Afyonkarahisar Müzesindeki Bizans dönemi madeni pandantif haçlar
Byzantine period metal pendant crosses in the Afyonkarahisar Museum
- Tez No: 1003938
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEKERİYA ŞİMŞİR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sanat Tarihi, Art History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Necmettin Erbakan Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sanat Tarihi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın konusu Afyonkarahisar Müzesi koleksiyonunda yer alan Bizans dönemi madeni pandantif haçlardır. Bu eserler Bizans dönemi kişisel dindarlık pratiklerinin ve litürjik geleneklerin maddi kültür örneklerini oluşturmaktadır. Çoğunluğu bronz olmak üzere tunç, kurşun ve gümüşten döküm tekniğiyle üretilmiş olan bu eserler, boyna takılmak suretiyle hem dini kimliğin ifadesi hem de apotropaik (koruyucu) işlev üstlenmişlerdir. Üzerlerinde iç içe daire motifleri, kutsal figürler, ya da sade haç formuna dayalı kompozisyonlar bulunan örnekler, dönemin ikonografik tercihlerini yansıtmaktadır. Müze koleksiyonundaki haçlar, Afyonkarahisar ve çevresinde Bizans döneminde kişisel inanç objelerinin kullanımına dair önemli ipuçları sunmakta; ayrıca Orta Anadolu'nun dinsel ve kültürel etkileşim alanlarının anlaşılmasına katkı sağlamaktadır. Pandantif haçlar, dikey kolların yatay kollara oranı ve kol uçlarının bitim biçimlerine dayalı tipolojik sınıflandırmalar üzerinden değerlendirilmiş; Y. K. Tip I–XVI ve O. K. Tip I–XVII sistemleri esas alınarak alt tipler belirlenmiştir. Bu ayrıntılı sınıflandırma, eserlerin benzer örneklerle karşılaştırmalı olarak analiz edilmesine imkân tanımış, dolayısıyla haçların kronolojik çerçevesinin oluşturulmasına ve dönemsel özelliklerinin saptanmasına katkıda bulunmuştur. Genel hatlarıyla 6.–12. yüzyıllar arasına tarihlendirilen bu buluntular, Bizans İmparatorluğu'nun Erken ve Orta Bizans dönemlerine ait sanat üretimine ışık tutmaktadır.
Özet (Çeviri)
The subject of this study is the Byzantine-period metal pendant crosses preserved in the Afyonkarahisar Museum collection. These artifacts represent material culture examples of personal piety practices and liturgical traditions in the Byzantine Empire. Produced predominantly in bronze, as well as in copper alloy, lead, and silver, they were manufactured through casting techniques and worn around the neck, thereby serving both as expressions of religious identity and as apotropaic (protective) objects. The specimens, decorated with concentric circle motifs, sacred figures, or simple cross-shaped compositions, reflect the iconographic preferences of the period. The pendant crosses in the museum's collection provide significant evidence for the use of personal devotional objects in Afyonkarahisar and its surroundings during the Byzantine period, while also contributing to the understanding of the religious and cultural interaction zones of Central Anatolia. The pendant crosses were analyzed through typological classifications grounded in the ratio of the vertical to the horizontal arms and the termination forms of the arm ends; subtypes were established in accordance with the Y. K. Type I–XVI and O. K. Type I–XVII systems. This detailed typology enables comparative analysis with similar artifacts, thereby contributing to the establishment of a chronological framework and the identification of their period-specific characteristics. Broadly dated between the 6th and 12th centuries, these finds shed light on the artistic production of the Early and Middle Byzantine periods of the Empire.
Benzer Tezler
- Afyonkarahisar Arkeoloji Müzesinde bulunan Bizans dönemi kemer tokaları
Byzantine period belt buckles at the Afyonkarahisar Archeology Museum
BİLAL AYNUR
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Sanat TarihiNecmettin Erbakan ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İLKER METE MİMİROĞLU
- Akşehir Nasreddin Hoca Arkeoloji ve Etnografya Müzesi'ndeki Roma Dönemi Mezar Stelleri
The Roman Grave Steles in Aksehir Nasreddin Hodja Archaeology and Ethnography Museum
SAADET ÖZKADİF
- Beyköy eskiçağ kültür envanter çalışması
Beyköy ancient culture inventory study
DUDU ÇOTAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Eski Çağ Dilleri ve KültürleriAfyon Kocatepe ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SELİM KAYA
- Afyon Müzesi`ne yöre camilerinden kazandırılan halı ve kilimlerin sanatsal ve teknik özellikleri
A Study on artistic and technical characteristics of carpets and kilims in Afyon Museum acquired from the mosques in its vicinity
ERHAN TÜRELİ
Yüksek Lisans
Türkçe
1998
El SanatlarıDokuz Eylül ÜniversitesiGeleneksel Türk El Sanatları Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ÖZNUR AYDIN
- Afyonkarahisar Müzesi'ndeki Osmanlı öncesi İslami Dönem sikkeleri üzerine bir inceleme
A study on pre-Ottoman Islamic Period coins in Afyonkarahisar Museum
MELİH KARAKAŞ