Gözetim toplumu bağlamında üniversite öğrencilerinin MOBESE algısı: Giresun Üniversitesi örneği
University students' perception of MOBESE in the context of surveillance society: The case of Giresun University
- Tez No: 1003937
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ÜLHAK ÇİMEN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Radyo-Televizyon, İletişim Bilimleri, Radio and Television, Communication Sciences
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kamusal alanların güvenliğini artırma amacıyla yaygınlaşan teknolojik gözetim sistemleri, modern kent yaşamının ayrılmaz bir parçası haline gelmiştir. Özellikle MOBESE gibi kameralı izleme ağları, suçla mücadelede önemli bir araç olarak görülse de bireylerin mahremiyet algıları, ifade özgürlükleri ve siyasal katılımları üzerindeki potansiyel etkileri nedeniyle önemli bir tartışma konusudur. Gözetim altında olma farkındalığının bireylerde yarattığı psikolojik süreçleri ve bunun davranışsal sonuçlarını anlamak, gözetim toplumu dinamiklerini çözümlemek için kritik bir öneme sahiptir. Bu araştırmanın temel amacı, üniversite öğrencilerinin kamusal alanlarda yer alan MOBESE kameralarına yönelik algılarını güvenlik, mahremiyet ve siyasi çekince temaları üzerinden analiz etmektir. Çalışmada nicel araştırma yöntemi kullanılarak 2024-2025 eğitim öğretim yılında Giresun Üniversitesinde kayıtlı öğrenciler arasından 1022 katılımcı ile anket çalışması yapılmıştır. Anket sonuçları analiz edilirken, bulguların daha anlaşılır olması amacıyla nicel veriler nitel bir yorumlama çerçevesiyle desteklenerek açıklanmıştır. Anket çalışmasında“Kameralı gözetim altında güvenlik ve farkındalık ölçeği”,“Mahremiyet algısı ölçeği”ve“Siyasi fişlenme kaygısı ve otosansür ölçeği”özgün olarak geliştirilmiştir. Çalışmadan edilen veriler ile MOBESE ile ilgili görüşleri parametrik testler (bağımsız t-testi, ANOVA analizi, korelasyon analizi, regresyon analizi) yapılarak karşılaştırılmıştır. Verilerin analizi için IBM SPSS Statistics (Versiyon 27) ve IBM SPSS AMOS (Versiyon 22) programlarının kullanıldığı çalışmada kullandığımız anketin yapısal geçerliliğini test etmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ve araştırma modelimizin yapı geçerliliğini test etmek için Yapısal Eşitlik Modellemesi (YEM) uygulanmıştır. Araştırma sonucunda, güvenlik ve farkındalık algısının mahremiyet endişelerini artırdığı (H1), mahremiyet endişesinin ise siyasi fişlenme kaygısı ve otosansür eğilimini pozitif yönde etkilediği (H2 ve H4) hipotezleri kabul edilmiştir. Buna karşın, güvenlik ve farkındalık ile fişlenme kaygısı arasında doğrudan bir etki öngören üçüncü hipotez (H3) reddedilmiştir. Bu bulgular, mahremiyet algısının; gözetim farkındalığı ile nihai çıktılar olan siyasi kaygılar ve otosansür davranışı arasındaki ilişkide merkezi ve tam aracı bir rol oynadığını kanıtlamıştır.
Özet (Çeviri)
Technological surveillance systems, increasingly widespread to increase the security of public spaces, have become an integral part of modern urban life. While video surveillance networks, such as MOBESE (Mobile Electronic System Integration), are considered an important tool in the fight against crime, their potential impact on individuals' perceptions of privacy, freedom of expression, and political participation are a matter of considerable debate. Understanding the psychological processes and behavioral consequences of awareness of being under surveillance is critical for analyzing the dynamics of a surveillance society. The primary objective of this research is to analyze university students' perceptions of MOBESE cameras in public spaces through the themes of security, privacy, and political concerns. This study employed quantitative research methods and conducted a survey with 1022 participants among students enrolled at Giresun University during the 2024-2025 academic year. In analyzing the survey results, quantitative data was supported by a qualitative interpretation framework to enhance the clarity of the findings. The survey study originally developed the“Security and Awareness Scale under Video Surveillance,”“Privacy Perception Scale,”and“Political Profiling Anxiety and Self-Censorship Anxiety Scale.”Data from the study were compared with opinions about MOBESE using parametric tests (independent t-test, ANOVA, correlation analysis, and regression analysis). Data analysis was performed using IBM SPSS Statistics (Version 27) and IBM SPSS AMOS (Version 22). Confirmatory Factor Analysis (CFA) was used to test the structural validity of the survey, and Structural Equation Modeling (SEM) was used to test the structural validity of our research model. As a result of the study, the hypotheses that perception of security and awareness increases privacy concerns (H1), and privacy concerns positively affect political profiling concerns and self-censorship tendencies (H2 and H4) were accepted. However, the third hypothesis (H3), which predicted a direct effect between security and awareness and profiling concerns, was rejected. These findings demonstrated that perception of privacy plays a central and fully mediating role in the relationship between surveillance awareness and the final outcomes: political concerns and self-censorship behavior.
Benzer Tezler
- Социалдык Медиа Колдонуучуларынын Купуялуулук Көйгөйлөрү Жана Андан Кабардар Болуусу: Кыргызстандагы Студенттердин Мисалында
The privacy concerns and awareness of social media users:On example of university students in Kyrgyzstan Sosyal medya kullanıcısı üniversite öğrencilerinin mahremiyet endişeleri ve farkındalıkları: Kırgızistan örneği
CANARA KADENOVA
Yüksek Lisans
Kırgızca
2020
İletişim BilimleriKırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesiİletişim Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ERDOĞAN AKMAN
- Üniversite öğrencilerinin dijital gözetime ilişkin algıları: Sakarya Üniversitesi İletişim Fakültesi örneği
University Students' Perceptions About Digital Surveillance: The Case of Sakarya University Faculty of Communication
SELİN EKŞİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
İletişim BilimleriSakarya Üniversitesiİletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET ESKİCUMALI
- Dijital kültürün risk toplumunda kişilerarası iletişim: Arkadaşlık ilişkileri üzerine bir değerlendirme
Interpersonal communication in the risk society of digital culture: An assessment of friendship relationships
ÖZGE BAYRAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
İletişim BilimleriTrabzon ÜniversitesiHalkla İlişkiler ve Reklamcılık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BAHAR YALIN
- Sosyal medyada yabancılaşmanın felsefi ve psikolojik açıdan çözümlemesi
Philosophy and psychological analysis of alienation in social media
ALİ ÖNER
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
PsikolojiBiruni ÜniversitesiPsikolojik Danışma ve Rehberlik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ADNAN ÖMERUSTAOĞLU
- Dijital medya okuryazarlığı bağlamında dijital oyunlar ve e-spor faaliyetleri: Üniversite gençleri örneği
Digital games and e-sports activities in the context of digital media literacy: A case study of university students
HAYRETTİN ACAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
GazetecilikMersin ÜniversitesiGazetecilik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BERNA ARSLAN