Diyabetik retinopatili bireylerde beslenme bilgi düzeyinin saptanması
Determining the level of nutritional knowledge in individuals with diabetic retinopathy
- Tez No: 1004778
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYLİN SEYLAM KÜŞÜMLER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Diabetik retinopati, Diabetic retinopathy
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Okan Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu kesitsel ve tanımlayıcı araştırma, diyabetik retinopatili (DRP) bireylerde beslenme bilgi düzeyini belirlemeyi ve bu düzeyin sosyodemografik ile klinik değişkenlerle ilişkisini incelemeyi amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklemini, Ocak 2024–Ocak 2025 tarihleri arasında İstanbul'daki özel bir hastanenin Göz Hastalıkları Kliniği'ne başvuran ve en az bir yıldır diyabet tanısı bulunan 100 DRP'li birey oluşturmuştur. Veriler Ocak–Haziran 2025 döneminde toplanmıştır. Veri toplama araçları olarak Sosyodemografik Anket Formu, Yetişkinler İçin Beslenme Bilgi Düzeyi Ölçeği (YETBİD), Tip 2 Diyabetli Bireylerde Diyabet Belirtileri Kontrol Listesi ve Sağlıklı Beslenmeye İlişkin Tutum Ölçeği (SBİTÖ) kullanılmıştır. İstatistiksel analizler R 4.4.2 programı ile gerçekleştirilmiş ve anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Katılımcıların yaş ortalaması orta yaş grubunda yoğunlaşmakta olup, %54'ü erkek, %46'sı kadındır. Ortalama BKİ 28,4±11,10 kg/m², DRP evre dağılımı %35 Evre 1, %31 Evre 2, %20 Evre 3 ve %14 Evre 4, ortalama diyabet süresi ise 8,83±7,43 yıl olarak belirlenmiştir. Bulgular, beslenme bilgi düzeyinin cinsiyet (p=0,005) ve BKİ (p=0,031) ile, besin tercih skorlarının öğrenim durumu (p<0,001) ve gelir düzeyi (p<0,001) ile, temel beslenme faktörü puanlarının ise düşük gelir (p<0,001) ve ailede diyabet öyküsü (p=0,045) ile anlamlı ilişkili olduğunu göstermiştir. DRP evresi arttıkça beslenmeye yönelik duygu skorunda da anlamlı değişim gözlenmiştir (p<0,001). İleri yaş, obezite, düşük gelir ve düşük eğitim düzeyine sahip bireylerde kardiyolojik, oftalmolojik, nörolojik ve psikolojik semptomlar daha sık görülmüştür. Katılımcıların beslenme bilgi düzeyi genel olarak iyi ve çok iyi olmasına rağmen, bu bilginin besin tercihleri ve yaşam tarzı davranışlarına yeterince yansımadığı saptanmıştır (p<0,001). Bu durum, bilgi aktarımının tek başına davranış değişikliği için yeterli olmadığını göstermektedir. Sonuç olarak, diyabetik retinopatili bireylerde beslenme eğitimleri yalnızca bilgi aktarımına değil, davranış değişikliğini destekleyen bütüncül müdahalelere odaklanmalıdır. Özellikle düşük sosyoekonomik ve eğitim düzeyine sahip gruplara yönelik hedeflenmiş müdahaleler, DRP'nin olumsuz klinik sonuçlarının azaltılmasında önemli rol oynayabilir.
Özet (Çeviri)
This cross-sectional and descriptive study aimed to determine the nutrition knowledge level of individuals with diabetic retinopathy (DRP) and to examine its relationship with sociodemographic and clinical variables. The study sample consisted of 100 DRP patients who had been diagnosed with diabetes for at least one year and attended the Ophthalmology Clinic of a private hospital in Istanbul between January 2024 and January 2025. Data were collected between January and June 2025. Data collection tools included the Sociodemographic Questionnaire, Nutrition Knowledge Level Scale for Adults (YETBİD), Diabetes Symptoms Control Checklist for Type 2 Diabetes Patients, and Healthy Eating Attitude Scale (SBİTÖ). Statistical analyses were performed using R 4.4.2, with a significance level of p<0.05. The participants' mean age was concentrated in the middle-aged group, with 54% male and 46% female. The mean BMI was 28.4±11.10 kg/m². DRP stage distribution was 35% Stage 1, 31% Stage 2, 20% Stage 3, and 14% Stage 4, and the mean duration of diabetes was 8.83±7.43 years. Findings indicated that nutrition knowledge level significantly differed by gender (p=0.005) and BMI (p=0.031). Food preference scores were significantly associated with education level (p<0.001) and income (p<0.001), while basic nutrition factor scores were significantly different among participants with low income (p<0.001) and a family history of diabetes (p=0.045). A significant change in affective attitudes toward nutrition was observed with increasing DRP stage (p<0.001). Older age, obesity, low income, and low educational level were associated with higher prevalence of cardiovascular, ophthalmological, neurological, and psychological symptoms. Although participants generally demonstrated good or very good nutrition knowledge, this knowledge did not consistently translate into healthier food choices or behaviors (p<0.001), suggesting that knowledge alone may be insufficient to change behavior. In conclusion, nutrition education for individuals with DRP should focus not only on knowledge transfer but also on holistic interventions that promote behavior change. Targeted interventions for socioeconomically disadvantaged and less-educated groups may play a crucial role in mitigating the adverse clinical outcomes of DRP.
Benzer Tezler
- Bir aile sağlığı merkezinde diyabet okulu ve diyabet okulu ile eğitim müdahalesi
A diabetes school in a family health center and educational intervention with a diabetes school
İBRAHİM ÖZÇELİK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Aile HekimliğiKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. RAZİYE ŞULE GÜMÜŞTAKIM
- Diabetes mellitus hastalarında öz bakım yönetimi ile tedavi uyumu arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between self-care management and treatment compliance in diabetes mellitus patients
GİZEM ŞENYÜREK ADA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUHTEŞEM EROL YAYLA
DR. ALİ İHSAN ÇABUK
- Tip 2 diyabetli bireylerde diyetin fitokimyasal indeksi ile bazı metabolik parametreler, depresyon ve anksiyete arasındaki ilişkinin belirlenmesi
Determination of the relationship between the phytochemical index of diet and some metabolic parameters, depression, and anxiety in individuals with type 2 diabetes
BURÇAK TOK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Beslenme ve DiyetetikAtatürk ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ESEN TAŞĞIN
- Tip II diyabetes mellituslu bireylerde cinsel fonksiyonların değerlendirilmesi
The sexual dysfunction in individuals with TYPE II diabetes mellitus
KAMİLE BAŞ TOPCU
Yüksek Lisans
İngilizce
2015
Endokrinoloji ve Metabolizma HastalıklarıAkdeniz Üniversitesiİç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HİCRAN BEKTAŞ
- Diyabetik periferik arter hastalığında netrin-1, asimetrik dimetilarjinin (ADNA), endotelin-1, total antioksidan kapasitesi ve total oksidatif stres (TAK, TOS) plazma düzeyleri arasındaki ilişkilerin araştırılması
Research into the relationships between Netrin-1, Asymetrical Dimetylaginin (ADMA), Endotelin-1, Anti-oxidant Capacity and the level of Total Oxidants (TAC, TOS) plasma Levels in diabetic peripheric artery disease
AHMET KOR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2016
Endokrinoloji ve Metabolizma HastalıklarıSelçuk Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. LEVENT KEBAPÇILAR