Gelişimsel dil bozukluğu olan çocukların anlatı becerilerinin geleneksel ve yapay zeka tabanlı değerlendirme yöntemleriyle incelenmesi
Investigation of narrative skills in children with developmental language disorder using traditional and ai-based assessment methods
- Tez No: 1004252
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM OĞUZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Dil ve Konuşma Terapisi, Language and Speech Therapy
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Üsküdar Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Dil ve Konuşma Terapisi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Gelişimsel Dil Bozukluğu (GDB) olan ve Tipik Gelişim Gösteren (TGG) çocukların anlatı becerilerini değerlendirmede yapay zekâ temelli yöntemlerin (ChatGPT ve Whisper) geleneksel yöntemlerle (MAIN-TR ve manuel transkripsiyon) uyumunu, farkını ve güvenirliğini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmaya 60-72 ay aralığında 30 GDB' li ve 30 TGG çocuk katılmıştır. Anlatı becerilerini değerlendirmek için MAIN-TR'nin“kedi öyküsü”seçilmiş anlatı örnekleri hikayeyi tekrar anlatım (retell) yöntemiyle alınmıştır. Çocukların anlatımları sırasında elde edilen video kayıtları her iki grup için de Whisper tarafından yazılı anlatı verilerine dönüştürülmüş ve ChatGPT tarafından analiz edilmiştir. Sonuçlar iki grup için de karşılaştırılmıştır. Elde edilen bulgularda MAIN-TR ve ChatGPT yapısal karmaşıklık ve öykü yapısı puanları açısından her iki grupta da istatistiksel olarak anlamlı bir uyum bulunamamıştır. İçsel durum terimleri puanları arasında hem TGG hem de GDB grupta istatistiksel olarak anlamlı bir uyum bulunmuştur (GDB' li grup t = -0,891; p = 0,380), ( TGG grup t = 0,205; p = 0,839). Anlama puanları arasında GDB' li grupta uyum bulunmazken, TGG grupta sonuçlar istatistiksel olarak uyumludur (t = 1,874; p = 0,071). Whisper ve manuel transkripsiyon karşılaştırıldığında sözcük sayısı bakımından anlamlı bir uyum vardır (GDB' li grup t = −0,654; p = 0,518), (TGG grup t = −0,901; p = 0,375) ancak hatalı sözcük sayısı iki grupta da istatistiksel olarak uyumlu değildir. Doldurucu sözcük kullanımları ise GDB' li grupta uyumsuz; ancak TGG grupta istatistiksel olarak uyumludur (t = -0,090; p= 0,928). Elde edilen sonuçlar yapay zekanın anlatı analizinde kullanılabileceğini; ancak sürecin insan gözetiminde yürütülmesi gerektiğini ve ek araştırmalara ihtiyaç duyulduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the usability, differences, and reliability of AI-based methods (ChatGPT and Whisper) in comparison with traditional methods (MAIN-TR and manual transcription) for assessing the narrative skills of children with Developmental Language Disorder (DLD) and typically developing (TD) children. The study included 30 children with DLD and 30 TD children, aged 60-72 months. Narrative samples were collected through the story retell method using the“Cat Story”from MAIN-TR. Video recordings were converted into text via Whisper and subsequently analyzed by ChatGPT. The results were compared across both groups. Findings indicated no statistically significant agreement between MAIN-TR and ChatGPT regarding structural complexity and story structure scores in either group. However, a significant agreement was found for internal state terms in both groups (DLD group t = -0.891, p = 0.380; and TD group t = 0.205, p = 0.839). Regarding comprehension scores, no agreement was found in the DLD group, whereas the results for the TD group were statistically consistent (t = 1.874, p = 0.071). Comparing Whisper and manual transcription, a significant agreement was observed in word count (DLD group t = -0.654, p = 0.518; and TD group t = -0.901, p = 0.375); however, the number of incorrect words was not statistically consistent in either group. Filler word usage was inconsistent in the DLD group but statistically consistent in the TD group (t = -0.090, p = 0.928). These results suggest that while AI can be utilized in narrative analysis, the process should be conducted under human supervision and further research is required.
Benzer Tezler
- Gelişimsel dil bozukluğu olan ve olmayan çocukların anlatı becerilerinin incelenmesi
Examining the narrative skills of children with and without developmental language disorder
CANSU AKSOY
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Dil ve Konuşma TerapisiÜsküdar ÜniversitesiDil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SEÇİL AYDIN ORAL
- Türkçe konuşan tek dilli tipik gelişim gösteren ve gelişimsel dil bozukluğu olan çocukların anlatı becerilerinin MAIN-TR aracılığıyla karşılaştırılması: Uzaktan çevrimiçi değerlendirme
Comparison of the narrative skills of monolingual turkish speaking children with typical development and developmental language disorder through MAIN-TR: Remote online narrative assessment
SEMRA SELVİ BALO
Doktora
Türkçe
2021
DilbilimAnadolu ÜniversitesiDil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İLKNUR MAVİŞ
- Tipik gelişen otizm spektrumunda olan ve öğrenme güçlüğü olan çocukların sözel öyküleme becerilerinin karşılaştırılması
Comparison of oral narrative skills among children with typical development autism spectrum disorder and learning disabilities
YAVUZ AYDIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MERAL ÇİLEM ÖKCÜN
- Tipik gelişim gösteren ve gelişimsel dil bozukluğu olan 5 yaş çocukların anlatı becerileri ve çalışma belleği arasındaki ilişkinin incelenmesi
An examination of the relationship between narrative skills and working memory in five-year-old children with typical development and developmental language disorder
DENİZ UYĞUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ARZU DOĞANAY BİLGİ
- CNTNAP2 ve SETBP1 varyantlarının gelişimsel dil bozukluğuna olası etkisinin araştırılması
Investigation of the potential impact of CNTNAP2 and SETBP1 variants on developmental language disorder
BETÜL TURAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
GenetikNecmettin Erbakan ÜniversitesiTıbbi Genetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EMİNE GÖKTAŞ
PROF. DR. AYŞE GÜL ZAMANİ