Geri Dön

Karbapeneme dirençli Acinetobacter baumannii bakteriyemisi saptanan hastalarda tedavi protokollerinin ve direnç profillerinin klinik sonlanıma etkisinin araştırılması

Investigation of the impact of treatment protocols and resistance profiles on clinical outcomes in patients with carbapenem-resistant Acinetobacter baumannii bacteremia

  1. Tez No: 1004370
  2. Yazar: MUHAMMED CİHAN IŞIK
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. MELİHA ÇAĞLA SÖNMEZER
  4. Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
  5. Konular: Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji, Infectious Diseases and Clinical Microbiology
  6. Anahtar Kelimeler: İlaçlara direnç-mikrobiyal, Drug resistance-microbial
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
  10. Enstitü: Tıp Fakültesi
  11. Ana Bilim Dalı: Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Acinetobacter baumannii, özellikle yoğun bakım ünitelerinde ciddi enfeksiyonlara yol açan, çok ilaca dirençli (MDR) Gram-negatif bir patojen olup küresel ölçekte önemli bir sağlık sorunudur. Karbapenemler, MDR patojenler için son seçenek tedavi ajanlarıdır. Bu sebeple karbapeneme direnç mekanizmalarının belirlenmesi önem arz etmektedir. Yüksek genetik plastisitesi nedeniyle mobil genetik elemanlar aracılığıyla birden fazla antimikrobiyal ajana aynı anda direnç geliştirebilen bu bakteriye karşı tedavi seçenekleri kısıtlı kalmaktadır. Bakterinin zorlu koşullarda hayatta kalma becerisi ve tedavi seçeneklerindeki kısıtlılık klinikte yüksek morbidite ve mortaliteye yol açmaktadır. Mortalite ile ilişkili faktörlerin belirlenmesi düzeltilebilir nedenlerin ortaya konulmasını sağlayabilir. Bu çalışmada, karbapeneme dirençli A. baumannii (KDAB) bakteriyemisi olan hastalarda 30 günlük mortalite oranının belirlenmesi, 30 günlük mortalite ile ilişkili faktörlerin tanımlanması ve izolatlarda karbapenem direnç mekanizmalarının ortaya konulması amaçlanmıştır. Çalışma 2019-2023 yıllarında Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Erişkin ve Onkoloji Hastanelerinde retrospektif olarak yürütüldü. Klinik veriler tanımlayıcı istatistiksel yöntemler kullanılarak sunuldu. Hastalar otuz gündeki mortalite durumuna göre iki grupta değerlendirildi ve gruplar ikili karşılaştırma testleri kullanılarak analiz edildi. Mortaliteye etki eden faktörler çok değişkenli Cox regresyon analizi kullanılarak araştırıldı. KDAB izolatları Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Merkez Laboratuvarı stoklarından temin edildi. İzolatlara meropenem, kolistin ve sulbaktam/durlobaktam için sıvı mikrodilüsyon yöntemi ile, tigesiklin için gradiyent test ile, diğer antibiyotiklere ise disk difüzyon testi ile antimikrobiyal duyarlılık testi yapıldı. Karbapenemaz varlığı fenotipik olarak, optimize edilmiş karbapenemaz inaktivasyon testi ile değerlendirildi. Karbapeneme direnç genleri polimeraz zincir reaksiyonu (PCR) ile araştırıldı. Klonal ilişki“arbitrarily primed”PCR ile araştırıldı. 2019 – 2023 yıllarında merkezimizde kan kültüründe saptanan A. baumannii izolatı sayısı 408'di. 18 yaş altı olgulara ait (n=26) ve tekrarlayan kültür üremeleri (n=113) çıkarıldığında kalan 269 izolatın 247'sinin (%91.8) karbapeneme dirençli olduğu görüldü. Klinik olarak dahil etme ve dışlama kriterleri uygulandığında kalan 115 olgu çalışmaya dahil edildi. Çalışmaya dahil edilen izolatlar içerisinde en yüksek direnç oranları seftazidim, siprofloksasin, piperasilin/tazobaktam ve meropeneme (%100) karşı gözlenirken, en düşük direnç sulbaktam/durlobaktam (%7), sefiderekol (%8.7), kolistin (%13.9) ve tigesiklin (%46.1) için tespit edildi. İzolatların tümünde OXA-51, 102'sinde (%88.7) OXA-23, 31'inde (%27) OXA-24 saptanırken, 27'sinde hem OXA-23 hem OXA-24 enziminin birlikte olduğu görüldü. AP-PCR sonucunda izolatların 26 farklı genotip ve 15 farklı kümede toplandığı görüldü (kümelenme oranı %89.6). En büyük küme, 38 izolat ile genotip 1 kümesi olduğu ve tüm yıllara yayılım gösterdiği tespit edildi. Sulbaktam/durlobaktama duyarlı olmayan 16 izolatın 12'si genotip 1 içerisindeydi. İzolatların genotip 1 içerisinde yer almasının sulbaktam/durlobaktama duyarlı olmama durumu ile hem tek değişkenli hem de çok değişkenli analizde istatistiksel olarak anlamlı şekilde ilişkili olduğu saptandı. Otuz günlük mortalite oranı %50.4'tü ve Charlson komorbidite indeksi ≥3 olması, ciddi immünsüpresyon varlığı, sepsis varlığı, prokalsitonin ≥0.35 ng/mL olması, bakteriyemi kaynağının pnömoni olması, COVID-19 pnömonisi eşlik etmesi, uygun olmayan tedavi verilmesi ve tedavi sırasında akut böbrek hasarı (ABH) gelişimi mortalite için bağımsız risk faktörleriydi. En az bir aktif antibiyotiğin ilk 5 gün içerisinde başlandığı tedavi protokolleri incelendiğinde en düşük mortalite oranı polimiksin ve sulbaktam kombinasyonunda olduğu görüldü (%34.8). Çalışmamızda saptanan karbapeneme direnç oranı ve 30 günlük mortalite oranı hem ulusal hem de benzer coğrafi özellikleri gösteren ülkelerle uyumludur. Mortalite için risk faktörleri içerisinde uygun olmayan tedavi protokolü, klinik olarak değiştirilebilir tek değişkendir. Bu sebeple yüksek in vitro etkinliği gösterilen sulbaktam/durlobaktam ve sefiderekolün klinik kullanıma girmesi ve kullanılmakta olan antibiyotiklerden optimal fayda sağlanabilmesi için antimikrobiyal yönetim stratejilerinin geliştirilmesi önem arz etmektedir. Beş yıl boyunca hastanede baskın KDAB klonlarının saptanması, bu klonların hastanelerde endemik olarak bulunmasına veya tespit edilemeyen sürekli salgınların varlığına işaret edebilir. Ayrıca baskın klonlarda sulbaktam/durlobaktam direnç oranının belirgin derecede yüksek olması, yeni antimikrobiyal ajanlardan optimal fayda sağlanması için enfeksiyon önleme ve kontrol önlemlerine uyumun kritik önemde olduğunu vurgulamaktadır.

Özet (Çeviri)

Acinetobacter baumannii is a multidrug-resistant (MDR) Gram-negative pathogen that causes severe infections, particularly in intensive care units, and represents a major global public health concern. Carbapenems are considered last-resort agents for MDR infections; thus, elucidating the mechanisms of carbapenem resistance is crucial. Due to its high genetic plasticity, this bacterium can develop resistance to multiple antimicrobial agents via mobile genetic elements, substantially limiting therapeutic options. Its ability to survive under harsh environmental conditions, together with limited treatment choices, contributes to high morbidity and mortality rates in clinical practice. Identifying factors associated with mortality may help reveal modifiable variables that can improve patient outcomes. In this study, we aimed to determine the 30-day mortality rate in patients with carbapenem-resistant A. baumannii (CRAB) bacteremia, to identify factors associated with 30-day mortality, and to elucidate carbapenem resistance mechanisms in the isolates. The study was conducted retrospectively between 2019 and 2023 at Hacettepe University Adult and Oncology Hospitals. Clinical data were analyzed using descriptive and comparative statistical methods. Patients were divided into two groups based on 30-day mortality status, and the groups were compared using appropriate statistical tests. Factors associated with mortality were identified through multivariable Cox regression analysis. CRAB isolates were retrieved from the Central Laboratory stocks. Antimicrobial susceptibility testing was performed by broth microdilution for meropenem, colistin, and sulbactam/durlobactam; by gradient diffusion for tigecycline; and by disk diffusion for other antibiotics. Carbapenemase production was assessed phenotypically using the optimized carbapenem inactivation method, and carbapenemase genes were detected by polymerase chain reaction (PCR). Clonal relationship was evaluated by arbitrarily primed PCR (AP-PCR). Between 2019 and 2023, 408 A. baumannii isolates were identified in blood cultures. After excluding isolates from patients under 18 years (n = 26) and duplicate culture growths (n = 113), 247 of the remaining 269 isolates (91.8%) were found to be carbapenem-resistant. Following the application of clinical inclusion and exclusion criteria, 115 cases were included in the study. Among these isolates, the highest resistance rates were observed against ceftazidime, ciprofloxacin, piperacillin/tazobactam, and meropenem (100%), while the lowest were against sulbactam/durlobactam (7%), cefiderocol (8.7%), colistin (13.9%), and tigecycline (46.1%). All isolates expressed OXA-51, while OXA-23 and OXA-24 carbapenemases were identified in 102 (88.7%) and 31 (27%) isolates, respectively; 27 isolates expressed both OXA-23 and OXA-24 enzymes. AP-PCR revealed 26 genotypes grouped into 15 clusters (clustering rate 89.6%). The largest cluster, genotype 1, comprised 38 isolates distributed across all study years. Of the 16 isolates non-susceptible to sulbactam/durlobactam, 12 belonged to genotype 1. Genotype 1 was significantly associated with non-susceptibility to sulbactam/durlobactam in both univariable and multivariable analyses. The 30-day mortality rate was 50.4%. Independent predictors of mortality included Charlson comorbidity index ≥3, severe immunosuppression, sepsis, procalcitonin ≥0.35 ng/mL, pneumonia as the source of bacteremia, concurrent COVID-19 pneumonia, inappropriate therapy, and the development of acute kidney injury (AKI). Among treatment regimens containing at least one active agent initiated within the first five days, the lowest mortality rate was observed with the polymyxin–sulbactam combination (34.8%). The carbapenem resistance and 30-day mortality rates observed in this study are consistent with national data and with countries of similar geographic profile. Among the mortality risk factors, inappropriate therapy was the only clinically modifiable variable. Therefore, it is crucial to introduce sulbactam/durlobactam and cefiderocol—both showing high in vitro activity—into clinical practice, along with antimicrobial stewardship strategies to ensure the optimal use of existing antibiotics. The persistence of dominant CRAB clones over five years may indicate endemicity or ongoing, undetected outbreaks. Moreover, the markedly higher rate of sulbactam/durlobactam resistance among dominant clones underscores the need for strict adherence to infection prevention and control measures to preserve the efficacy of new antimicrobial agents.

Benzer Tezler

  1. Pediatri kliniği servislerinde yatan ve gram-negatif çomak bakteriyemisi olan hastaların klinik ve epidemiolojik değerlendirilmesi

    The clinical and epidemiological evaluation of the patients who have gram-negative bacteremia hospitalized in pediatric clinics.

    BAHAR ÇALIŞKAN

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2012

    Çocuk Sağlığı ve Hastalıklarıİstanbul Üniversitesi

    Çocuk Sağlığı Bölümü

    PROF. DR. NURAN SALMAN

  2. Gram negatif bakteriyemi etkenleri ve artan antibiyotik direnci

    Causes of gram negative bacteremia and i̇ncreasing antibiotics resistance

    ZEHRA NUR ŞEŞEN

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2016

    Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik MikrobiyolojiBaşkent Üniversitesi

    Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ÖZLEM AZAP

  3. Hastanemizde Yatan Hastalarda Görülen Acinetobacter Kan Akımı Enfeksiyonu için Risk Faktörlerinin Belirlenmesi ve Klinik Sonuçları, Antibiyotik Duyarlılıklarının Değerlendirilmesi

    Determining The Risk Factors and The Antimicrobial Susceptibilities of the Isolates in Patients With Acinetobacter Bacteremia in Our Hospital and The Clinical Results

    FARUK EKİNCİ

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2012

    Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıSağlık Bakanlığı

    Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. İLKER DEVRİM

  4. Ankara Şehir Hastanesi yoğun bakım ünitesinde kolistin dirençli A.baumannii bakteriyemisi bulunan hastalarda kolistin monoterapisi ile kolistin- meropenem kombineterapisinin mortalite üzerine etkisinin araştırılması

    Investigation of the effect of colistin monotherapy and colistin-meropenem combine therapy on mortality in patients with colistin-resistant a.baumannii bacteriama in Ankara City Hospital intensive care unit

    HATİCE NİSA AKÇA

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik MikrobiyolojiAnkara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi

    Enfeksiyon Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. AYŞE KAYA KALEM

  5. Karbapenem dirençli Acinetobacter baumannii'nin etken olduğu bakteriyemi ile seyreden enfeksiyonlarda ampisilin-sulbaktam ve polimiksin B kombinasyonunun etkinliğinin serum bakterisidal testi ile değerlendirilmesi

    Evaluation of the effectiveness of ampicilin-sulbactam and polymyxin B combination in bacteremia infections caused by carbapenem-resistant Acinetobacter baumannii using serum bactericidal test

    NİLGÜN KOLTUK KAYA

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik MikrobiyolojiOndokuz Mayıs Üniversitesi

    Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. TUBA KURUOĞLU