Geri Dön

Kur'ân kıssalarındaki nidâ üslubunun siyaka bağlı delaletleri

Contextual semantics of the vocative style in Quranic stories

PDF İndir

  1. Tez No: 1004601
  2. Yazar: KARIMA IBRAHIM MOHAMED ELBAYAA
  3. Danışmanlar: PROF. DR. AHMET TURAN ARSLAN
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Din, Eğitim ve Öğretim, Doğu Dilleri ve Edebiyatı, Religion, Education and Training, Eastern Linguistics and Literature
  6. Anahtar Kelimeler: Nida, Terkipler, Delalet, Bağlam (Siyak), Kur'an Kıssalar, Hitap, Bağlam, Kıssalar, Vocative Style, Structures, Semantics, Context (Narratives), Discourse, Quranic Stories, Context, Implication, Narratives
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Arapça
  9. Üniversite: Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi
  10. Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri (arapça) Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Arapça, Kur'an'ın dilidir; dolayısıyla bu dili anlamak, sarf, nahiv ve belâgat ilimlerine vakıf olmak, Kur'an-ı Kerim ayetlerinin anlamsal boyutlarını (delaletlerini) kavramak için bir anahtar niteliğindedir. Bu çalışma, Kur'an kıssaları bağlamında nida (seslenme) üslubunu incelemektedir. Nida, hakikat ve mecaz arasında değişen çok amaçlı“talebî-inşaî”üsluplardan biri olarak ele alınmıştır. Nidanın asıl amacı tenbih (uyarma) ve çağırmadır; ancak asıl amacından saparak, bağlama ve duruma (makama) uygun düşecek şekilde çeşitli belâgat amaçlarına hizmet eder. Çalışma; hâl ve makam, hitap koşulları, muhataplar arasındaki ilişki ve sosyal bağlam unsurları gibi dilsel ve dil dışı bağlam türlerini ve bunların anlamı yönlendirmedeki etkisini araştırmaktadır. Ayrıca, olayın niteliği, karakterlerin rolleri ve tarihsel konumları ışığında metne daha derin anlamlar kazandıran tarihsel ve kültürel boyutlar da ele alınmaktadır. Bunun yanı sıra çalışma, konuşmacıların psikolojik duygu durumlarını —gerek bir olayın etkisiyle ortaya çıkan arızi duygular, gerekse davranışsal ve etkisel olarak kökleşmiş mizaçlar olsun— ortaya koymakta; bu duyguların ifade performansı, nida ve hitabın delaleti üzerindeki rolünü ve bunun Kur'an kıssasının muhatabı üzerindeki ibret alma (itibar) etkisini açığa çıkarmaktadır. Çalışma, bağlam (siyak) ve unsurlarının analizinin, Kur'an metninin delaletinin doğru ve disiplinli bir şekilde anlaşılması için yönlendirici bir esas olduğu sonucuna varmıştır. Bağlam, lafzî ve terkibî karinelerin işaret ettiği, metnin yapısında temel bir bileşendir; anlam derinliğini, hitabın maksatlarını ve ince boyutlarını ortaya çıkarır. Araştırma, Kur'an-ı Kerim'de geniş bir yer tutan kıssalar bağlamındaki nida üslubunu incelemeye odaklanmıştır. Bu yoğun kıssa, karakter ve hitap çeşitliliği, Müslümanın bilincini şekillendirmek, derin bir iman ve hassas bir kavrayışla hidayete ve yapıcı eyleme yönelmesini sağlayacak örnek şahsiyetler ve tecrübeler inşa etmek adına en önemli terbiye ve tezkiye araçlarından birini temsil eder. Bağlam unsurlarını analiz etmek için dil bilimleri, Kur'an ilimleri ve belirli ölçüde beşeri ilimler bütünleşmekte; anlam ve maksatları ortaya çıkarmak ve beyana daha derin katmanlar eklemek için zorunlu bir imtizaç içinde birbirini tamamlamaktadır.

Özet (Çeviri)

The Arabic language is the language of the Quran; thus, comprehending it—along with a knowledge of its morphology, syntax, and rhetoric—is a prerequisite for understanding the semantic implications of the verses of the Holy Quran. This study specifically investigates the vocative style (al-Nida') within the context of Quranic narratives. The vocative is examined as a form of request-based compositional style (al-Insha' al-Talabi) that serves multiple purposes, ranging from the literal to the metaphorical. Its primary function is alerting and summoning; however, by deviating from this original intent, rhetorical purposes diversify to correspond with the specific context and situation. The study examines various types of linguistic and non-linguistic contexts, such as the context of the situation, the station (Maqam), the circumstances of the discourse, the relationship between the interlocutors, and elements of the social context, as well as their impact on directing the semantic implication. This is in addition to historical and cultural dimensions that endow the text with deeper meanings in light of the event, the roles of the characters, and their historical positioning. Furthermore, the study highlights various psychological emotions of the speakers—whether transient emotions triggered by an event or deeply rooted behavioral traits—while revealing the role of these emotions in expressive performance, the semantics of the call and discourse, and their impact on the recipient of the Quranic story for the purpose of reflection. The study concludes that the analysis of context and its elements is a fundamental pillar, serving as a guide for a correct and disciplined understanding of the Quranic text's implications. Context is an essential component of the text's structure, indicated by verbal and syntactic clues, revealing the depth of semantics, the objectives of the discourse, and its precise dimensions. The research focuses specifically on the vocative style within the verses of Quranic stories, which occupy a prominent space in the Holy Quran. This substantial volume of stories, characters, and modes of discourse represents one of the most important means of education and spiritual purification (Tazkiyah) to shape the Muslim's consciousness and build role models and experiences from which one proceeds—with deep faith and precise understanding—towards guidance and constructive action. Finally, to analyze the elements of context, branches of linguistic sciences, Quranic sciences, and a measure of humanities integrate and intertwine, complementing each other. This fusion is necessary to uncover implications and objectives and to add deeper levels of clarification.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    657158

    Kur'an kıssalarında kadın fiğürleri

    Women's figures in the Qurians

    ÜMMÜHAN ŞİMŞİR

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2020

    DinKaramanoğlu Mehmetbey Üniversitesi

    Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ İRFAN ÇAKICI

  2. Tez No

    849214

    أساليب الإنشاء الطلبي في قصص موسى عليه السلام في القرآن الكريم

    Kur'ân-ı Kerîm'de Hz. Mûsâ kıssasında geçen talebî inşaî üsluplar

    LIKMAN YOUSSEF

    Doktora

    Arapça

    Arapça

    2024

    DinSivas Cumhuriyet Üniversitesi

    Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MEHMET ALİ ŞİMŞEK

  3. Tez No

    586014

    Bağlam açısından Kur'ân'ı Kerim kıssalarındaki tekrar olgusunun değerlendirilmesi

    The evaluation of the case of repetitions in The Qur'anic stories in the terms of context

    ZEYNEP İNAN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2019

    DinEskişehir Osmangazi Üniversitesi

    Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. YUSUF KARATAŞ

  4. Tez No

    838615

    الصورة البلاغية في قصص القرآن الكريم(قصة موسى عليه السلام أنموذجًا)

    Kur'an-ı Kerim kıssalarındaki retorik görüntü (Örnek olarak Musa Aleyhisselâm kıssası) / Zeydiyye's criticisms towards Imamiyye inthe context of imamet: The example of Yahya b. Hamza

    KARWAN ARIF SHAREEF SURCHI

    Yüksek Lisans

    Arapça

    Arapça

    2023

    DinBingöl Üniversitesi

    Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMED ÇETKİN

  5. Tez No

    789056

    مـنهج الألوسي فـي القصص القرآنية فـي تفسيره روح المعاني“سورة الكهف أنموذجاً”

    Âlûsî'nin Rûhu'l-Meânî tefsirinde geçen Kur'ân kıssalarındaki metodu (Kehf Sûresi örnek olarak)

    AHMED LATEEF GHAFOUR

    Yüksek Lisans

    Arapça

    Arapça

    2022

    DinKarabük Üniversitesi

    Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. İBRAHİM HAKKI İMAMOĞLU

Geri Dön