Aydın ilinde pamuk yetiştirilen bazı alanlarda arazi değerlendirme çalışmalarında iklim değişiminin etkisi
The impact of climate change on land evaluation studies in some cotton-growing areas in Aydin province
- Tez No: 1003941
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALPER YORULMAZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ziraat, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Aydın Adnan Menderes Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Tarım topraklarının karakteristik özelliklerine uygun şekilde kullanılması, doğal kaynakların korunması ve tarımsal üretimin sürdürülebilirliği açısından büyük önem taşımaktadır. Günümüzde iklim değişikliği ve buna bağlı olarak artan kuraklık koşulları, arazi değerlendirme çalışmalarında yalnızca toprak özelliklerinin dikkate alınmasını yetersiz kılmakta; iklimsel faktörler, sulama uygulamaları ve ürün veriminin birlikte değerlendirilmesini zorunlu hale getirmektedir. Bu tez çalışması, Aydın ili Menderes Ovası'nda (Söke ve Koçarlı ovaları) alüviyal arazilerde pamuk üretiminde, arazi değerlendirmelerinin yalnızca toprak özelliklerine dayanmasının kuraklık ve sulama suyu kısıtı nedeniyle yetersiz kaldığını göstermeyi amaçlamıştır. Çalışmada 1, 2, 3 ve 4 kez sulanan pamuk parsellerinden 0–30 cm ve 30–60 cm derinliklerde örnekler alınmış; toprak analizleri ve morfolojik gözlemler yapılmıştır. Tüm sulama durumlarında pH değerleri 7,42–8,24 aralığında olup pamuk için sorun düzeyine ulaşmamıştır. Toprakların kireç içeriği değişken olsa da verimi doğrudan sınırlayıcı bulunmamıştır. Buna karşın besin elementlerinin yarayışlılığı açısından dikkat gerektirdiği belirtilmiştir. Tuz ve EC değerleri çoğunlukla tuzsuz/çok hafif tuzlu sınıfta olup belirgin risk saptanmamıştır. Aydeniz iklim sınıflandırmasına göre 2020–2024 döneminde NKS'nin dört yılda 0,40'ın altında ve KKS'nin 2,50'nin üzerinde gerçekleşmesi, yaz döneminde süreklilik gösteren ciddi su açığı olduğunu ortaya koymuştur. Bu dönemin 4 yılında Çöl, 1 yılında (2023) Çok Kurak iklim sınıfı belirlenmiştir. Pamuğun su ihtiyacının doğal yağışlarla karşılanamadığı vurgulanmıştır. Sulama arttıkça verim belirgin artmıştır; 1 kez sulanan 210–235 kg/da, 2 kez sulanan 335–350 kg/da, 3 kez sulanan 430–450 kg/da, 4 kez sulanan 470–550 kg/da olarak verimler elde edilmiştir. İstatistiksel verilere göre; kireç–pH arasında güçlü pozitif ilişki (r = 0,717; p<0,01), kireç–kil pozitif (r = 0,654), kireç–kum negatif (r = −0,629) bulunmuştur. Arazi uygunluğu sınıfları (İLSEN) İklim değişikliği/kuraklık ve sulama durumu parametreleri değerlendirmeye katıldığında uygunluk endekslerinde düşüş görülmüştür. TKUS sınıfları 2: Oldukça iyiden, 3: Sorunluya gerilemiş, 1: Seçkin sınıfı da 2: Oldukça iyiye düşmüştür. Çalışmanın temel sonucu pamukta verimi belirleyen unsur tek başına toprak özellikleri değil, iklim kaynaklı su açığı ve bunun sulama ile ne ölçüde telafi edilebildiğidir. Bu nedenle arazi uygunluğu belirlenirken toprak + kuraklık, iklim + sulama yönetimi birlikte değerlendirilmelidir. Ayrıca verimi artırmak için sulama sıklığı kritik olsa da, uzun vadede olası toprak yapısı sorunları dikkate alınarak“optimum sulama”yaklaşımı benimsenmelidir. Elde edilen bulguların, benzer alüviyal alanlarda sürdürülebilir su ve toprak yönetimi planlamalarına önemli katkılar sağlayacağı düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
The appropriate use of agricultural land in accordance with its characteristic features is of great importance for the conservation of natural resources and the sustainability of agricultural production. Today, climate change and the resulting increase in drought conditions make it insufficient to consider only soil characteristics in land evaluation studies; it is now necessary to evaluate climatic factors, irrigation practices, and crop yields together. This thesis study aimed to demonstrate that land evaluations based solely on soil properties are insufficient for cotton production on alluvial lands in the Menderes Plain (Söke and Koçarlı plains) in the province of Aydın due to drought and irrigation water constraints. In the study, samples were taken from cotton plots irrigated 1, 2, 3, and 4 times at depths of 0–30 cm and 30–60 cm; soil analyses and morphological observations were performed. pH values ranged from 7.42 to 8.24 in all irrigation conditions and did not reach problematic levels for cotton. Although the lime content of the soils varied, it was not found to directly limit yield. However, it was noted that the availability of nutrients requires attention. Salt and EC values were mostly in the salt-free/very slightly saline class, and no significant risk was detected. According to the Aydeniz climate classification, the fact that NKS was below 0.40 and KKS was above 2.50 in four years during the 2020–2024 period revealed a serious water deficit that persisted during the summer period. uring this period, the climate was classified as Very Arid in 4 years and 1 year (2023). It was emphasized that the water requirements of cotton could not be met by natural rainfall. As irrigation increased, yield increased significantly; yields of 210–235 kg/da were obtained with 1 irrigation, 335–350 kg/da with 2 irrigations, 430–450 kg/da with 3 irrigations, and 470–550 kg/da with 4 irrigations. According to statistical data, a strong positive correlation was found between lime and pH (r = 0.717; p<0.01), a positive correlation between lime and clay (r = 0.654), and a negative correlation between lime and sand (r = −0.629). When the parameters of climate change/drought and irrigation status were included in the evaluation, a decrease was observed in the suitability indices. The TKUS classes 2: Quite good, 3: Problematic, and 1: Excellent also decreased to 2: Quite good. The main conclusion of the study is that soil properties alone do not determine cotton yield; rather, it is the climate-induced water deficit and the extent to which this can be compensated for by irrigation. Therefore, when determining land suitability, soil + drought and climate + irrigation management should be evaluated together. Furthermore, while irrigation frequency is critical for increasing yield, an“optimal irrigation”approach should be adopted, taking into account potential long-term soil structure issues. The findings are expected to make significant contributions to sustainable water and soil management planning in similar alluvial areas.
Benzer Tezler
- Bazı dünya pamuk genotiplerinin iPBS (primer arası bağlanma yeri) retrotranspozon markırları ile genetik farklılığının belirlenmesi
Determining the genetic difference of some world cotton genotypes using iPBS (inter-primer binding sequences) retrotransposon markers
MUHAMMED EBRAR ÇAYIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
BiyoteknolojiAydın Adnan Menderes ÜniversitesiTarımsal Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EMRE SEVİNDİK
- Depolama süresinin pamuk (Gossypium hirsutum L.) tohumunun yağ asitleri ve çimlenme oranı üzerine etkisi
The influence of storage time on fatty acid and germination rate of cotton (Gossypium hirsutum L.) seed
MURAT ÖZEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
ZiraatAydın Adnan Menderes ÜniversitesiTarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖNER CANAVAR
- Aydın yöresi halk kültürünün incelenmesi
Başlık çevirisi yok
K. ZÜMRÜT HASBEK ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
1998
Halk Bilimi (Folklor)İstanbul Teknik ÜniversitesiTürk Halk Oyunları Ana Sanat Dalı
DOÇ. DR. FİKRET DEĞERLİ
- Aydın Sultanhisar ve Nazilli ilçelerinde yaygın olarak yetiştirilen bitkilerin besin maddesi içeriklerinin belirlenmesi
Determination of nutritional content of plants which are widely growed in Aydın Sultanhisar and Nazilli districts
BUSE ŞENGÜL KÜÇÜK
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
ZiraatAydın Adnan Menderes ÜniversitesiToprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SAİME SEFEROĞLU
- Aydın ili Söke ilçesi pamuk yetiştirilen tarım alanlarının verimlilik durumlarının belirlenmesi
Determination of the productivity status of cotton cultivated agricultural lands in Söke district Aydın province
AYBÜKE ATİLA GÜZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
ZiraatEge ÜniversitesiToprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BİHTER ÇOLAK ESETLİLİ