21.yüzyıl müzik algısında küresel kültür ve yapay zekanın etkileri
The perception of music in the 21st century the impacts of global culture and artificial intelligence
- Tez No: 1004996
- Danışmanlar: DOÇ. DR. CİHAN TABAK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Müzik, Music
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Harran Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Güzel Sanatlar Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Müzik algısı, bireylerin müzikal uyaranları algılama, anlamlandırma ve yorumlama süreçlerini kapsayan; bilişsel, kültürel, toplumsal ve teknolojik boyutları iç içe geçmiş çok katmanlı bir yapıya sahiptir. 21. yüzyılda dijitalleşmenin hız kazanması, küresel kültürel etkileşimlerin artması ve yapay zekâ teknolojilerinin müzik alanına dâhil olması, müzik algısının hem bireysel hem de toplumsal düzeyde yeniden şekillenmesine neden olmuştur. Bu tez, küresel kültür ve yapay zekânın 21. yüzyıldaki müzik algısı üzerindeki etkilerini kavramsal bir çerçevede incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın ilk bölümünde müzik algısına ilişkin temel kavramlar ve tanımlar ele alınmış, müzik algısının evrensel bir olgu olmaktan ziyade kültürel bağlam içinde şekillenen dinamik bir süreç olduğu vurgulanmıştır. Ardından 21. yüzyılda müzik algısının evrimi; dijitalleşmenin müzik endüstrisine etkileri, küreselleşmenin müzik kültürleri üzerindeki rolü ve streaming platformlarının yükselişiyle birlikte dinleyici davranışlarında meydana gelen değişimler üzerinden değerlendirilmiştir. Bu bağlamda, müzik tüketim biçimlerinin dönüşümü ve dinleyici-müzik ilişkilerinin yeniden tanımlandığı ortaya konulmuştur. Tezin devamında küresel kültürün müzik algısına etkileri incelenmiş; geleneksel ve modern müzik türleri arasındaki etkileşim, müzikte hibritleşme eğilimleri ile medya ve popüler kültürün küresel ölçekteki belirleyici rolü tartışılmıştır. Yapay zekâ ve müzik başlığı altında ise yapay zekâ destekli müzik üretim teknolojileri, yapay zekâ ile oluşturulan müziklerin estetik ve etik boyutları ve algoritmaların insan yaratıcılığı üzerindeki etkileri ele alınmıştır. Bu süreçte, yapay zekânın müzikte kültürel kimlikleri dönüştürme, yerel kimlikleri küreselleştirme ya da erozyona uğratma potansiyeli değerlendirilmiştir. Ayrıca, yapay zekânın müzik ve kültür politikaları bağlamındaki rolü ile dinleyici algısı üzerindeki etkileri; öneri algoritmaları, müzik analitiği ve dinleme deneyiminin kişiselleştirilmesi çerçevesinde ele alınmıştır. Son bölümde ise küresel kültür ve yapay zekânın müzik algısı üzerindeki uzun vadeli etkileri; üretim, platformlar ve endüstri boyutu ile eğitim, algı, toplumsal, eleştirel ve etik boyutlar açısından tartışılmıştır. Tez, müzik algısının geleceğinin, teknolojik yeniliklerle birlikte kültürel çeşitliliğin korunması ve etik sorumlulukların gözetilmesiyle şekilleneceğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
Music perception is a multidimensional phenomenon encompassing the processes through which individuals perceive, interpret, and assign meaning to musical stimuli, shaped by cognitive, cultural, social, and technological factors. In the 21st century, the rapid advancement of digitalization, intensified global cultural interactions, and the integration of artificial intelligence into the music field have significantly transformed both individual and collective forms of music perception. This thesis aims to examine the effects of global culture and artificial intelligence on music perception in the 21st century within a conceptual framework. The study first addresses the fundamental concepts and definitions of music perception, emphasizing that it is not a universal and static phenomenon but rather a dynamic process shaped by cultural context. Subsequently, the evolution of music perception in the 21st century is discussed through the impacts of digitalization on the music industry, the cultural consequences of globalization, and changes in listener behavior associated with the rise of streaming platforms. These developments have led to a redefinition of music consumption practices and listener–music relationships. The thesis further explores the influence of global culture on music perception by examining the synthesis of traditional and modern music genres, increasing cultural hybridization, and the global impact of media and popular culture. Within the framework of artificial intelligence and music, AI-based music production technologies, the aesthetic and ethical dimensions of AI-generated music, and the relationship between algorithms and human creativity are critically analyzed. Particular attention is given to the potential of artificial intelligence to transform cultural identities in music, either by globalizing local identities or contributing to their erosion. In addition, the role of artificial intelligence in music and cultural policies is examined alongside its impact on listener perception through recommendation algorithms, music analytics, and the personalization of listening experiences. Finally, the long-term effects of global culture and artificial intelligence on music perception are discussed in relation to production, platforms, and the music industry, as well as educational, perceptual, social, critical, and ethical dimensions. The thesis concludes that the future of music perception depends on balancing technological innovation with the preservation of cultural diversity and the consideration of ethical responsibilities.
Benzer Tezler
- Yeni Cami'nin akustik açıdan performans değerlendirmesi
Evaluation of the acoustical performance of the New Mosque
EVREN YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEVTAP YILMAZ DEMİRKALE
- E-içerik ile zenginleştirilmiş 5.sınıf müzik ders kitabının öğrencilerin akademik başarı ve motivasyonlarına etkisi
The effect of an e-content-enriched 5th-grade music textbook on students' academic achievement and motivation
EDA USLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
MüzikAnkara Müzik ve Güzel Sanatlar ÜniversitesiMüzik Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EBRU TEMİZ
- Türk müziğinde meşk geleneği: Kemençe örneği
Meşk tradition in turkish music: The case of kemençe
EZGİ COŞKUNPINAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Müzikİstanbul Teknik ÜniversitesiMüzikoloji ve Müzik Teorisi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. GÖZDE ÇOLAKOĞLU SARI
- Physical gesture and its interpretation through music: An analysis of Mauricio Kagel's instrumental theater concept in Pas de Cinq
Fiziksel jest ve fiziksel jestin kompozisyon üzerinden yorumlanması: Mauricio Kagel'ın“Pas de Cinq”eserindeki enstrümantal tiyatro kavramının bir analizi
EDA ER
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
Müzikİstanbul Teknik ÜniversitesiMüzik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ERAY ALTINBÜKEN
- Nostalji temelli bir müzik olgusu: Tarihsel bilgili performans
A nostalgia-based musical phenomenon: Historically informed performance
VOLKAN IŞILAY