Besin tercihi belirleyicileri anketi Türkçe geçerlilik ve güvenirlik çalışması
Validity and reliability study of food choice determinants survey in Turkish
- Tez No: 1004467
- Danışmanlar: PROF. DR. MÜGE ARSLAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Üsküdar Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma ile Haghighian ve çalışma arkadaşları tarafından geliştirilen Besin Tercihi Belirleyicileri Anketi'nin (BTBA) Türkçe uyarlamasının geçerlik ve güvenirlik özelliklerini incelemek amaçlanmıştır. Ölçekte Türkçe uyarlama süreci için dil ve kavram uyumunun sağlanmasını takiben pilot çalışma ile başlatılmış, ardından açıklayıcı faktör analizi (AFA) ve doğrulayıcı faktör analizi (DFA) uygulamalarını kapsayan çok kademeli bir araştırma modeli çerçevesinde gerçekleştirilmiştir. Pilot uygulama 300 katılımcı üzerinde gerçekleştirilmiş ve bu aşamada Cronbach's Alpha katsayısı 0,815 olarak hesaplanmıştır. Güç analizine dayanarak gerçekleştirilen ana uygulamada, açıklayıcı faktör analizi (AFA) 225, doğrulayıcı faktör analizi (DFA) ise 405 katılımcı ile yapılmıştır. AFA bulguları doğrultusunda faktör yükleri yetersiz olan maddeler ölçekten çıkarılmış ve beş faktör altında toplanan 29 maddelik son yapı oluşturulmuştur. Ölçeğin iç tutarlılığı Cronbach's Alpha değeri 0,825 olarak saptanmıştır. DFA sonuçları, özgün ölçekte tanımlanan beş faktörlü yapının Türk örnekleminde kabul edilebilir uyum düzeyleriyle doğrulandığını göstermiştir (χ²/sd = 2,789; RMSEA = 0,066; CFI = 0,889; GFI = 0,912; AGFI = 0,896; NFI = 0,858; SRMR = 0,087). Alt faktörlerine ait puanlar ile ölçeğin toplam puanı arasındaki korelasyon orta ve yüksek düzeylerde olması, ölçme aracının içsel yapı açısından tutarlılığa sahip olduğunu ortaya koymuştur. Özellikle“Sosyokültürel Belirleyiciler”ile“Besin Seçimi”alt faktörlerinin toplam puanla güçlü korelasyon göstermesi, besin tercihlerinde kalite algısı ve fiili seçim davranışlarının merkezi rol oynadığını ortaya koymuştur. Ölçeğin zamana bağlı güvenirliği, 60 katılımcıdan elde edilen verilerle yinelenen ölçümler üzerinden incelenmiş; elde edilen orta ve yüksek düzeydeki korelasyon değerleri, ölçümlerin kararlı olduğunu ortaya koymuştur. Sonuç olarak, BTBA'nın Türkçe formunun geçerli, güvenilir ve kültürel açıdan uyumlu bir ölçme aracı olduğu ve Türkiye'de beslenme davranışları, halk sağlığı, obezite, tüketici davranışları ile sürdürülebilir beslenme alanlarında yürütülecek çalışmalarda kullanılabileceği değerlendirilmiştir.
Özet (Çeviri)
This research sought to assess the validity and reliability of the Turkish adaptation of the Food Choice Determinants Questionnaire (FCDQ), originally developed by Haghighian et al. The adaptation procedure followed a multi-phased methodological approach, beginning with the establishment of linguistic and conceptual equivalence and continuing with a pilot implementation, exploratory factor analysis (EFA), and confirmatory factor analysis (CFA). The pilot phase involved 300 participants, yielding a Cronbach's alpha coefficient of 0.815. In the main study, sample sizes were determined through power analysis, with EFA conducted on data from 225 participants and CFA performed using responses from 405 participants. Based on the EFA results, items exhibiting inadequate factor loadings were excluded, resulting in a finalized scale comprising 29 items distributed across five factors. The internal consistency of the scale in the main application was found to be high, as indicated by a Cronbach's alpha value of 0.881. CFA findings supported the five-factor structure of the original instrument within the Turkish sample, demonstrating acceptable model fit indices (χ²/sd = 2,789; RMSEA = 0,066; CFI = 0,889; GFI = 0,912; AGFI = 0,896; NFI = 0,858; SRMR = 0,087). Moderate to strong correlations observed between the sub-factor scoresand the overall scale score provided evidence for the internal structural coherence of the instrument. Notably, the strong correlation between the“Sociocultural Determinants”and“Food Choice”sub-factor and the total score underscored the prominent influence of quality perceptions and actual selection behaviors in shaping food preferences. Temporal reliability was examined through repeated assessments obtained from 60 participants at two different time points. The resulting moderate to high correlation coefficients indicated satisfactory stability of the measurements over time. Overall, the findings demonstrate that the Turkish version of the FCD constitutes a valid, reliable, and culturally appropriate assessment tool. The scale is considered applicable for research conducted in Türkiye across areas such as dietary behavior, public health, obesity, consumer behavior, and sustainable nutrition.
Benzer Tezler
- Bursa Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi öğrencileri ve asistan hekimlerinde yurtdışına göç etme niyeti yaygınlığı, nedenleri, göç etme niyetinin belirsizliğe tahammülsüzlük düzeyleri ve umutsuzluk düzeyi ile ilişkisinin incelenmesi
Prevalance of intention to emigrate, reasons for intention to emigrate and associations of intention to emigrate with intolerance of uncertainty and hopelessness levels on medical students and residents of Bursa Uludag University Faculty of Medicine
EBRU GÜRBÜZ FİLİZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
PsikiyatriBursa Uludağ ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Psikiyatri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CENGİZ AKKAYA
- Küme oluşum ve gelişim sürecinde belirleyiciler: İstanbul mobilya sektörü örneği
Formation and evolution determinants of clusters: the case of a furniture cluster in İstanbul
BURCU MÜDERRİSOĞLU
Doktora
Türkçe
2016
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EMİNE FERHAN GEZİCİ KORTEN
- Ege Üniversitesi öğrencilerinde çevre yanlısı davranış, ilişkili etmenler ve engellerin değerlendirilmesi
Evaluation of pro-environmental behavior, related factors and barriers in Ege University students
MERVE AKBAYRAK
- A prediction of intention to use technology in learning English
İngilizce öğreniminde teknololoji kullanma niyetleri üzerine yordama araştırması
MERAL YAVUZ KARTAL
Doktora
İngilizce
2023
Eğitim ve ÖğretimÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DİNÇAY KÖKSAL
PROF. DR. MELTEM HURİ BATURAY
- Assessment of urbanization history of Addis Ababa city, Ethiopia
Addıs Ababa cıty, Ethıopıa'nın kentleşme tarihinin değerlendirilmesi
ABDURAHMAN HUSSEN YIMER
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Şehircilik ve Bölge PlanlamaMersin ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ CENAP YOLOĞLU