Kültürel sürdürülebilirlik bağlamında tarihi Ayvalık konutları: Kullanıcı odaklı mekansal süreklilik ve dönüşüm
Cultural sustainability and spatial transformation in historic Ayvalik houses: A user-centered perspective on continuity
- Tez No: 1004433
- Danışmanlar: PROF. DR. SAADET AYTIS
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İç Mimari ve Dekorasyon, Mimarlık, Interior Design and Decoration, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İç Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İç Mimarlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, Balıkesir ili Ayvalık ilçesinde yer alan geleneksel konutların iç mekânlarını kültürel sürdürülebilirlik bağlamında incelemektedir. Çalışma, kültürel sürdürülebilirliği yalnızca korunması gereken fiziksel bir miras olarak değil; kullanıcıların gündelik yaşam pratikleri, mekânsal deneyimleri ve mekâna yönelik algıları aracılığıyla sürekli yeniden üretilen dinamik bir süreç olarak ele almaktadır. Bu yaklaşım doğrultusunda tez, kültürel sürdürülebilirliği iç mimarlık disiplini perspektifinden, kullanıcı–mekân ilişkisi odağında değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın kuramsal çerçevesi; çevre–davranış kuramı, yer bağlılığı ve mekânsal kimlik kuramı, mekânın üretimi kuramı, fenomenolojik yaklaşım ve gündelik yaşam pratikleri kuramları üzerine kurulmuştur. Alan çalışması kapsamında Ayvalık'ta gerçekleştirilen önceki akademik saha çalışmalarından elde edilen rölöve ve iç mekân çizimleri ile Ayvalık Konut Kullanıcı Anketi (AKKA) aracılığıyla toplanan nicel ve nitel veriler birlikte değerlendirilmiştir. Anket verileri, farklı yapım sistemlerine sahip konutlarda yaşayan kullanıcıların mekânsal memnuniyet düzeylerini, geleneksel mekân algılarını ve kültürel değerlerle kurdukları ilişkiyi ortaya koymaktadır. Çalışmanın bulguları, kültürel sürdürülebilirliğin yalnızca geleneksel yapım sistemine sahip konutlarla sınırlı olmadığını; kullanıcıların mekâna yükledikleri anlamlar, alışkanlıklar ve sembolik değerler aracılığıyla yeni yapım sistemlerinde de devam edebildiğini göstermektedir. Bu doğrultuda tez kapsamında Karşılıklı Kültürel Üretim Modeli (KKÜM) önerilmiştir. Model, kültürel sürdürülebilirliği kullanıcı, mekânsal ve yönetsel katmanlar arasındaki karşılıklı etkileşimler üzerinden açıklamakta; mekânsal bellek, aidiyet ve gündelik pratikler gibi gizli bileşenlerin bu süreçteki rolünü görünür kılmaktadır. Sonuç olarak bu tez, geleneksel Ayvalık konutlarını yalnızca fiziksel miras nesneleri olarak değil, kullanıcı deneyimiyle yaşayan ve dönüşen mekânlar olarak ele almakta; önerdiği model aracılığıyla kültürel sürdürülebilirliğin iç mekân ölçeğinde değerlendirilmesine yönelik özgün ve genellenebilir bir yaklaşım sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis examines the interior spaces of traditional houses in Ayvalık, Balıkesir, within the framework of cultural sustainability. Rather than approaching cultural sustainability solely as the preservation of physical heritage, the study conceptualizes it as a dynamic process continuously reproduced through users' everyday practices, spatial experiences, and perceptions. From the perspective of interior architecture, the research focuses on the reciprocal relationship between users and space in order to understand how cultural continuity is sustained at the interior scale. The theoretical framework of the study is grounded in environmental–behavior theory, place attachment and spatial identity, the theory of the production of space, phenomenological approaches, and theories of everyday spatial practices. Methodologically, the research integrates data obtained from previous academic field studies conducted in Ayvalık—including measured drawings and interior documentation—with quantitative and qualitative data collected through the Ayvalık Housing User Survey (AKKA). The survey data reveal users' levels of spatial satisfaction, perceptions of traditional spaces, and relationships with cultural values across different construction systems. The findings indicate that cultural sustainability is not limited to houses built with traditional construction techniques. Instead, it can also be maintained in contemporary housing through users' spatial practices, habits, and symbolic interpretations of space. Based on these findings, the study proposes a Reciprocal Cultural Production Model (RCPM). The model conceptualizes cultural sustainability as an interactive process among three layers—user, spatial, and managerial—highlighting the role of latent components such as spatial memory, sense of belonging, and everyday practices in sustaining cultural continuity. In conclusion, this thesis reframes traditional houses in Ayvalık not merely as static heritage objects but as living, transforming spaces shaped by user experience. The proposed model offers an original and transferable analytical framework for evaluating cultural sustainability at the interior scale, contributing to both interior architecture research and heritage studies.
Benzer Tezler
- Endüstriyel peyzaj bağlamında endüstri mirası alanlarının incelenmesi: Ayvalık örneği
Analysis of industrial heritage areas in the context of industrial landscape: Case study of Ayvalik
GÜLRU KABUKÇU
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiKentsel Tasarım Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TURGAY KEREM KORAMAZ
- Tarihi kentlerin canlandırılmasına yönelik sürdürülebilir yönetim stratejileri: Balıkesir-Ayvalık örneği
Sustainable management strategies for revitalization of the historical cities: Case study of Balikesir-Ayvalik
BURCU BÜKEN CANTİMUR
Doktora
Türkçe
2011
MimarlıkMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İLGİ AŞKUN
- Adatepe Köyü mimari ögelerinin seramik malzeme ile yorumu
Interpretation of Adatepe village architectural elements with ceramic material
BURCU ONUR
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Güzel SanatlarÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiSeramik ve Cam Ana Sanat Dalı
PROF. DR. YEŞİM ZÜMRÜT
- Kuzey Ege Kıyı bandının peyzaj mimarlığı bağlamındaki zamansal-mekansal değişimi
Spatio-temporal change of the North Aegean Coastal area in the context of landscape architecture
BİRSEN UZUN AYDIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Peyzaj Mimarlığıİstanbul Teknik ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATMA AYÇİM TÜRER BAŞKAYA
- Kültürel sürdürülebilirlik bağlamında Yalova termal bölgesi ve tarihi Termal Büyük Otel'in rekonstrüksiyonu
Reconstruction of Yalova thermal region and historical Thermal Grand Hotel in the context of cultural sustainability
METEHAN BİLGİÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
MimarlıkHaliç ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ JÜLİDE EDİRNE