Ebeveynlerin koruyucu ağız ve diş sağlığı uygulamaları hakkındaki bilgi ve davranışlarının ağız ve diş sağlığı okuryazarlığı ile ilişkisi
The relationship between parents' knowledge and behavior about preventive oral and dental health practices and oral and dental health literacy
- Tez No: 1004473
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ERKAY NACAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Diş Hekimliği, Halk Sağlığı, Dentistry, Public Health
- Anahtar Kelimeler: Koruyucu diş hekimliği, Preventive dentistry
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karabük Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Literatürde koruyucu ağız ve diş sağlığı uygulamalarının kapsamlı incelenmediği, ebeveynlerin koruyucu ağız ve diş sağlığı hakkındaki bilgi ve davranışları ile ağız ve diş sağlığı okuryazarlığı arasındaki ilişkiyi inceleyen çalışma olmadığı tespit edilmiş olup, bu çalışmada, bu bağlamda uygulanmış olan ölçek ve anket ile kapsamlı analizlerin yapılarak literatürdeki boşluğun giderilmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, ebeveynlerin koruyucu ağız ve diş sağlığı uygulamaları hakkında hangi bilgilere sahip olduğu, çocuklarına karşı koruyucu ağız ve diş sağlığı uygulamaları hakkındaki davranışlarının nasıl olduğu, ağız ve diş sağlığı okuryazarlığı düzeylerinin ne olduğu, koruyucu ağız ve diş sağlığı uygulamaları hakkındaki bilgi ve davranışları ile ağız ve diş sağlığı okuryazarlığı arasında fark olup olmadığı, koruyucu ağız ve diş sağlığı uygulamaları hakkındaki bilgi ve davranışlarının cinsiyet, çocuk sayısı, gelir düzeyi, eğitim düzeyi ve yaş değişkenlerine göre anlamlı düzeyde farklılaşıp farklılaşmadığının analiz edilmesi hedeflenmiştir. Bu çalışmada, ebeveynlerin koruyucu ağız ve diş sağlığı uygulamaları hakkındaki bilgi ve davranışlarının ağız ve diş sağlığı okuryazarlığı ile ilişkisi ADSOY-14 ölçeği ve geliştirilen anket yardımıyla analiz edilmiştir. ADSOY-14 ölçeği ve geliştirilen anket Google Forms aracılığıyla çalışmaya katılan 143 anne ve 138 babaya online olarak uygulanmıştır. Çalışmamız ağız sağlığı okuryazarlığının özellikle aktif koruyucu davranışlarda belirleyici olduğunu, ancak erken dönem önleyici uygulamalarda bilgi–davranış kopukluğu olduğunu, eğitim, gelir ve annenin bakım rolünün tüm literatürle uyumlu biçimde belirleyici faktörler olduğunu göstermektedir. Diş fırçalamaya erken başlama davranışı ile yaş, eğitim ve gelir düzeyi arasında ilişki tespit edilmiş, ancak ebeveyn durumu ve çocuk sayısı ile arasında ilişki tespit edilememiştir. Diş hekimi ziyaretini belirleyen temel faktör yaştır. Eğitim ve gelir düzeyi tek başına yeterli değildir. Çalışmamızda günlük diş fırçalama alışkanlığının sadece ekonomik düzeyle bağlantılı olduğu tespit edilmiştir. Bu durum, yoksulluğun doğrudan çürük risk faktörü olduğunu gösteren çok güçlü bir halk sağlığı kanıtıdır. Elde edilen diğer bulgulara göre, florlu macun seçimi, bilgi temelli bir davranıştır ve en güçlü belirleyicileri anne rolü ve eğitimdir. Genel olarak çalışmamız, ebeveynlerin bilgi düzeyleri ile davranışları arasında belirgin bir kopukluk olduğunu, eğitim ve cinsiyetin belirleyici faktörler olduğunu, ancak koruyucu diş hekimliği uygulamalarının hâlen istenilen düzeyde olmadığını göstermektedir. Bu bulgular; çok sayıda çalışma ile büyük ölçüde örtüşmektedir. Dolayısıyla sadece bilgi vermenin değil, davranışa dönüştürülebilir sürdürülebilir eğitim programlarının uygulanması gereklidir.
Özet (Çeviri)
It has been determined that the literature does not comprehensively examine preventive oral and dental health practices, and that there are no studies examining the relationship between parents' knowledge and behaviors regarding preventive oral and dental health and oral and dental health literacy. In this study, it is aimed to fill this gap in the literature by conducting comprehensive analyses using the scale and questionnaire applied in this context. To this end, the study examined what information parents had about preventive oral and dental health practices, what their behaviors were regarding preventive oral and dental health practices for their children, what their levels of oral and dental health literacy were, whether there was a difference between their knowledge and behaviors regarding preventive oral and dental health practices and their oral and dental health literacy, and whether their knowledge and behaviors regarding preventive oral and dental health practices differ significantly according to gender, number of children, income level, education level, and age variables. In this study, the relationship between parents' knowledge and behaviors regarding preventive oral and dental health practices and oral and dental health literacy was analyzed using the ADSOY-14 scale and a developed questionnaire. The ADSOY-14 scale and the developed questionnaire were administered online to 143 mothers and 138 fathers participating in the study via Google Forms. Our study shows that oral health literacy is particularly decisive in active preventive behaviors, but there is a knowledge-behavior gap in early preventive practices, and that education, income, and the mother's caregiving role are decisive factors, consistent with all the literature. A relationship was found between the behavior of starting tooth brushing early and age, education, and income level, but no relationship was found with parental status and number of children. The main factor determining visits to the dentist is age. Education and income level alone are not sufficient. Our study found that the daily tooth brushing habit is only associated with economic level. This is very strong public health evidence showing that poverty is a direct risk factor for decay. According to other findings, the choice of fluoride toothpaste is an information-based behavior, and the strongest determinants are the mother's role and education. Overall, our study shows that there is a clear disconnect between parents' knowledge levels and their behaviors, that education and gender are determining factors, but that preventive dentistry practices are still not at the desired level. These findings largely coincide with those of numerous other studies. Therefore, it is necessary to implement sustainable educational programs that can be translated into behavior, not just provide information.
Benzer Tezler
- Ebeveynlerin flor kullanımı ile ilgili davranış şekli ve bilgi düzeyinin değerlendirilmesi
Assessment of parents' behavior and knowledge level regarding the use of fluoride
SÜMEYRA BABAOĞLU
Diş Hekimliği Uzmanlık
Türkçe
2025
Diş HekimliğiAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiÇocuk Diş Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ESRA CEREN TUĞUTLU
- Bilgisayar destekli sunum şeklindeki ağız sağlığı eğitimi ve yüz yüze broşür bazlı bilgilendirmenin 0-3 yaş arası çocuğu bulunan annelerin çocuklarının ağız ve diş sağlığı hakkında bilgi düzeyine etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effects of oral health education in the form of computer aided presentation and face to face brochure based information on the knowledge of children's oral and dental health of mothers of children between 0-3 years old
ÖMER FARUK GÜDÜK
Diş Hekimliği Uzmanlık
Türkçe
2019
Diş HekimliğiKaradeniz Teknik ÜniversitesiÇocuk Diş Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TAMER TÜZÜNER
- Ebeveynlerin ağız-diş sağlığındaki koruyucu uygulamalar hakkındaki bilgilerinin değerlendirilmesi
Evaluation of parental knowledge about preventive applications in oral and dental health
ASLAN JAHANDIDEH
Diş Hekimliği Uzmanlık
Türkçe
2019
Diş HekimliğiEskişehir Osmangazi ÜniversitesiÇocuk Diş Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NURAY TÜLOĞLU
- Çocuk hastalarda, bireysel ve profesyonel flor uygulama yöntemleri ile ilgili olarak ebeveynlerin bakış açılarının ve bilgi düzeylerinin belirlenmesi, çocuklarındaki mevcut çürük yaygınlığının saptanması ve elde edilen veriler doğrultusunda, florun çürük önleyici etkisinin değerlendirilmesi
Determination of the perspectives and knowledge levels of parents regarding individual and professional fluoride application methods in pediatric patients, determination of the frequency of caries in their children and evaluation of the caries preventive effect of fluoride in accordance with the data obtained
FURKAN ARSLAN
Diş Hekimliği Uzmanlık
Türkçe
2025
Diş HekimliğiSüleyman Demirel ÜniversitesiPedodonti Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÇİĞDEM KÜÇÜKEŞMEN
- Sivas ilindeki okul öncesi çocuklarda dental anomali ve ağız diş sağlığı durumunun değerlendirilmesi
Evaluation of dental anomaly and oral health status in preschool children in Sivas province
ESRA TAYAR
Diş Hekimliği Uzmanlık
Türkçe
2024
Diş HekimliğiSivas Cumhuriyet ÜniversitesiÇocuk Diş Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ARİFE KAPTAN