Fazlı Necip'in gözünden 20. yüzyıl başlarında Selanik şehir hayatı
Selanik through the eyes of Fazli Necip at the beginning of the 20th century
- Tez No: 1005420
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SABRİ CAN SANNAV
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Selanik, Asır gazetesi, Şehir tarihi, Fazlı Necip, Osmanlı basını, Thessaloniki, Asır newspaper, Urban history, Fazlı Necip, Ottoman press
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Trakya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Balkan Çalışmaları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Osmanlı İmparatorluğu'nun son döneminde Balkanlar'ın iktisadi ve siyasi açıdan en dinamik liman şehri olan Selanik'in 20. yüzyıl başlarındaki kentsel ve sosyo-mekânsal dönüşümünü incelemektedir. Araştırmanın temel kaynağını, başyazarlığını Fazlı Necip'in üstlendiği Asır gazetesinin 16 Haziran 1902'de yayımlanan 690. sayısı ile 13 Mayıs 1907'de yayımlanan 1178. sayısı arasında yayımlanan nüshaları oluşturmaktadır. Çalışmada, gazetede yer alan haber ve makalelere eleştirel bir içerik ve söylem analizi uygulanarak şehrin demografik yapısı, küresel kapitalizme eklemlenen politik iktisadı, yeni şekillenen burjuva kamusal alanı, eğitim-sağlık politikaları ve asayiş krizleri şehir sosyolojisi perspektifiyle çözümlenmiştir. Ayrıca yapılan seçki ile ilgili haberlerin transliterasyonu sadeleştirilerek çalışmada paylaşılmıştır. Araştırma bulguları; dönemin Selanik'inin salt fiziksel bir büyüme değil idari ve biyopolitik bir dönüşüm sürecinden geçtiğini ortaya koymaktadır. İmtiyazlı yabancı şirketlerin uygulamalarının yarattığı rant krizlerine karşı halkın ahlaki iktisat arayışını sürdürdüğü görülmüştür. Ayrıca Makedonya Sorunu'nun gölgesinde tırmanan komitacı şiddeti, doğal afetlerin hem yerel hem küresel ağlarda yarattığı etkiler ve modern tüketim kültürünün şehirdeki yansımaları gazetenin verileriyle somutlaştırılmıştır. Bu tez, Asır gazetesinin edilgen bir tarihsel vesika olmadığını, kentsel hafızayı, yerel muhalefeti ve modern Osmanlı şehirli kimliğini bizzat inşa eden aktif bir sosyal aktör olduğunu savunmakta ve içerdiği verileri inceleyerek geç Osmanlı liman şehirleri ve basın tarihi literatürüne disiplinler arası bir katkı sunmayı hedeflemektedir.
Özet (Çeviri)
This study examines the urban and socio-spatial transformation of Thessaloniki—the most economically and politically dynamic port city in the Balkans during the final period of the Ottoman Empire—at the beginning of the 20th century. The primary source of the research consists of issues of the Asır newspaper, edited by Fazlı Necip, published between the 690th issue on June 16, 1902 and the 1178th issue on May 13, 1907. In this study, a critical content and discourse analysis was applied to the news and articles in the newspaper to examine the city's demographic structure, its political economy integrated into global capitalism, the newly emerging bourgeois public sphere, education and health policies, and public order/security crises from the perspective of urban sociology. Additionally, the transliteration of the selected news articles has been simplified and included in the study. The research findings reveal that Thessaloniki during this period underwent not merely physical growth but a process of administrative and biopolitical transformation. It was observed that the public continued to seek a moral economy in response to the rent-seeking crises created by the practices of privileged foreign companies. Furthermore, the escalating committee-driven violence in the shadow of the Macedonian Question, the effects of natural disasters on both local and global networks, and the reflections of modern consumer culture in the city have been substantiated using the newspaper's data. This thesis argues that the Asır newspaper was not a passive historical document but an active social actor that actively constructed urban memory, local opposition, and modern Ottoman urban identity. By analyzing the data it contains, the thesis aims to make an interdisciplinary contribution to the literature on late Ottoman port cities and the history of the press.
Benzer Tezler
- Arapların gözüyle 20. yüzyıl Arap isyanları ve İttihat ve Terakki
Through the Arabs' eyes: Arab revolts in the 20th century and the Committee of Union and Progress
ŞEYMA ÖZTÜRK
Doktora
Türkçe
2023
Tarihİstanbul Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURETTİN GEMİCİ
- The Authoritarian and religious dimensions of Necip Fazıl Kısakürek's conservatism
Necip Fazıl Kısakürek'in muhafazakarlığının otoriter ve dini boyutları
MUSTAFA CEM ÖZKAYA
Yüksek Lisans
İngilizce
2015
Siyasal Bilimlerİzmir Ekonomi ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DEVRİM SEZER
- From spatial cognition to architectural creation: The impact of virtual experience
Mekansal bilişten mimari tasarıma: Sanal deneyimin etkisi
SİMAY DEMİREL
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NESİP ÖMER EREM
- Fazlı necip'in Menfa romanının incelemesi
Fazli Necip's Menfa novel's review
ZEYNEP YÖRÜKOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
Türk Dili ve EdebiyatıMarmara ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. SEMA UĞURCAN
- Fazlı Necip'in Bir Gençliğin Güzarı adlı romanının Latin harflerine aktarımı ve incelenmesi
Translation and analysis of Fazlı Necip's novel titled Bir Gençliğin Güzarı into Latin letters
EMEL AYDIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Türk Dili ve EdebiyatıSinop ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEVİM KARABELA ŞERMET