Algılanan ebeveyn tutumlarının öz-şefkat ile ilişkisinde belirsizliğe tahammülsüzlüğün aracı rolü
The mediating role of intolerance of uncertainty in the relationship between perceived parental attitudes and self-compassion
- Tez No: 1005048
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ BURCU YÜCE AKALIN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Altınbaş Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, yetişkin bireylerde algılanan ebeveyn tutumları ile öz-şefkat arasındaki ilişkide belirsizliğe tahammülsüzlüğün aracılık rolünü incelemektir. Çalışmada, ebeveynlerin çocukluk döneminde sergilediği duygusal sıcaklık, aşırı koruyuculuk ve reddedici tutumların bireylerin öz-şefkat düzeylerini nasıl etkilediği; bu ilişkide belirsizliğe karşı geliştirilen bilişsel ve duygusal tepkilerin (belirsizliğe tahammülsüzlük) aracı bir mekanizma olarak rol oynayıp oynamadığı ele alınmıştır. Kuramsal olarak, güvenli, öngörülebilir ve tutarlı ebeveyn tutumlarının bireyin yaşamın belirsizliklerini kabul etmesini kolaylaştırdığı; buna karşın aşırı kontrolcü veya tutarsız ebeveyn davranışlarının belirsizlik karşısında tehdit algısını ve kaygıyı artırarak öz-şefkatin gelişimini engelleyebileceği varsayılmıştır. Ayrıca, toplulukçu eğilimlerin baskın olduğu kültürlerde ebeveyn sıcaklığının çoğu zaman koruyucu ve yönlendirici biçimlerde deneyimlendiği, bu nedenle duygusal yakınlığın her zaman daha düşük belirsizlik intoleransı ile sonuçlanmayabileceği öngörülmüştür. Araştırmanın örneklemini yetişkin bireyler oluşturmuş; veriler, Algılanan Ebeveyn Tutumları Ölçeği, Belirsizliğe Tahammülsüzlük Ölçeği ve Öz-Şefkat Ölçeği Kısa Formu kullanılarak toplanmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkileri incelemek amacıyla Pearson Korelasyon Analizi, aracılık etkilerini test etmek için ise Hayes (2013) PROCESS Makro Model 4 kullanılmıştır. Araştırma bulguları, reddedici ve koruyucu ebeveynlik tutumlarının daha düşük öz-şefkat düzeyleri ile ilişkili olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte, yalnızca koruyucu ebeveynlik biçiminin belirsizliğe tahammülsüzlüğü artırarak özşefkati dolaylı biçimde azalttığı görülmüştür. Bu sonuç, aşırı koruyucu ebeveynliğin bireyin özerkliğini ve belirsizlikle başa çıkma kapasitesini sınırlayarak, kendine yönelik şefkatli bir tutum geliştirmesini zorlaştırabileceğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the mediating role of intolerance of uncertainty in the relationship between perceived parental attitudes and self-compassion among adults. The study investigates how parental attitudes experienced in childhood (specifically emotional warmth, overprotection, and rejection affect) individuals' levels of self-compassion, and whether cognitive and emotional responses to uncertainty function as an underlying mechanism in this relationship. Theoretically, it is assumed that secure, predictable, and consistent parenting facilitates individuals' acceptance of life's uncertainties, whereas overly controlling or inconsistent parenting behaviors may increase perceptions of threat and anxiety, thereby hindering the development of self-compassion. Moreover, in collectivist cultures such as Turkey, parental warmth is often experienced through protective and guiding behaviors rather than unconditional acceptance; thus, emotional closeness may not always correspond to lower levels of intolerance of uncertainty. The study sample consisted of adult participants, and data were collected using the Perceived Parental Attitudes Scale, the Intolerance of Uncertainty Scale, and the Self-Compassion Scale–Short Form. Pearson correlation analyses were conducted to examine relationships among the variables, and PROCESS Macro Model 4 was used to test the mediation effects. Findings indicated that rejecting and overprotective parenting attitudes were associated with lower levels of self-compassion. ix Furthermore, only overprotective parenting was found to indirectly decrease selfcompassion by increasing intolerance of uncertainty. These results suggest that overprotective parenting may limit individuals' autonomy and capacity to cope with uncertainty, thereby hindering the development of a compassionate attitude toward oneself.
Benzer Tezler
- Duygu düzenleme güçlüğü ile algılanan ebeveyn tutumu ilişkisinde reddedilme duyarlılığı ve öz-şefkatin aracı rolü
The mediating role of self-compassion and rejection sensitivity in the relationship between perceived parental atti̇tudes and difficulty i̇n emotion regulation
GÖZDE DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
PsikolojiMarmara ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ELİF YÖYEN
- Kadın bı̇reylerde algılanan baba reddı̇ ı̇le yeme tutumları: Öz şefkat ve öz tı̇ksı̇nmenı̇n aracı rollerı̇nı̇n ı̇ncelenmesı̇
Perceived paternal rejection and eating attitudes in female individuals: Examination of the mediator roles of self compassion and self disgust
MELİS NUR BAHÇECİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
PsikolojiAntalya Bilim ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ OĞUZHAN HERDİ
- Beliren yetişkinlik döneminde mükemmeliyetçilik ve öz - şefkat: Algılanan ebeveyn tutumlarının yordayıcı rolü
Perfectionism and self - compassion in emerging adulthood: The predictive role of perceived parental attitudes
BAŞAK AYDIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Psikolojiİstanbul Gedik ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HAVVA NÜKET İŞİTEN
- Relationship between perceived parenting attitudes and eating attitudes: Roles of self-compassion and social appearance anxiety
Algılanan ebeveyn tutumları ile yeme tutumları arasındaki ilişki: Öz-şefkat ve sosyal görünüş kaygısının rolleri
AYŞENUR BAKİLER
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
Psikolojiİzmir Ekonomi ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA FALİH KÖKSAL
- Ergenlerin öz-şefkat ve psikolojik sağlamlık düzeylerine algılanan helikopter ebeveyn tutumunun etkisinin incelenmesi
Examining the effect of perceived helicopter parent attitude on adolescents' self-compassion and psychological resilience
SEVDA DOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimKto Karatay ÜniversitesiAile Danışmanlığı Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. HATİCE YALÇIN