Tarafsızlık politikası çerçevesinde Türkiye'de Nazi propagandası
Nazi propaganda in Turkey within the framework of neutrality policy
- Tez No: 1004536
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ CUMHUR KAYGUSUZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Türk dış politikası, Turkish foreign policy
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ondokuz Mayıs Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışması, İkinci Dünya Savaşı yıllarında Türkiye Cumhuriyeti'nde yürütülen Nazi propagandasını, Milli Şef döneminin tarafsızlık politikası çerçevesinde, incelemektedir. Araştırmanın temel amacı; Nazi Almanyası'nın Ankara Büyükelçisi Franz von Papen'in kişisel nüfuzu ve geçmişteki silah arkadaşlığı bağlarıyla şekillendirdiği propaganda faaliyetlerinin hedeflerini, işleyiş mekanizmalarını ve Türk dış politikası üzerindeki etkilerini ortaya koymaktır. Çalışmanın veri setini ağırlıklı olarak, T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Cumhuriyet Arşivi ve Dışişleri Bakanlığı Türk Diplomatik Arşivi'nde yer alan diplomatik yazışmalar, emniyet raporları ve dönemin süreli yayınları oluşturmaktadır. Araştırma bulguları, Türkiye'nin savaş süresince tavizsiz bir biçimde sürdürdüğü tarafsızlık politikasının yalnızca ideolojik bir tercih değil; ordunun modern savaş teknolojisinden yoksun oluşu, akaryakıt stoklarının yetersizliği ve lojistik imkansızlıklar gibi somut maddi kısıtların dayattığı bir“stratejik zaruret”olduğunu kanıtlamaktadır. Bu savunma odaklı ortamda Nazi Almanyası; anti-komünizm söylemini merkeze alarak, basın organlarına doğrudan mali destekler sağlamış ve kültürel faaliyetler ile akademik kadro transferleri üzerinden uzun vadeli bir Alman etkisi yaratmayı hedeflemiştir. Tezin ulaştığı en temel sonuç; Nazi propagandasının Türk kamuoyunda ve devlet mekanizmalarının belirli katmanlarında Alman sempatisi uyandırma ve anti-Sovyet bir blok oluşturma hususunda taktiksel düzeyde dikkate değer bir başarı yakaladığıdır. Ancak bu etkinin kalıcı bir askeri ittifaka veya stratejik bir eksen değişikliğine dönüşememesi, doğrudan Alman ordusunun (Wehrmacht) cephelerdeki stratejik başarısızlığı ve geri çekilme süreciyle ilgilidir. Özellikle Stalingrad yenilgisinden sonra Türkiye, propagandanın yarattığı psikolojik atmosferi rasyonel bir dış politika manevrasıyla tasfiye etmeye başlamıştır. Bu bağlamda, 1944 yılında gerçekleştirilen“Irkçılık-Turancılık Davası”, savaş boyunca güçlenen Turancı atmosferin, savaş sonrası kurulacak yeni dünya düzeninde verilen bir“denazifikasyon”güvencesi ve stratejik bir tasfiye hamlesi olarak değerlendirilmiştir. Netice itibarıyla çalışma; Nazi propagandasının taktiksel kazanımlarının, Alman ordusunun sahadaki yenilgisi ve Türkiye'nin pragmatik-dengeci dış politika geleneği karşısında stratejik bir mağlubiyete uğradığını ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis study examines the Nazi propaganda conducted in the Republic of Turkey during the Second World War years within the framework of the National Chief (Milli Şef) era's neutrality policy. The primary objective of the research is to reveal the goals, operational mechanisms, and impacts on Turkish foreign policy of the propaganda activities shaped by the personal influence and former comradeship ties of Nazi Germany's Ambassador to Ankara, Franz von Papen. The study's dataset mainly consists of diplomatic correspondence, security reports, and contemporary periodicals found in the Republic of Turkey Presidency State Archives (Republican Archive) and the Ministry of Foreign Affairs Turkish Diplomatic Archive. Research findings prove that the neutrality policy, maintained uncompromisingly by Turkey throughout the war, was not merely an ideological preference but a“strategic necessity”imposed by concrete material constraints such as the army's lack of modern warfare technology, insufficient fuel stocks, and logistical impossibilities. In this defense-oriented environment, Nazi Germany, centering on anti-communist discourse, provided direct financial support to press organs and aimed to create a long-term German influence through cultural activities and academic staff transfers. The most fundamental conclusion reached by the thesis is that Nazi propaganda achieved a significant tactical success in evoking German sympathy within the Turkish public and certain layers of state mechanisms, as well as in forming an anti-Soviet bloc. However, the inability of this influence to transform into a permanent military alliance or a strategic axis shift is directly related to the strategic failure and withdrawal process of the German army (Wehrmacht) on the fronts. Particularly after the defeat at Stalingrad, Turkey began to liquidate the psychological atmosphere created by propaganda through a rational foreign policy maneuver. In this context, the“Racism-Turanism Case”of 1944 is evaluated as a“denazification”assurance provided for the post-war new world order and a strategic liquidation move against the Turanist atmosphere that had strengthened throughout the war. Ultimately, the study reveals that the tactical gains of Nazi propaganda suffered a strategic defeat in the face of the German army's failure on the field and Turkey's pragmatic-balancing foreign policy tradition.
Benzer Tezler
- The Making of Turkey`s western alliance 1944-1952
Türkiye`nin batı ittifakının kurulması 1944-1952
YUSUF TURAN ÇETİNER
Doktora
İngilizce
2001
Uluslararası İlişkilerİhsan Doğramacı Bilkent Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. N. BİLGE CRİSS
- Türkiye'de dış politika uygulamalarında iktidar ve ana muhalefet partilerinin etkileşimi (2002-2020)
The interaction of the government and the main opposition party in the foreign policy implementations in Turkey (2002-2020)
MEHMET TACİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Uluslararası İlişkilerÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ RUHİ GÜLER
- İkinci Dünya Savaşı'ndan günümüze Türkiye'nin arabuluculuk ve dengeleme politikası
Türkiye's mediation and balancing policy from World War II to the present
EBRU DOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Uluslararası İlişkilerMarmara ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ARZU AL
- Türk basınında Türkiye'nin NATO'ya giriş süreci (1948-1952)
Başlık çevirisi yok
M. HAKAN ÖZÇELİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
TarihMarmara ÜniversitesiAtatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CEMİL ÖZTÜRK