Birinci basamak sağlık hizmetlerinde yenidoğan taramaları hakkında bilgi düzeyleri ve davranış tutumları değerlendirilmesi: Bir aile sağlığı merkezi örneği
Evaluation of knowledge levels and attitudes regarding newborn screening in primary health care: A study in a family health center
- Tez No: 1005479
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYDAN ÇEVİK VAROL
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Yenidoğan tarama programı, Ebeveyn bilgi görüş ve tutum, Aile Hekimliği, Newborn Screening Program, Parental Knowledge, Attitudes and Practices, Family Medicine
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Aile Hekimliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, erişkinlerde yenidoğan taramaları ve genetik testlere ilişkin bilgi ve tutum düzeylerini ve bunların sosyodemografik özellikler ile bilgi kaynaklarıyla ilişkisini değerlendirmeyi amaçlamıştır. Kesitsel nitelikteki çalışma, Tekirdağ Yeniçiftlik Aile Sağlığı Merkezi'nde 18–65 yaş arası 423 kişiyle yürütülmüştür. Tüm katılımcılara Yenidoğan Taramaları Bilgi Anketi uygulanmış, kadın katılımcılara ek olarak Yenidoğan Taramaları Hakkında Anne Bilgi ve Tutumları Ölçeği verilmiştir. Sosyodemografik veriler ve bilgi kaynakları sorgulanmış, veriler uygun istatistiksel testler ve çok değişkenli lojistik regresyon analizi ile değerlendirilmiştir (p<0,05). Katılımcıların yaş ortalaması 41,3±12,7 olup %48'i kadındır. Anne bilgi ve tutumları ölçeği, yenidoğan taramaları bilgi anketi ve genel skorların yüzdelik ortalamaları sırasıyla %66,3, %52,6 ve %54,7 bulunmuş; katılımcıların %49,4'ü genel skora göre orta düzeyde yer almıştır. Yenidoğan taramaları bilgi anketinde yüksek bilgi düzeyine sahip olma oranı %17,7 iken, anne bilgi ve tutumları ölçeğinde yüksek tutum oranı %41,4'tür. Kadın cinsiyet, 26–40 yaş aralığında olmak, evli olmak, 1–2 çocuk sahibi olmak, yükseköğrenim ve daha yüksek gelir düzeyi ile sağlık profesyonellerinden bilgi alma daha yüksek bilgi ve genel skorlarla anlamlı biçimde ilişkili bulunmuştur. Buna karşılık aile veya arkadaş çevresini bilgi kaynağı olarak belirtenlerde skorlar daha düşüktür. Çok değişkenli analizde üniversite mezunu olmak, orta/yüksek gelir düzeyi ve sağlık çalışanından bilgi almak yüksek genel skorun bağımsız belirleyicileri olarak saptanmıştır. Sonuç olarak, birinci basamakta yenidoğan taramalarına yönelik tutumlar genel olarak olumlu olmakla birlikte bilgi düzeyi özellikle sosyoekonomik açıdan dezavantajlı gruplarda yetersizdir. Bu bulgular, gebeliğin geç döneminden itibaren birinci basamak ve kadın doğum izlemlerine entegre edilecek, her iki ebeveyni kapsayan ve hedef gruplara yönelik yapılandırılmış eğitim programlarının gerekliliğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aimed to evaluate the levels of knowledge and attitudes regarding newborn screening and genetic tests in adults and to examine their relationships with sociodemographic characteristics and sources of information. This cross-sectional study was conducted with 423 individuals aged 18–65 years at the Tekirdağ Yeniçiftlik Family Health Center. The Newborn Screening Knowledge Questionnaire was administered to all participants, and the Maternal Knowledge and Attitudes Toward Newborn Screening Scale was additionally administered to female participants. Sociodemographic data and sources of information were queried, and the data were evaluated using appropriate statistical tests and multivariable logistic regression analysis (p<0.05). The mean age of the participants was 41.3±12.7 years, and 48% were female. The percentage mean scores of the maternal knowledge and attitudes scale, the newborn screening knowledge questionnaire, and the overall score were found to be 66.3%, 52.6%, and 54.7%, respectively; according to the overall score, 49.4% of the participants were at a moderate level. While the rate of having a high level of knowledge in the newborn screening knowledge questionnaire was 17.7%, the rate of high attitude in the maternal knowledge and attitudes scale was 41.4%. Female sex, being in the 26–40 age range, being married, having 1–2 children, higher education and higher income level, and receiving information from health professionals were found to be significantly associated with higher knowledge and overall scores. In contrast, scores were lower in those who reported family or friends as their source of information. In multivariable analysis, being a university graduate, middle/high income level, and receiving information from a healthcare professional were identified as independent predictors of a high overall score. As a result, although attitudes toward newborn screening are generally positive in primary care, the level of knowledge is insufficient especially in socioeconomically disadvantaged groups. These findings reveal the necessity of structured education programs, starting from late pregnancy, to be integrated into primary care and obstetrics follow-ups, covering both parents and targeting the priority groups.
Benzer Tezler
- Aile hekimliği polikliniğine başvuran bireylerde sağlık okuryazarlığı düzeyi ile spinal musküler atrofi bilgi düzeyi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between health literacy level and spinal muscular atrophy knowledge level in individuals applying to family medicine outpatient clinic
ASLI HATUN SAĞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HİLAL ÖZKAYA
- Sosyal pediatri polikliniğinde sağlık izlemi yapılan çocukların 24 aylık izlemlerinin sonuçları
Results of 24 months supervision of children in social pediatrics polyclinic
ATAKAN COMBA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2008
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıAnkara ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BETÜL ULUKOL
- Aile hekimliği çekirdek yeterlilikleri bakış açısıyla birinci basamakta fenilketonüri yönetimi ve bilgi özyeterlilik algısının değerlendirilmesi
Assessment of phenylketonuria management and knowledge–self-efficacy in primary care based on family medicine core competencies
HARUN YILDIZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile Hekimliğiİzmir Katip Çelebi ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ESRA MELTEM KOÇ
- Bebek masajının bebeklerde uyku süresine, büyüme-gelişmeye ve annelerde durumluk-sürekli kaygı düzeyine etkisinin incelenmesi
The investigation on affect of baby massage on sleep-time and growing-development of babies and on maternity state-trait anxiety level
HATİCE YILMAZ BAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2004
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıEge ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZEYNEP CONK
- Aile hekimliği birimine kayıtlı 65 yaş üstü yaşlılarda aile işlevselliğinin yaşlılıktaki sağlık problemleri ve depresyon üzerine etkisi
The effect of family functionality on health problems and depression in individuals aged 65 and over registered in a family medicine unit
HATİCE TOKGÖZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. KENAN TOPAL