Geri Dön

Fiziksel tıp ve rehabilitasyon alanında yayınlanan dergilerdeki klinik çalışmalarda karşılaşılan istatistiksel hatalar

An evaluation of statistical errors in clinical research articles published in physical medicine and rehabilitation journals

PDF İndir

  1. Tez No: 1004839
  2. Yazar: TUĞBA ŞAHBAZ
  3. Danışmanlar: PROF. DR. AHMET DİRİCAN
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Biyoistatistik, Biostatistics
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa
  10. Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Biyoistatistik Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Biyoistatistik ve Tıp Bilişimi Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu çalışma, fiziksel tıp ve rehabilitasyon (FTR) alanında yayımlanan klinik araştırma makalelerinde istatistiksel hata türlerini sistematik biçimde analiz etmeyi ve bu hataların indeks türlerine göre (SCI-E ve TR dizin) dağılımını karşılaştırmalı olarak ortaya koymayı amaçlamaktadır. Ocak 2024–Ocak 2025 tarihleri arasında yayımlanmış 433 makale değerlendirmeye alınmış; bunların %82,7'si SCI-E, %17,3'ü ise TR dizinli dergilerde yer almaktadır. Çalışmada, tanımlayıcı istatistiklerin uygunluğu, kullanılan testlerin tanımlanması ve doğru seçimi, normallik varsayımının dikkate alınıp alınmadığı, post-hoc analizlerin gereklilik durumuna göre uygulanıp uygulanmadığı, çoklu karşılaştırmalarda düzeltme yapılma durumu, p-değerlerinin sunum biçimi, etki büyüklüğü ve güç analizinin raporlanması, kullanılan yazılım bilgisi ile etik onay ve veri gizliliği bildirimleri gibi önemli olan başlıca kriterler dikkate alınmıştır. Analiz bulgularına göre, incelenen 433 makalenin %49,4'ünde en az bir defa kapalı formda p-değeri sunumu (örneğin p <0,05) yapılmış; %19,9'unda normallik varsayımı test edilmeden doğrudan parametrik veya non-parametrik testler uygulanmıştır. Çoklu karşılaştırma düzeltmelerinin ihmal edilme oranı %38,6 olup, çalışmalarda %47,1 oranında güç analizine yer verilmediği saptanmıştır. Etki büyüklüğü ise yalnızca %51 oranında raporlanmıştır. Bu veriler, klinik araştırmalarda istatistiksel planlama, uygulama ve raporlama aşamalarında yapısal eksikliklerin halen yaygın olduğunu ortaya koymaktadır. İndeks türüne göre karşılaştırıldığında, TR dizinli dergilerde normallik testi (TR: %91,7; SCIE: %75,7; p = 0,003) ve güç analizi (TR: %68,6; SCIE: %47,7; p = 0,001) raporlama oranları anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur. Buna karşılık, etki büyüklüğünün raporlanma oranı SCIE dizinli yayınlarda %54,2 iken TR dizinli yayınlarda %36,0 olarak saptanmış ve bu fark da istatistiksel olarak anlamlıdır (p = 0,004). Ayrıca SCIE grubundaki makalelerin daha büyük bir kısmında istatistiksel yazılım ve sürüm bilgisine yer verildiği ve p-değerlerinin açık formda raporlandığı gözlemlenmiştir. Bu bulgular, TR dizinli yayınların istatistiksel analiz öncesi planlama süreçlerine daha fazla ağırlık verdiğini; SCIE dizinli yayınların ise istatistiksel raporlama kalitesi ve metodolojik şeffaflık açısından daha yüksek standartlara sahip olduğunu göstermektedir. Çalışmanın genel bulguları, FTR alanındaki yayınlarda istatistiksel analizlerin yalnızca teknik uygulama düzeyinde değil, aynı zamanda raporlama standardı açısından da ciddi biçimde iyileştirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Bu bağlamda, SAMPL, CONSORT ve STROBE gibi uluslararası kabul görmüş raporlama rehberlerinin yaygınlaştırılması ve zorunlu hale getirilmesi, metodolojik bütünlüğü artırmak adına önem taşımaktadır. Ayrıca, etik kurulların yalnızca onay veren bir yapı olmaktan çıkıp metodolojik içeriği denetleyen bir rol üstlenmesi gerektiği, bu çalışmanın sonuçlarıyla da desteklenmektedir. Bu tez çalışmasının, FTR alanında yayın yapan araştırmacılar, dergi editörleri ve hakemler açısından istatistiksel kaliteyi artırmaya yönelik yol gösterici bir kaynak oluşturması hedeflenmektedir

Özet (Çeviri)

This study aims to systematically analyze the types of statistical errors encountered in clinical research articles published in the field of physical medicine and rehabilitation (PM&R) and to compare their distribution according to journal indexing types (SCI-E and TR Index). A total of 433 articles published between January 2024 and January 2025 were included in the evaluation; 82.7% of these were indexed in SCI-E and 17.3% in TR Index. The study evaluated multiple criteria, including the appropriateness of descriptive statistics, identification and proper selection of statistical tests, assessment of normality assumptions, application of post-hoc analyses when necessary, implementation of multiple comparison corrections, reporting format of p-values, inclusion of effect size and power analysis, as well as the reporting of statistical software used and the presence of ethics approval and data privacy statements. According to the analysis results, 49.4% of the reviewed articles reported p-values in closed form (e.g., p <0.05), and in 19.9% of the studies, parametric or non-parametric tests were applied without conducting a normality test. Multiple comparison corrections were omitted in 38.6% of the articles, and power analysis was not reported in 47.1% of the cases. Effect size was reported in only 51% of the articles. These findings indicate that structural deficiencies in statistical planning, implementation, and reporting remain widespread in clinical research publications. When comparing indexing types, TR index articles demonstrated significantly higher rates of normality testing (TR: 91.7%; SCI-E: 75.7%; p = 0.003) and power analysis reporting (TR: 68.6%; SCI-E: 47.7%; p = 0.001). In contrast, effect size reporting was significantly more common in SCI-E indexed articles (54.2%) than in TR Index (36.0%) (p = 0.004). Furthermore, SCI-E publications were more likely to include statistical software and version details and to report p-values in open form. These findings suggest that TR Index articles tend to prioritize pre-analysis planning steps, while SCI-E publications exhibit higher standards of statistical reporting quality and methodological transparency. The overall findings of the study reveal that statistical analyses in PM&R publications require substantial improvement, not only in terms of technical application but also in terms of adherence to reporting standards. In this context, widespread and mandatory use of internationally recognized reporting guidelines such as SAMPL, CONSORT, and STROBE is essential to enhance methodological integrity. Moreover, ethics committees should move beyond merely granting approval and take on a more active role in reviewing the methodological rigor of studies—a conclusion supported by the present findings. This thesis aims to serve as a guiding resource for researchers, journal editors, and peer reviewers in the PM&R field to promote higher standards of statistical quality in scholarly publications

Benzer Tezler

  1. Tez No

    701524

    İnme sonrası anomik afazili hastalarda konuşma terapisi ve repetitif transkraniyal manyetik stimülasyon tedavisinin etkinliği

    Efficacy of speech therapy and transcranial magnetic stimulation therapy in patients with post-stroke anomic aphasia

    KADİR KARA

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2021

    Fiziksel Tıp ve RehabilitasyonEge Üniversitesi

    Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. FUNDA ÇALIŞ

  2. Tez No

    123709

    Rasch analizinin incelenmesi ve fiziksel tıp ve rehabilitasyon alanında bir uygulaması

    Studies of the rasch analysis and its application on the physical medicine and rehabilitation data

    ATİLLA HALİL ELHAN

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2002

    Tıbbi BiyolojiAnkara Üniversitesi

    Biyoistatistik Ana Bilim Dalı

    PROF.DR. YILDIR ATAKURT

  3. Tez No

    230381

    Özürlü çocukların kardeşlerinin fiziksel uygunluk, fiziksel aktivite, psikososyal durum ve yaşam kalitesi yönünden değerlendirilmesi

    Başlık çevirisi yok

    ELÇİN MAMAK

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2009

    Fiziksel Tıp ve RehabilitasyonBaşkent Üniversitesi

    Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. ARZU DAŞKAPAN

  4. Tez No

    392911

    Kompleks bölgesel ağrı sendromlu (KBAS Tip 1) hastalarda elektromanyatik alan tedavisinin etkilerinin klinik ve ultrasonografik olarak değerlendirilmesi

    The evaluation of clinical and ultrasonographic effects of electromagnetic field therapy in patients with complex regional pain syndrome (CRPS Type 1)

    İSMAİL CÖMERTOĞLU

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2015

    Fiziksel Tıp ve RehabilitasyonAnkara Üniversitesi

    Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. AYŞE KÜÇÜKDEVECİ

  5. Tez No

    319329

    Uluslararası fonksiyonellik, özür ve sağlık sınıflandırması kodlama sisteminin farklı özür gruplarında uygulanması: Uygulayıcılar arası farklılık

    Applying the international classification of functioning, disability and health (ICF) in different disabilities: Differences between raters

    FERİDE YARAR

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2011

    Fiziksel Tıp ve RehabilitasyonPamukkale Üniversitesi

    Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. UĞUR CAVLAK

Geri Dön