ECMO hastasına bakım veren çocuk yoğun bakım hemşirelerinin stres ve tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişki
Association between stress and burnout in pediatric insentive care nurses providing care to patients undergoing ECMO
- Tez No: 1004462
- Danışmanlar: DOÇ. DR. FİGEN IŞIK ESENAY
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Ekstrakorporeal membran oksijenizasyonu, hemşirelik, mesleki stres, pediatrik yoğun bakım ünitesi, tükenmişlik, Burnout, extracorporeal membran oxygenation, nursing, occupational stress, pediatric intensive care unit
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Hemşirelik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ECMO tedavisi, ileri düzey teknik bilgi, sürekli klinik izlem ve yoğun duygusal emek gerektiren bir bakım sürecidir. Bu süreçte görev alan hemşireler, ağır klinik tablolar, sık hasta kayıpları ve yüksek sorumluluk düzeyi nedeniyle önemli ölçüde psikososyal yük altında çalışmaktadır. Bu bağlamda, pediatrik ECMO hastalarına bakım veren hemşirelerin stres ve tükenmişlik düzeylerinin incelenmesi hem çalışan sağlığının korunması hem de bakım kalitesinin sürdürülebilirliği açısından büyük önem taşımaktadır. Bu çalışma, ECMO (Ekstrakorporeal Membran Oksijenasyonu) hastasına bakım veren çocuk yoğun bakım hemşirelerinin stres ve tükenmişlik düzeyleri ile bu iki değişken arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırma tanımlayıcı ve kesitsel nitelikte olup Temmuz-Eylül 2025 tarihleri arasında yapılan çalışmanın örneklemini Türkiye genelinde ECMO hastasına bakım veren 385 çocuk yoğun bakım hemşiresi oluşturmuştur. Veriler, Hemşire Tanıtım Formu, Hemşire Stres Ölçeği (HSÖ) ve Maslach Tükenmişlik Ölçeği (MTÖ) kullanılarak çevrim içi ortamda toplanmıştır. Ölçekler için yazarlarından email yolu ile izin alınmıştır. Çevrimiçi anket sisteminin ilk sayfasında aydınlatılmış onam formu yer almaktadır. Gönüllünün çalışmaya katılmayı kabul edip etmemesine ilişkin iki ayrı seçenek sunulmuştur. Çalışmaya katılmayı uygun bulan gönüllülerin sonraki sayfalara geçmeleri sağlanırken uygun bulmayanların ise soruları görmesi engellenmiştir. İstatistiksel analizlerde tanımlayıcı istatistikler, bağımsız gruplarda t testi, tek yönlü varyans analizi, Pearson korelasyon analizi ve doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre hemşirelerin genel stres düzeylerinin orta düzeyde olduğu ve stresin özellikle tükenmişliğin“duyarsızlaşma”alt boyutu ile pozitif yönde anlamlı ilişki gösterdiği belirlenmiştir.“Yetersiz destek görme”,“hemşireler arası çatışma”,“acı çeken hasta”ve“hastanın ölümü”gibi stres kaynaklarının, duygusal tükenme ve duyarsızlaşma düzeyleri ile anlamlı biçimde ilişkili olduğu saptanmıştır (p <0.05). ECMO hastasına bakım veren hemşirelerde stres düzeyi, tükenmişlik (duyarsızlaşma) düzeyini anlamlı düzeyde etkilediği; stres düzeyindeki artışın, ECMO hastalarına bakım veren çocuk yoğun bakım hemşirelerinde duyarsızlaşmayı anlamlı şekilde arttırdığı saptanmıştır (R=0.142; R2=0.020; F(1,383)= 7.881; p=0.05). ECMO hastasıyla birlikte bakım verilen hasta sayısının artmasının hemşirelerin stres düzeylerini anlamlı ölçüde yükselttiği, ancak aynı değişkenin tükenmişlik alt boyutları üzerinde istatistiksel olarak anlamlı farklılık oluşturmadığı görülmüştür. Kadın ve evli hemşirelerin tükenmişlik alt boyutlarında daha yüksek puanlara sahip olduğu belirlenmiş; yaş, mesleki deneyim süresi, çalışılan hastane türü ve yoğun bakım basamağı değişkenlerine göre stres ve tükenmişlik düzeylerinde anlamlı farklılık saptanmamıştır. Sonuç olarak, ECMO hastasına bakım veren çocuk yoğun bakım hemşirelerinin stres ve tükenmişlik açısından riskli bir grup olduğu ve özellikle örgütsel faktörlerin bireysel özelliklere kıyasla daha belirleyici rol oynadığı görülmüştür. Elde edilen bulgular doğrultusunda, ECMO ünitelerinde hemşire– hasta oranlarının güvenli düzeylerde tutulması, örgütsel ve yönetimsel desteğin güçlendirilmesi, ekip içi iletişimin geliştirilmesi ve travmatik deneyimlerle baş etmeye yönelik psikososyal destek programlarının uygulanması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
ECMO (Extracorporeal Membrane Oxygenation) treatment is a care process that requires advanced technical knowledge, continuous clinical monitoring, and intense emotional labor. Nurses involved in this process operate under a significant psychosocial burden due to severe clinical conditions, frequent patient losses, and high levels of responsibility. In this context, examining the stress and burnout levels of nurses providing care to pediatric ECMO patients is of great importance for both preserving occupational health and ensuring the sustainability of care quality. This study was conducted to determine the relationship between stress and burnout levels among pediatric intensive care nurses providing care to ECMO patients. This descriptive and cross-sectional study was conducted between July and September 2025, with a sample consisting of 385 pediatric intensive care nurses across Turkey who provide care to ECMO patients. Data were collected online using the Nurse Identification Form, the Nursing Stress Scale (NSS), and the Maslach Burnout Inventory (MBI). Permissions for the scales were obtained from the authors via e-mail. An informed consent form was included on the first page of the online survey system. Participants were presented with two distinct options regarding their voluntary consent. Those who agreed to participate were directed to the subsequent pages, while those who declined were prevented from viewing the questions. Descriptive statistics, independent samples t-test, one-way ANOVA, Pearson correlation analysis, and linear regression analysis were used for statistical interpretation. According to the research findings, the general stress levels of the nurses were found to be moderate, and stress showed a significant positive correlation, particularly with the“depersonalization”subdimension of burnout. Stressors such as“inadequate support,”“inter-nurse conflict,”“suffering patients,”and“death of a patient”were found to be significantly associated with emotional exhaustion and depersonalization levels (p < 0.05). It was determined that the stress level significantly influenced the burnout (depersonalization) level in nurses providing care to ECMO patients; an increase in stress levels significantly increased depersonalization among pediatric intensive care nurses caring for ECMO patients (R=0.142; R2=0.020; F(1,383)= 7.881; p=0.05). While an increase in the number of patients cared for alongside the ECMO patient significantly raised the stress levels of nurses, this same variable did not create a statistically significant difference in burnout sub-dimensions. It was observed that female and married nurses had higher scores in burnout sub-dimensions; however, no significant differences were found in stress and burnout levels based on variables such as age, professional experience duration, type of hospital, or intensive care unit level. In conclusion, pediatric intensive care nurses providing care to ECMO patients are a high-risk group in terms of stress and burnout, and organizational factors play a more decisive role compared to individual characteristics. Based on these findings, it is recommended to maintain nurse-to-patient ratios at safe levels in ECMO units, strengthen organizational and managerial support, improve intra-team communication, and implement psychosocial support programs aimed at coping with traumatic experiences.
Benzer Tezler
- Ekstrakorporeal membran oksijenasyonu uygulanan hastaya bakım veren hemşirelerin yaşadığı güçlükler ve anksiyete düzeylerinin belirlenmesi
Determination of anxiety levels and difficulties experienced by nurses caring for patients with extracorporeal membrane oxygenation
ERCAN ÖZPOLAT
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
HemşirelikGazi ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜLYA BULUT
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYDA KEBAPÇI
- Hemşirelerin Ekstrakorporeal Membran Oksijenizasyonu (ECMO) uygulanan hastada bakım deneyimlerinin incelenmesi
An examination of nurses' care experiences in patients undergoing Extracorporeal Membrane Oxygenation (ECMO)
DENİZ ÜNKER
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
HemşirelikHaliç ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NERİMAN ZENGİN
- Çocuk yoğun bakım ünitesinde izlenen kardiyomiyopati tanılı hastaların klinik özellikleri, mortalite ve morbiditeyi etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi
Evaluation of clinical characteristics, factors affecting mortality and morbidity of patients with a diagnosis of cardiomyopathy monitored in the pediatric intensive care unit
ŞEYDA KESEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıAnkara ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TANIL KENDİRLİ
- Yenidoğan yoğun bakım ünitesinde izlenen konjenital hava yolu ve/veya akciğer hastalığı olan yenidoğanların değerlendirilmesi
Başlık çevirisi yok
MERVE PUL AYBAL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıAnkara ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATMA BEGÜM ATASAY
- Solunum sıkıntısı olan yenidoğanlarda kurtarıcı yüksek frekanslı titreşimli ventilasyon (HFOV) uygulanmasının prognoza etkileri
Prognostic effects of rescue high-frequency oscillatory (HFO) ventilation in neonatal respiratory failure
ECE MEKİK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2016
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıAnkara ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖMER ERDEVE