Delineating enumeration areas for Türkiye: A trial on Ankara
Türkiye için sayım alanlarının oluşturulması: Ankara üzerine bir uygulama
- Tez No: 1005409
- Danışmanlar: PROF. DR. AHMET SİNAN TÜRKYILMAZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İstatistik, Coğrafya, Statistics, Geography
- Anahtar Kelimeler: Sayım Alanı, Türkiye, coğrafi bilgi sistemleri, bariyer-duyarlı sınırlandırma, sayım ve örnekleme araştırmaları, Enumeration Area, Türkiye, geographic information systems, barrier-sensitive delineation methodology, census and sample surveys
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Nüfus Etütleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyal Araştırma Yöntemleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, Türkiye için Sayım Alanlarının (Enumeration Area, EA) tanımlanmasına yönelik kural tabanlı ve CBS destekli bir iş akışı geliştirmekte ve bu yaklaşımı Ankara örneği üzerinden değerlendirmektedir. Çalışma, Türkiye'de sayım ve örnekleme araştırmalarının teknik süreçlerini iyileştirebilecek ve saha uygulaması planlamasını destekleyebilecek bir EA sisteminin eksikliğine odaklanmaktadır. Çalışmada EA üretimine ilişkin literatür incelenmiş; ArcGIS Pro ve R yazılımlarında uygulama gerçekleştirilmiştir. Uygulamada konut sayısı hedef değişken, fiziksel bariyerler sınırlandırıcı unsur olarak ele alınmış; EA üretimi bariyer-duyarlı komşuluk, kentleşme derecesine duyarlı hedefler, kural tabanlı büyütme ve bölme-birleştirme mekanizmaları temelinde yürütülmüştür. Bulgular doğrultusunda R ortamında geliştirilen nihai bir iş akışı önerilmiş, bu yapıyı temel alan Shiny tabanlı bir arayüz geliştirilmiştir. Mahalle ölçeğindeki pilot uygulama, iş akışının uygulanabilir olduğunu ve sıkı kısıtlar altında yapısal olarak bölünemeyen bazı alanların oluşabildiğini göstermiştir. İlçe ölçeğinde iş akışı, Çankaya'daki tüm mahallelere referans bir senaryo altında uygulanmış ve sıfır-hedef içerip içermeme ile bölme politikalarını değiştiren alternatif senaryolarla karşılaştırılmıştır. Bulgular, yöntemin ilçe düzeyinde bir EA çerçevesi oluşturabildiğini ve yeniden üretilebilir mekânsal ve tablosal çıktılar sağlayabildiğini göstermektedir. Yoğun kentsel heterojenlik, bariyer verilerindeki eksiklikler ve bina bütünlüğünü koruyan kurallar nedeniyle hedeflenen değer aralığına tam uyum her durumda sağlanamamıştır. Çalışmanın temel katkısı, Türkiye'de pilot uygulama ve kurumsal uyarlamaya uygun, şeffaf bir EA üretim iş akışının geliştirilmiş olmasıdır. Çalışma, istatistik üretiminde EA kullanımının zaman ve maliyet etkin saha uygulamalarını mümkün kılabildiğini ve temsiliyeti güçlendirilmiş istatistiklerin üretilmesini destekleyebildiğini göstermektedir. Bu çerçevede EA sistemlerinin Türkiye'de kullanıma alınması, ulusal istatistik üretiminin etkinliğini ve kalitesini artırmak açısından stratejik bir yatırım olarak değerlendirilmelidir.
Özet (Çeviri)
This thesis develops a rule-based and GIS-supported workflow for the delineation of Enumeration Areas (EAs) in Türkiye and evaluates it through the case of Ankara. The study focuses on the lack of an EA system in Türkiye that could improve the technical processes of census and sample surveys and support field implementation planning. The literature on EA production was reviewed, and the application was carried out in ArcGIS Pro and R. The number of residential units was used as the target variable, while physical barriers were treated as constraining elements. EA production was based on barrier-sensitive neighbourhood definition, urbanisation-sensitive targets, rule-based growing, and split-merge mechanisms. Based on the findings, a final workflow developed in R was proposed, together with a Shiny-based interface supporting its practical use. The pilot implementation at the neighbourhood scale showed that the workflow is applicable and that some areas may remain structurally indivisible under strict constraints. At the district scale, the workflow was applied to all neighbourhoods in Çankaya under a reference scenario and was compared with alternative scenarios that varied in terms of allowing zero-target units and splitting policies. The findings indicate that the method was able to establish an EA framework at the district level and to produce reproducible spatial and tabular outputs. Full compliance with the targeted value range, however, could not be achieved in all cases because of intense urban heterogeneity, deficiencies in barrier data, and rules designed to preserve building integrity. The main contribution of the study is the development of a transparent EA production workflow suitable for pilot implementation and institutional adaptation in Türkiye. The study shows that the use of EAs in statistical production can enable time- and cost-efficient field operations and support the production of statistics with stronger representativeness. In this respect, the adoption of EA systems in Türkiye should be regarded as a strategic investment for improving the effectiveness and quality of national statistical production.
Benzer Tezler
- Prediction of potential distribution of selected tree species under SPP climate change scenarios in Kastamonu, Türkiye
Seçilen asli ağaç türlerinin SPP iklim değişikliği senaryolarına göre Kastamonu, Türkiye'de tür dağılımlarının tahmin edilmesi
MULUGETA SİYOUM MOLLA
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Ormancılık ve Orman MühendisliğiKaradeniz Teknik ÜniversitesiOrman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. UZAY KARAHALİL
- Magical realism in postcolonial British fiction: History, nation and narration
Büyülü gerçekçilik, sömürgecilik, sömürgecilik sonrası, kültürel melezlik, ulus devlet
TANER CAN
Doktora
İngilizce
2011
İngiliz Dili ve EdebiyatıAnkara ÜniversitesiBatı Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. N. BELGİN ELBİR
- Türkiye-Suriye sınır meseleleri: Kilis örneği (Kilis Yevm-i Halk Gazetesine göre)
Turkey-Syria border issues: The case of Kilis (According to Kilis Yevm-i Halk Newspaper)
YASEMİN NEVİN BOŞNAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
GazetecilikKilis 7 Aralık ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MERAL KUZGUN
- Alıntı imgeler
Quoted images
BATU BENGÜ
Yüksek Lisans
Türkçe
2004
Güzel SanatlarHacettepe ÜniversitesiResim Ana Sanat Dalı
DOÇ. DR. FERHAT ÖZGÜR
- Ratlarda postanatal dönemde beyin ve ventrikül gelişimi
Investigation of development of the brain and ventricles in the postnatal period of rats
BERİN TUĞTAĞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
AnatomiKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiAnatomi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YAKUP GÜMÜŞALAN