with the late phase of the Old Assyrian Trade Colonies (OATC). Philological and archaeological data uncovered at these sites have been examined to provide findings and interpretations. The Assyrian Trade Colonies Era was a period when Assyrian merchants conducted commercial activities in Anatolia. Their trade activities were centered in Kültepe. The most significant contribution of these trade relations, which lasted approximately 250 years, was the introduction and adoption of writing system in Anatolia. More than 23000 Old Assyrian cuneiform tablets have been discovered in the aforementioned centers, predominantly in Kültepe. However, only about 600 of these documents pertain to the period relevant to our study, and not all of them have been published. In addition to cuneiform tablets, numerous archaeological artifacts from the OATC have also survived to the present day. Archaeological and philological data illuminating the late phase of the OATC indicate that the Assyrian influence, which began with the OATC, diminished in the late phase, while Syrian influence in Anatolia began to increase. The documents reveal political disagreements among the Anatolian city-states, primarily centered in Central Anatolia. These disagreements eventually escalated into wars with destructive consequences. These events had not only political repercussions but also significant impacts on economic and social life. It appears that commercial activities between Assyria and Anatolia slowed down, negatively affecting both the local population and Assyrian merchants in many ways. The decrease in written documents from the late phase compared to the early phase of the OATC is just one manifestation of these adverse effects. The political developments in the late phase appear to have shifted the balance of power in Central Anatolia. While some cities were recorded as wabartum in texts from the early phase of the OATC, they are referred to as kārum in the late phase. This indicates positive developments in the economic and political structures of certain cities. Although it is not entirely clear who emerged victorious from the struggle for political power in Central Anatolia during the late phase of the OATC, it is certain that the groundwork was laid for the Hittites, who would eventually gain dominance over Anatolia around 1650 BCE.
Benzer Tezler
- Kültepe'de 1992'de bulunan Su-İ?tar arşivi
The archive of Su-İ?tar found in Kültepe in 1992
HAKAN EROL
Doktora
Türkçe
2012
Eski Çağ Dilleri ve KültürleriAnkara ÜniversitesiEskiçağ Dilleri ve Kültürleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CAHİT GÜNBATTI
- Asur Ticaret Kolonileri Çağı'nda Anadolu'ya genel bir bakış
An overview of Anatolia in the age of Assyrian Trade Colonies
METİN BALCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Eski Çağ Dilleri ve KültürleriAksaray ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. REMZİ KUZUOĞLU
- Eski Asurca kaynaklara göre M.Ö. II. bin yılda güvenlik algısı
According to Ancient Assyrian sources BC. II. perception of security in the millenium
MELİKE ZOROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eski Çağ Dilleri ve KültürleriAnkara ÜniversitesiEskiçağ Dilleri ve Kültürleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İRFAN ALBAYRAK
- Çivi yazılı kaynaklar ışığında Eski Anadolu'da gümüş madeni ve kullanımı
Silver mine and its use in Ancient Anatolia with written sources of nails
ÖZLEM TOĞRUL KILIÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
TarihNevşehir Hacı Bektaş Veli ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SUZAN AKKUŞ MUTLU
- Kültepe vesikalarında geçen nesnelerin fiyatları
The Object of pricies in Kültepe textes
L. GÜRKAN GÖKÇEK