Ortaokul öğrencilerinin yapısal eşitlik modellemesiyle çevreseldavranışlarının farklı değişkenler açısından incelenmesi
An investigation of middle school students' environmental behaviors using structural equation modeling in terms of different variables
- Tez No: 1004280
- Danışmanlar: PROF. DR. HAKİ PEŞMAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Çevre okuryazarlığı, Çevresel davranışlar, Çok düzeyli yapısal eşitlik modellemesi, Environmental literacy, Environmental behaviours, Multilevel structural equation modeling
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Fırat Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Araştırmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin çevresel davranışlarını; çevresel okuryazarlık, çevreye yönelik tutum, cinsiyet, sosyoekonomik statü ve STEM derslerindeki akademik başarı değişkenleri bağlamında incelemek ve söz konusu değişkenler arasındaki doğrudan ve dolaylı ilişkileri yapısal eşitlik modellemesi ile ortaya koymaktır. Araştırma nicel araştırma yöntemlerinden korelasyonel araştırma modeline göre desenlenmiştir. Araştırmanın hedef evrenini Türkiye'deki ortaokul öğrencileri, ulaşılabilir evrenini ise Elazığ ilindeki ortaokul öğrencileri oluşturmaktadır. Örneklemi, Elazığ ilinde yer alan beş eğitim bölgesinden seçilen toplam beş ortaokulda öğrenim gören 6., 7. ve 8. sınıf düzeyindeki 610 öğrenci meydana getirmektedir. Okullar belirlenirken uygulama sürecinin yönetilebilirliği ve ulaşılabilirlik göz önünde bulundurulmuş; bu doğrultuda amaçsal ve uygun örnekleme yöntemleri birlikte kullanılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Demografik Bilgiler Formu, Çevresel Davranış Ölçeği, İlköğretim II. Kademe Öğrencileri İçin Çevre Okuryazarlığı Ölçeği ve İki Faktörlü Çevresel Değerler Modeli (2-ÇDM) Tutum Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistikler, korelasyon analizi, doğrulayıcı faktör analizi ve yapısal eşitlik modellemesi tekniklerinden yararlanılmıştır. Araştırma bulguları, çevresel okuryazarlığın çevresel davranış üzerinde anlamlı ve pozitif yönde doğrudan etkiye sahip olduğunu gösterirken çevresel tutumun ise bu süreci destekleyen tamamlayıcı bir değişken olduğunu göstermektedir. Ayrıca çevresel okuryazarlığın, çevresel davranış üzerinde çevreye yönelik tutum aracılığıyla dolaylı etkilerinin bulunduğu belirlenmiştir. STEM derslerindeki akademik başarının çevresel okuryazarlık ve çevresel tutumla ilişkili olduğu; sosyoekonomik statünün ise çevresel davranış üzerinde dolaylı etkiler oluşturduğu tespit edilmiştir. Cinsiyet değişkeninin bazı alt boyutlarda farklılaşmaya neden olduğu görülmüştür. Elde edilen bulgular doğrultusunda, çevre eğitimi uygulamalarında çevresel okuryazarlık ve çevresel tutumun birlikte ele alınmasının, öğrencilerin çevresel davranışlarının geliştirilmesinde etkili olacağı sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte akademik başarı, aile ve sosyoekonomik koşulların da çevreye ilişkin tutum ve davranışların oluşumunda dikkate alınması gerekmektedir. Araştırmanın, çevre eğitimi alanında kuramsal ve uygulamaya yönelik katkılar sunması beklenmektedir.
Özet (Çeviri)
The purpose of this study is to examine middle school students' environmental behaviors in the context of environmental literacy, attitudes toward the environment, gender, socioeconomic status, and academic achievement in STEM courses, and to reveal the direct and indirect relationships between these variables using structural equation modeling. The research was designed according to the correlational research model among quantitative research methods. The target population of the research consists of middle school students in Turkey, while the accessible population consists of middle school students in Elazığ province. The sample consists of 610 students in grades 6, 7, and 8 attending a total of five middle schools selected from five educational districts in Elazığ province. Schools were selected based on the manageability and accessibility of the implementation process; in this regard, purposive and convenience sampling methods were used together. The Demographic Information Form, Environmental Behavior Scale, Environmental Literacy Scale for Lower Secondary School Students, and Two-Factor Environmental Values Model (2-FEM) Attitude Scale were used as data collection tools in the study. Descriptive statistics, correlation analysis, confirmatory factor analysis, and structural equation modeling techniques were used in the analysis of the data. Research findings indicate that environmental literacy has a direct, significant, and positive effect on environmental behavior, while environmental attitude is a complementary variable that supports this process. It has also been determined that environmental literacy has indirect effects on environmental behavior through attitudes toward the environment. It has been found that academic success in STEM courses is related to environmental literacy and environmental attitudes, while socioeconomic status has indirect effects on environmental behavior. The gender variable has been seen to cause differentiation in some sub-dimensions. Based on the findings, it was concluded that addressing environmental literacy and environmental attitudes together in environmental education practices would be effective in developing students' environmental behavior. However, academic achievement, family, and socioeconomic conditions must also be considered in the formation of attitudes and behaviors related to the environment. The study is expected to contribute to the field of environmental education both theoretically and practically.
Benzer Tezler
- Ortaokul öğrencilerinde internet bağımlılığı ve ebeveyn arabuluculuğunun çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
Investigation of internet addiction and parental mediation in secondary school students in terms of various variables
DUYGU GÜR
Doktora
Türkçe
2024
Bilim ve TeknolojiFırat ÜniversitesiBilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YALIN KILIÇ TÜREL
- Ortaokul öğrencilerinin üst bilişsel farkındalığı, öz yeterlik inançları ve yabancı dil öğrenme kaygıları arasındaki ilişkilerin yapısal eşitlik modellemesi ile incelenmesi
An investigation of the relationships among metacognitive awareness, self efficacy beliefs and foreign language learning anxiety of secondary school students by structural equation modeling
NİHAL KATMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimAkdeniz ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MİRAY DAĞYAR
- Beden eğitiminde üçlü yeterlik modeli: Güdüsel iklim, akış deneyimi ve fiziksel aktivite arasındaki ilişkide üçlü yeterlik algılarının aracılık rolü
The tripartite efficacy model in physical education: The mediating role of tripartite efficacy beliefs in the relationship between motivational climate, dispositional flow and physical activity
NURGÜL KESKİN AKIN
Doktora
Türkçe
2021
SporMarmara ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FEVZİYE HÜLYA AŞÇI
- PISA-2018 Türkiye verisinde okuma becerilerini etkileyen faktörlerin çok düzeyli yapısal eşitlik modellemesiyle incelenmesi
Investigation of the factors affecting reading skills in PISA 2018 Turkey data with multilevel structural equation modeling
ESRA MAVİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimHacettepe ÜniversitesiEğitimde Ölçme ve Değerlendirme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BURCU ATAR
- Ortaokul öğrencilerinin yenilenebilir enerji kullanımına yönelik niyetlerinin planlı davranış teorisi bağlamında incelenmesi: Bir yapısal eşitlik modellemesi araştırması
Investigation of secondary school science students' intentions for renewable energy use in the context of planned behavior theory: A structural equation model
GÜLÇİN DEMİRBAĞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimKırşehir Ahi Evran ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DİLBER POLAT