Yaşlı bireylerde spontan EEG metrikleriyle veri temelli etiketsiz nörofizyolojik sınıflama ve bilişsel rezervin sosyodemografik yansımaları
Data-driven unsupervised neurophysiological classification using spontaneous EEG metrics in older adults and the sociodemographic correlates of cognitive reserve
- Tez No: 1004782
- Danışmanlar: PROF. DR. BAHAR GÜNTEKİN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Nöroloji, Biyofizik, Psikoloji, Neurology, Biophysics, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Medipol Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sinir Bilim Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Dinlenim durumu kantitatif elektroensefalografi (qEEG), yaşlanma ve demans spektrumunda kortikal ağ dinamiklerinin non-invaziv olarak incelenmesini sağlayan temel bir yöntemdir ve klinik düzeyde benzerlikler gösteren bireyler arasında altta yatan nörofizyolojik heterojenliklerin ortaya çıkarılmasında giderek daha fazla kullanılmaktadır. Buna karşın, Alzheimer hastalığı ve ilişkili bozukluklarda gözlenen klinik çeşitliliğin tanı etiketlerinden bağımsız elde edilen qEEG temelli alt tiplerle ne ölçüde açıklanabildiği halen tam olarak aydınlatılamamıştır. Bu çalışmada ise, demans spektrumunda yer alan, farklı tanısal grupları içeren yaşlı bireylerde dinlenim qEEG özelliklerine dayalı nörofizyolojik kümelerin belirlenmesi ve bu kümelerin demografik ve klinik profillerle ilişkilendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırmaya sağlıklı yaşlılar, hafif bilişsel bozukluk, Parkinson hastalığına bağlı hafif bilişsel bozukluk ve Alzheimer tipi demans tanılı bireylerden oluşan toplam 196 katılımcı dahil edilmiştir. Tüm katılımcılardan gözler kapalı dinlenim halinde 32 kanallı EEG kayıtları alınmış, artefakt temizliği sonrasında frontal, santral, parietal ve oksipital bölgelerden bant gücü, parietal ve oksipital teta/alfa oranları, posterior tepe alfa frekansı (TAF) ve aperiodik bileşen değerini içeren toplam 28 qEEG özelliği elde edilmiştir. Yalnızca EEG değişkenleri kullanılarak k-means algoritması ile k=2–4 arasında kümeleme yapılmış, her bir çözüm için silhouette, Calinski–Harabasz, Davies–Bouldin indeksleri ve inertia değerleri hesaplanmıştır. Sonuçlar, iç geçerlik ölçütleri k=2 (silhouette≈0.47, Calinski–Harabasz≈74.7) ve k=3 (silhouette≈0.46, Calinski–Harabasz≈60.7) çözümlerinin k=4'e göre (silhouette≈0.27, Calinski–Harabasz≈52.6) daha tutarlı ve yorumlanabilir küme ayrımı sunduğunu göstermiş; k=4 çözümünde küçük ve dengesiz kümeler oluşmuştur. Elde edilen kümeler, qEEG imzaları ile yaş, eğitim süresi ve tanısal dağılım açısından betimlenmiş ve demans spektrumunda tanı temelli grupların ötesine geçen nörofizyolojik alt tipler olabileceğine işaret etmiştir. Bu bulgular, dinlenim qEEG'ye dayalı veri temelli sınıflandırmanın heterojen olarak gelişen demans spektrumunda nörofizyolojik anlamda ayrışan alt grupların belirlenmesi ve klinik profillemenin zenginleştirilmesi için kullanılabilecek bir yaklaşım olabileceğini düşündürmektedir.
Özet (Çeviri)
Resting-state quantitative electroencephalography (qEEG) is a fundamental neurophysiological method that enables the non-invasive investigation of cortical network dynamics across the aging–dementia continuum and is increasingly used to identify underlying neurophysiological heterogeneity among individuals who appear clinically similar. However, the extent to which the clinical variability observed in Alzheimer's disease and related disorders can be explained by qEEG-based subtypes that are independent of diagnostic labels remains unclear. The present study aimed to identify neurophysiological clusters based on resting-state qEEG features in older adults representing different points along the dementia continuum, and to examine how these clusters relate to demographic and clinical profiles. The study included a total of 196 participants: healthy older adults, individuals with mild cognitive impairment (MCI), Parkinson's disease–related mild cognitive impairment (PH-HBB), and Alzheimer's-type dementia (AD). All participants underwent 32-channel, eyes-closed resting EEG recording. Following artifact cleaning, a total of 26 qEEG features were extracted, including band power from frontal, central, parietal, and occipital regions; parietal and occipital teta/alfa ratios; posterior peak alfa frequency (TAF); and the aperiodic exponent. Unsupervised clustering was performed using the k-means algorithm for k=2–4 solutions, and internal validity indices—silhouette, Calinski–Harabasz, Davies–Bouldin, and inertia—were computed for each model. The results indicated that the k=2 (silhouette≈0.47, Calinski–Harabasz≈74.7) and k=3 (silhouette≈0.46, Calinski–Harabasz≈60.7) solutions produced more coherent and interpretable cluster separation compared to k=4 (silhouette≈0.27, Calinski–Harabasz≈52.6), in which small and imbalanced clusters emerged. The resulting clusters were characterized in terms of their qEEG signatures, age, education level, and diagnostic distribution, suggesting the presence of neurophysiological subtypes that extend beyond traditional diagnostic groupings within the dementia continuum. Overall, these findings indicate that data-driven classification based on resting-state qEEG may serve as a useful approach for identifying neurophysiologically distinct subgroups in the heterogeneous progression of dementia and for enriching clinical profiling.
Benzer Tezler
- Sağlıklı bireylerde transkutanöz elektriksel sinir stimülasyonu' nun EEG üzerindeki etkisi
The effect of transcutaneous electrical nervous stimulation on EEG in healthy individuals
EBRU YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Fizyoterapi ve Rehabilitasyonİstanbul Medipol ÜniversitesiFizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BAHAR GÜNTEKİN
- Çocuklarda parasetamol zehirlenmesi dışında akut karaciğer hasarında N-asetil sistein kullanımı
Use of N-acetylcysteine in acute liver injury other than paracetamol poisoning in children
ÖMER FARUK GURBETOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıHacettepe ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İNCİ NUR SALTIK TEMİZEL
- İntravenöz imminoglobin(İVİG) tedavisi alan immün trombositopeni (İTP) hastalarında tedavi yanıtını etkileyen klinik ve laboratuar parametrelerinin incelenmesi
Investigation of clinical and laboratory parameters affecting treatment response in immune thrombocytopenia (ITP) patients receiving intravenous immunoglobulin (IVIG) therapy
EMRAH ELİŞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
İç HastalıklarıVan Yüzüncü Yıl Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RAMAZAN ESEN
- Büllöz pemfigoid tanılı hastaların klinik ve sosyodemografik özelliklerinin ve olası tetikleyicilerin değerlendirilmesi
Evaluation of the clinical and sociodemographic characteristics and possible triggers in patients diagnosed with bullous pemphigoid
OKAN KAPAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
DermatolojiKaradeniz Teknik ÜniversitesiDeri ve Zührevi Hastalıklar Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İBRAHİM ETEM ARICA
- Understanding gesture-speech interaction through the lens of gestures' self-oriented functions: Gesture production and speech disfluency
Jest-konuşma etkileşimine jestlerin kişiye dönük fonksiyonları üzerinden bakış: Jest üretimi ve konuşma akışındaki bozulmalar
BURCU ARSLAN
