Atatürk Üniversitesi Eğitim Aile Sağlığı Merkezine kayıtlı ebeveynlerin sağlık okuryazarlığı ile anne ve babaların antibiyotik algıları düzeyi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between health literacy and the level of antibiotic perceptions of mothers and fathers registered at Atatürk University Training Family Health Center
- Tez No: 1004939
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ İDEAL BERAA YILMAZ KARTAL
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Sağlık Okuryazarlığı, Antibiyotik Algısı, Aile Hekimliği, Health Literacy, Antibiotic Perceptions, Family Medicine
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Giriş ve Amaç: Dünya Sağlık Örgütü sağlık okuryazarlığını“Okuryazarlıkla alakalı olarak bireyin ömür boyu hayat kalitesini iyileştirerek, hastalıklarını önleyip, sağlığını koruyup, geliştirerek kendine hedefler koyması ve bunlarla doğru karar alabilmesi için gereken sağlık bilgisiyle sağlık hizmetlerine ulaşabilme, anlayabilme, değerlendirebilme, uygulayabilme isteği ve kapasitesidir”şeklinde tanımlamıştır. Düşük sağlık okuryazarlığı seviyesi koruyucu sağlık hizmetlerini az oranlarda kullanmaya, tıbbi önerilerde uyumsuzluğa, bireyin sağlık halinin kötü olduğunu anlamada yetersizliğe, sağlık harcamalarıyla birlikte mortalite ve morbiditede artışa neden olmaktadır. Antibiyotikler, bakterilerin neden olduğu enfeksiyon hastalıklarının tedavisinde hayati öneme sahip ilaçlar arasında yer almakta ve hekimler tarafından sıkça reçete edilmektedir. Dünya genelinde en fazla kullanılan ilaç grubunu oluşturan antibiyotikler, aynı zamanda en gereksiz yere kullanılan ilaçlar arasında da yer almaktadır. Bu araştırma, aile sağlığı merkezlerine başvuran ebeveynlerde sağlık okuryazarlığı ile ebeveynlerin antibiyotik algıları arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amacıyla yürütülmüştür. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, Şubat–Mayıs 2025 tarihleri arasında Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı bünyesinde faaliyet gösteren Eğitim Aile Sağlığı Merkezleri'nde yürütülmüştür. Araştırmaya Eğitim Aile Sağlığı Merkezleri'ne kayıtlı toplam 344 ebeveyn dâhil edilmiş ve veriler yüz yüze anket tekniği kullanılarak toplanmıştır. Araştırmanın verileri; Kişisel Bilgi Formu, Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği (SOÖ) ile Anne ve Babaların Antibiyotik Algıları (ABANA) Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Verilerin istatistiksel analizleri SPSS 22.0 yazılımı kullanılarak gerçekleştirilmiş olup, istatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak belirlenmiştir. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 38,29±7,02 yıl olup, %65'i kadın, %55'i ev hanımıdır. Katılımcıların Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği toplam puan ortalaması 94,37±13,17 iken Anne ve Babaların Antibiyotik Algıları (ABANA) Ölçeği toplam puan ortalaması 105,89±13,82 olarak saptanmıştır. Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği toplam puanı ile Anne ve Babaların Antibiyotik Algıları Ölçeği toplam puanları arasında istatistiksel açıdan anlamlı, pozitif yönlü ve orta düzeyde bir ilişki saptanmıştır. Bununla birlikte; katılımcıların eğitim düzeyi, mesleği, aile gelir düzeyi, aile tipi, çocuk sayısı ile sağlık okuryazarlığı ve antibiyotik algıları arasında istatistiksel anlamlılık gösteren bir farklılık tespit edilmiştir. Sonuç: Sağlık okuryazarlığı düzeyinin yüksekliği, ebeveynlerde daha iyi antibiyotik algısı ile ilişkilidir. Bu bağlamda toplumun sağlık okuryazarlığı düzeyinin yükseltilmesiyle ilgili çalışmalar yapılması bireylerin antibiyotikler hakkındaki algı ve davranışlarını olumlu yönde değiştirebilir.
Özet (Çeviri)
Introduction and Aim: The World Health Organization defines health literacy as“the motivation and capacity of individuals to access, understand, appraise, and apply health information and health services in order to set goals, make appropriate decisions, prevent disease, protect health, and promote health throughout the life course, thereby improving quality of life.”Low levels of health literacy lead to reduced utilization of preventive health services, non-adherence to medical recommendations, inadequate recognition of poor health status, and increased health care expenditures, as well as higher morbidity and mortality rates. Antibiotics are among the medications of vital importance in the treatment of infectious diseases caused by bacteria and are frequently prescribed by physicians. Antibiotics, which constitute the most widely used class of drugs worldwide, are also among the most unnecessarily prescribed medications. This study was conducted to evaluate the relationship between health literacy and parents' perceptions of antibiotics among parents who visited family health centers. Methods: This study was conducted between February and May 2025 at the Training Family Health Centers operating under the Department of Family Medicine, Faculty of Medicine, Atatürk University. A total of 344 parents registered at the Training Family Health Centers were included in the study, and the data were collected using a face-to-face questionnaire method. The study data were collected using the Personal Information Form, the Health Literacy Scale (HLS), and the Parental Antibiotic Perceptions Scale (PAPS). Data analysis was performed using SPSS version 22.0, and the level of statistical significance was set at p < 0.05. Results: The mean age of the participants was 38.29 ± 7.02 years; 65% were female and 55% were housewives. The mean total score of the Health Literacy Scale was 94.37 ± 13.17, while the mean total score of the Parental Antibiotic Perceptions (PAPS) Scale was determined to be 105.89 ± 13.82. A statistically significant, moderate, and positive association was identified between the total scores of the Health Literacy Scale and the Parental Antibiotic Perceptions Scale. In addition, statistically significant differences were observed between participants' health literacy levels and antibiotic perceptions according to educational level, occupation, family income level, family type, and number of children. Conclusion: Higher levels of health literacy are associated with more appropriate perceptions of antibiotic use among parents. In this context, initiatives aimed at improving the health literacy level of the population may positively influence individuals' perceptions and behaviors regarding antibiotic use.
Benzer Tezler
- Ateş yönetimi eğitiminin annelerin ateş ile ilgili bilgi, tutum ve davranışlarına etkinliğinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effectiveness of fever management education on mothers' knowledge, attitudes and behaviors related to fever
AYŞE ÖZDOĞAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Aile HekimliğiAtatürk ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SUAT SİNCAN
- Engelli çocuğu olan ailelerin aile işlevlerinin değerlendirilmesi ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi
Evaluation of family functions of families with disabled children and determination of affecting factors
HATİCE OĞUZHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
HemşirelikAtatürk ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATMA GÜDÜCÜ TÜFEKCİ
- Birinci basamak sağlık hizmetlerine başvuran ebeveynlerin HPV aşısı ile ilgili tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of attitudes and behaviors of parents applying to primary health care services regarding HPV vaccine
NURÇİÇEK MUTLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Aile HekimliğiAtatürk ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YASEMİN ÇAYIR
- Farklı eğitim düzeyine sahip annelerin çocuklarını kanserden korumaya yönelik yaptıkları uygulamalar
Applications of mothers with different educational backgrounds to protect their children from cancer
İLKNUR ERSOY SANCAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıAtatürk ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA KURUDİREK
- Otistik çocukların ebeveynlerinde görülen psikolojik belirtiler ve yaşanan güçlüklerin belirlenmesi
Psychological symptoms seen in parents of children diagnosed with percesive developmental disorder and the determination of the diffuculties experienced
HÜLYA ÖLMEZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
HemşirelikAtatürk ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SİBEL KÜÇÜKOĞLU