Geri Dön

Yapay zeka destekli mağazalarda tüketicilerin alışveriş yapma niyeti öncüllerinin belirlenmesi

An investigation of the antecedents of consumers' intention to shop in artificial intelligence powered stores

PDF İndir

  1. Tez No: 1005053
  2. Yazar: ABDİL ARIK
  3. Danışmanlar: PROF. DR. FATMA DEMİRCİ OREL
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: İşletme, Business Administration
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Çukurova Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu tez çalışmasında yapay zeka destekli mağazalarda tüketicilerin alışveriş yapma niyetine etki eden öncülleri ortaya çıkarmak amaçlanmıştır. Bu öncüllerin incelenmesinde Teknolojiye Hazırbulunuşluk ve Kabul Modeli temel alınmıştır. Ayrıca algılanan zevk, özelleştirme ve etkileşim değişkenleri ile nitel araştırma bulguları doğrultusunda araştırma modeline dahil edilen algılanan insan biçimcilik ve algılanan zeka değişkenlerinin alışveriş yapma niyeti üzerindeki etkileri test edilmiştir. Araştırmanın ilk aşamasında, tüketicilerin yapay zeka destekli mağazalardaki deneyim ve algılarının alışveriş yapma niyeti üzerindeki etkilerini derinlemesine incelemek amacıyla yürütülen nitel çalışmada, yapay zeka destekli alışveriş deneyimine sahip 20 katılımcı ile yüz yüze ve çevrim içi görüşmeler yapılmıştır. Araştırmanın ikinci aşamasında, tüketicilerin yapay zeka destekli mağazalardan alışveriş yapma niyetini etkileyen öncül değişkenlerin belirlenmesine yönelik nicel araştırmada, Adana ilinde yaşayan ve yapay zeka okuryazarlığı ile farkındalığına sahip 412 katılımcıdan yüz yüze ve çevrim içi anketler aracılığıyla veri elde edilmiştir. Nitel araştırma verileri MAXQDA 2020 programı kullanılarak analiz edilmiş; nicel araştırma kapsamında elde edilen anket verileri ise IBM SPSS 24 ve SmartPLS 4 yazılımlarından yararlanılarak değerlendirilmiştir. Yapısal eşitlik modellemesi sonuçlarına göre, teknolojiye hazırbulunuşluğun olumlu bileşenlerinden iyimserliğin, algılanan kullanım kolaylığı ve algılanan fayda üzerinde olumlu yönde etkisi olduğu tespit edilmiştir. Diğer olumlu bileşen olan yenilikçiliğin ise algılanan kullanım kolaylığı üzerinde pozitif bir etkiye sahip olduğu, ancak algılanan fayda üzerinde anlamlı bir etkisinin bulunmadığı belirlenmiştir. Teknolojiye hazırbulunuşluğun olumsuz bileşenleri incelendiğinde, yalnızca rahatsızlığın algılanan kullanım kolaylığı üzerinde olumsuz yönde etkili olduğu görülmüştür. Rahatsızlığın algılanan fayda üzerinde, güvensizliğin ise hem algılanan fayda hem de algılanan kullanım kolaylığı üzerinde anlamlı bir etkisi bulunmamaktadır. Bulgular ayrıca, algılanan kullanım kolaylığının algılanan faydayı olumlu yönde etkilediğini, ancak alışveriş yapma niyeti üzerinde doğrudan anlamlı bir etkisinin olmadığını göstermektedir. Buna karşılık, algılanan fayda, algılanan zevk, özelleştirme, interaktivite, algılanan insan biçimcilik ve algılanan zeka değişkenlerinin alışveriş yapma niyetini olumlu yönde etkilediği tespit edilmiştir.

Özet (Çeviri)

In this study, it is aimed to investigate the antecedents that influence consumers' intention to shop in artificial intelligence (AI) powered stores. The Technology Readiness and Acceptance Model was used as the basis for examining these antecedents. Furthermore, the effects of perceived pleasure, customization, and interaction variables, as well as perceived anthropomorphism and perceived intelligence variables (included in the research model based on qualitative research findings), on intention to shop were tested. In the first phase of the research, a qualitative study was conducted to deeply examine the effects of consumers' experiences and perceptions in AI-powered stores on their intention to shop. Face-to-face and online interviews were conducted with 20 participants who had experienced AI-powered shopping. In the second phase, a quantitative study was conducted to determine the antecedent variables that influence consumers' intention to shop in AI-powered stores. Data was collected from 412 participants living in Adana province who possessed AI literacy and awareness through face to face and online surveys. The qualitative research data was analyzed using the MAXQDA 2020 program; the survey data obtained within the scope of the quantitative research was evaluated using IBM SPSS 24 and SmartPLS 4 software. According to the structural equation modeling results, optimism which is positive component of technology readiness, was found to have a positive effect on perceived ease of use and perceived usefulness. Innovativeness, another positive component, was found to have a positive effect on perceived ease of use, but no significant effect on perceived usefulness. When examining the negative components of technology readiness, only discomfort was found to negatively affect perceived ease of use. Discomfort had no significant effect on perceived usefulness, while insecurity had no significant effect on either perceived usefulness or perceived ease of use. The findings also indicate that perceived ease of use positively affects perceived uselfulness, but does not have a direct significant effect on shopping intention. In contrast, perceived usefulness, perceived pleasure, customization, interactivity, perceived anthropomorphism, and perceived intelligence variables were found to positively affect shopping intention.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    543890

    Artificial intelligence based e-commerce types and consumer behaviours

    Yapay zeka destekli e-ticaret yöntemleri ve tüketici davranışları

    SİBEL YILDIZ

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2019

    İşletmeBahçeşehir Üniversitesi

    Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ KAZIM SELÇUK TUZCUOĞLU

  2. Tez No

    945248

    Prıorıtızatıon of socıal medıa advertısıng channels ınonlıne retaılıng by an aı-drıven mcdm framework

    Çevrimiçi perakendecilikte sosyal medya reklamkanallarinin yapay zeka destekli bir çkkv çerçevesiyleönceliklendirilmesi

    SABA MOSTAFAEI

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2025

    Endüstri ve Endüstri Mühendisliğiİstanbul Teknik Üniversitesi

    Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. YUSUF İLKER TOPCU

  3. Tez No

    855398

    Analyzing & predicting black friday sales of a retailer

    Bir perakende satış marketinin kara cuma satışlarının analizi ve tahminlemesi

    DİLAN FATMA ÖNCEVARLIK YILDIZ

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2024

    DemografiYeditepe Üniversitesi

    Yönetim Bilişim Sistemleri Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. AŞKIN DEMİRAĞ

  4. Tez No

    379548

    Yapay zeka destekli sanal laboratuvar tasarımı: Çekme deneyi uygulaması

    Artificial intelligence aided virtual laboratory design: Tensile test application

    ALPER KİRAZ

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2014

    Endüstri ve Endüstri MühendisliğiSakarya Üniversitesi

    Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. CEMALETTİN KUBAT

  5. Tez No

    646845

    Yapay zeka destekli odyometri ölçüm sisteminin tasarımı ve gerçekleştirilmesi

    Design and implementation of supported artificial intelligence audiometer meas-urement system

    BÜŞRA ER

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2020

    Mühendislik BilimleriAfyon Kocatepe Üniversitesi

    Biyomedikal Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ UĞUR FİDAN

Geri Dön