Türkiye'de tıbbi vasiyet kavramının tıp etiği açısından değerlendirilmesi ve uygulamaya yönelik öneri geliştirilmesi
An evaluation of the concept of advance directive in Turkey from the perspective of medical ethics and a proposal for its implementation
- Tez No: 1004358
- Danışmanlar: PROF. DR. MUSTAFA MURAT CİVANER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Deontoloji ve Tıp Tarihi, Medical History and Ethics
- Anahtar Kelimeler: Hasta bakımı, Hasta hakları, Hasta katılımı, Hasta savunuculuğu, Hasta talimatı, Tıp bilimleri, Tıp hukuku, Tıp metinleri, Tıp tarihi, Patient care, Patient rights, Patient participation, Patient advocacy, Advance directives, Medicine sciences, Medical law, Medical texts, History of medicine
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bursa Uludağ Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tıp Tarihi ve Etik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışmasının amacı, kaynağını anayasa, ulusal ve uluslararası bildirge ve sözleşmelerden alan; bireyin karar verme yeterliğine sahip olduğu dönemde, ileride karar verme yeterliğini kaybetmesi olasılığına karşı kendisine uygulanmasını istediği ve istemediği tıbbi işlemleri önceden belirtebilmesini ifade eden önceden açıklanmış istek hakkının Türkiye'de etik açısından uygulanabilirliğini değerlendirmek ve bu doğrultuda pratikte kullanılabilecek bir yönerge ve form geliştirmektir. Çalışma kapsamında, başta Biyotıp Sözleşmesi ve Hasta Hakları Yönetmeliği olmak üzere ulusal düzenlemeler, farklı ülkelerin sağlık hukukuna ilişkin mevzuatlar ve bu alandaki yayınlar incelenmiş; yabancı dildeki kaynaklar Türkçeye çevrilerek karşılaştırmalı bir değerlendirme yapılmıştır. Literatür ve farklı ülkelerdeki yasal ve uygulamaya yönelik düzenlemeler temel alınarak araştırmacılar tarafından geliştirilen form taslağı, hasta ve hasta haklarını korumak üzere kurulmuş dernekler ile ilgili meslek örgütlerini temsilen belirlenen uzmanların görüşlerine üç aşamalı Delphi süreciyle sunulmuştur. Uzlaşı sağlanan maddeler doğrultusunda oluşturulan yönerge, ilgili derneklerin değerlendirmelerine yeniden sunulmuş; ayrıca hukuk alanında uzman görüşleri alınarak biçimsel ve hukuki açıdan değerlendirilmiştir. Elde edilen geri bildirimler doğrultusunda gerekli düzenlemeler yapılmış ve yönergeye nihai hâli verilmiştir. Uzman görüşleri, Delphi tekniğinin doğasına uygun olarak uzlaşı temelli nitel bir yaklaşımla değerlendirilmiş; istatistiksel analiz yöntemlerine başvurulmamıştır. Çalışma sonucunda, Tıbbi Vasiyet'in yalnızca yaşamın son dönemine özgü bir düzenleme olmadığı; bireyin ileride ortaya çıkabilecek kalıcı ya da geçici karar verme yetersizliği durumlarında tıbbi bakım ve tedavi süreçlerini önceden yönlendirmesine olanak tanıyan, hasta özerkliğini merkeze alan temel bir hak olduğu ortaya konulmuştur. Geliştirilen yönerge ve formun, bireylerin irade ve tercihlerinin korunmasına katkı sağlarken sağlık meslek mensupları için etik ve hukuki açıdan yol gösterici bir çerçeve sunacağı değerlendirilmektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this thesis is to evaluate the ethical applicability in Turkey of the right to advance directives, which is derived from the constitution as well as national and international declarations and treaties, and which allows individuals, while they possess decision-making capacity, to specify in advance the medical procedures they wish or do not wish to undergo in the event that they may lose such capacity in the future. In this context, the study also aims to develop guidelines and a form that can be used in practice. Within the scope of the study, national regulations—primarily the Convention on Human Rights and Biomedicine and the Regulation on Patients' Rights—as well as health law legislation from different countries and relevant publications in this field were examined. Foreign-language sources were translated into Turkish and subjected to a comparative analysis. Based on the literature and legal and practical regulations in different countries, a draft form developed by the researchers was presented to experts representing associations established to protect patients and patient rights, as well as relevant professional organisations, through a three-round Delphi process. The guideline formulated in line with the items on which consensus was reached was resubmitted to the relevant associations for evaluation and was also formally and legally assessed by obtaining expert opinions in the field of law. Necessary revisions were made based on the feedback received, and the guideline was finalised. Expert opinions were evaluated using a consensus-based qualitative approach in accordance with the nature of the Delphi technique, and no statistical analysis methods were employed. The study concluded that the advance directive is not merely a regulation specific to the end-of-life period; rather, it constitutes a fundamental right centred on patient autonomy, enabling individuals to guide medical care and treatment processes in advance in cases of potential permanent or temporary loss of decision-making capacity. It is considered that the developed guideline and form will contribute to the protection of individuals' will and preferences while providing an ethically and legally guiding framework for healthcare professionals.
Benzer Tezler
- Çocuk yoğun bakım ünitesi tasarım rehberi ve tasarım destek modeli
Pediatric intensive care unit design guide and design assistance model
ASLI PINAR BİKET
- Hastane binalarında kronolojik açıdan erişilebilirliğin gelişimi ve mekan dizimi yöntemi ile iki örnek üzerinden inceleme
The development of chronological accessibility in hospital buildings and the methods of space syntax with two sample examination
FUNDA ÇINAR KARAKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
MimarlıkYıldız Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SERVER FUNDA KERESTECİOĞLU
- Türkiye'de tıbbi amaçlı kullanılan bazı bitkilerin antioksidan etkilerinin taranması
Screening of some Turkish medicinal plants for antioxidant activity
GÜLSÜM GENÇASLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2007
Eczacılık ve FarmakolojiAnkara ÜniversitesiFarmasötik Toksikoloji Ana Bilim Dalı
PROF.DR. TÜLAY ÇOBAN
- Türkiye'de tıbbi cihaz kayıt sisteminin değerlendirilmesi
The evaluation of medical device registration system in Turkey
SERBAY BAHÇECİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Sağlık Kurumları YönetimiHacettepe ÜniversitesiSağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ PINAR YALÇIN BALÇIK