Elektrikli araç pazarında rekabet ve yoğunlaşmanın ampirik ve sosyo-ekonomik analizi: Herfındahl–Hırschman endeksi Türkiye uygulaması
An empirical and socio-economic analysis of competition and concentration in the electric vehicle market: An application of the Herfindahl-Hirschman index in Türki̇ye
- Tez No: 1004516
- Danışmanlar: DOÇ. DR. KIYMET YAVUZASLAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ekonometri, Ekonomi, Econometrics, Economics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Aydın Adnan Menderes Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Ekonomi Finans Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Elektrikli araçlar, iklim değişikliğiyle mücadele, enerji verimliliği hedefleri ve teknolojik dönüşüm doğrultusunda otomotiv sektöründe yapısal bir dönüşümü beraberinde getirmektedir. Türkiye'de elektrikli araç pazarı görece yeni ve gelişmekte olan bir piyasa niteliği taşımakta olup, erken gelişim aşamasında sınırlı sayıda firmanın yüksek pazar paylarına sahip olması piyasa yoğunlaşması ve rekabet düzeyi açısından önemli tartışmalara yol açmaktadır. Bu çalışma, Türkiye elektrikli araç pazarında yoğunlaşma düzeyini temsil eden Herfindahl–Hirschman Endeksi (HHI) ile seçilmiş sosyo-ekonomik ve piyasa değişkenleri arasındaki ilişkileri ampirik olarak incelemeyi amaçlamaktadır. Analizler, Ağustos 2021–Eylül 2025 dönemine ait aylık veriler kullanılarak gerçekleştirilmiş; çalışma yalnızca batarya ile çalışan tam elektrikli otomobillerle sınırlandırılmıştır. Elde edilen bulgular, Türkiye elektrikli araç pazarında yoğunlaşma düzeyinin zaman içerisinde belirgin bir süreklilik sergilediğini ve piyasa yapısının kısa dönemde kendiliğinden rekabetçi bir niteliğe evrilmediğini ortaya koymaktadır. Elektrikli araç satışlarındaki artışların kısa dönemde yoğunlaşmayı artırabildiği, buna karşılık pazara yeni markaların girişinin rekabeti destekleyici bir rol oynadığı tespit edilmiştir. Ayrıca elektrikli araç pazarı ile içten yanmalı motorlu otomobil pazarı arasında güçlü bir etkileşim bulunduğu ve yerli üretimin rekabet üzerindeki etkilerinin daha çok orta ve uzun vadede ortaya çıktığı görülmektedir. Bu çerçevede çalışma, Türkiye elektrikli araç pazarında sürdürülebilir ve rekabetçi bir yapı oluşturulabilmesi için yalnızca talep artırıcı politikaların değil, pazara girişleri ve marka çeşitliliğini destekleyen bütüncül sanayi ve rekabet politikalarının önemine dikkat çekmektedir.
Özet (Çeviri)
Electric vehicles play a central role in the structural transformation of the automotive industry in line with climate change mitigation efforts, energy efficiency objectives, and technological innovation. In Türkiye, the electric vehicle market represents a relatively new and emerging market structure, where the early stage of development has enabled a limited number of firms to hold substantial market shares, giving rise to important concerns regarding market concentration and competition. This study aims to empirically examine the relationship between the level of market concentration, measured by the Herfindahl– Hirschman Index (HHI), and selected socio-economic and market-related variables in the Turkish electric vehicle market. The analysis is conducted using monthly data covering the period from August 2021 to September 2025 and is limited to battery electric passenger cars, excluding hybrid and other alternative vehicle types. The empirical findings indicate that market concentration in the Turkish electric vehicle market exhibits a strong degree of persistence over time, suggesting that the competitive structure does not adjust rapidly or automatically in response to market expansion. While increases in electric vehicle sales may intensify market concentration in the short run—particularly benefiting incumbent firms with strong market positions—the entry of new brands contributes to a more balanced distribution of market shares and supports competitive dynamics. Moreover, a significant interaction is identified between the electric vehicle market and the internal combustion engine vehicle market, indicating that the former has not yet evolved independently from the traditional automotive sector. The effects of domestic production on market concentration are found to be limited in the short run, highlighting the importance of a medium- to long-term perspective in evaluating such investments. Overall, the findings underscore the need for comprehensive industrial and competition policies that not only stimulate demand but also encourage market entry, promote brand diversity, and strengthen domestic production within a competitive framework.
Benzer Tezler
- Contribution a la recherche d'un cadre juridique pour un droit international de laconcurrence plus efficace
Daha etkin bir uluslararası rekabet için hukuki çerçeve arayışı
ALİ CENK KESKİN
Doktora
Fransızca
2009
HukukGalatasaray ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
PROF. DR. JEAN MARC SOREL
PROF. DR. HALİL ERCÜMENT ERDEM
- Elektrikli araçların kullanıcı tercihlerine göre sınıflandırılması: hibrit bir yaklaşım
Classification of electric vehicles based on user preference: a hybrid approach
MEHMET DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Endüstri ve Endüstri Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. UMUT ASAN
- Elektrikli araç pazarının büyüme dinamikleri
Growth dynamics of electrical vehicle market
BURAK KÜÇÜKŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
İşletmeGebze Teknik Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET ŞAHİN GÖK
- Building raw material recovery capabilities: The case of electric batteries in the automotive industry
Hammadde geri kazanım kapasitelerinin inşası: Otomotiv endüstrisinde elektrikli araçların bataryaları örneği
BURÇİN TANERİ
Yüksek Lisans
İngilizce
2026
Bilim ve TeknolojiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiBilim ve Teknoloji Politikası Çalışmaları Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. İBRAHİM SEMİH AKÇOMAK
- Elektrikli araçlarda kullanılan tahrik sistemleri için öngörü çalışması
Forecast study for drive systems used in electric vehicles
NECATİ FATİH DEMİRAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Mühendislik Bilimleriİstanbul Medeniyet ÜniversitesiMühendislik Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HASAN KÖTEN