Viyana Ekolünden gelen sanat tarihçilerinin Türk sanat tarihi yazımına katkıları
Contributions of art historians from the Vienna School to the writing of Turkish art history
- Tez No: 1005563
- Danışmanlar: PROF. DR. ABDULKADİR DÜNDAR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sanat Tarihi, Art History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türk İslam Sanatları Tarihi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, Viyana Sanat Tarihi Ekolü'ne mensup araştırmacıların Türkiye'de sanat tarihi disiplininin kurumsallaşması ve metodolojik temellerinin oluşumundaki etkilerini incelemektedir. Osmanlı'nın son dönem modernleşme programlarıyla ivme kazanan kültürel dönüşümün, Cumhuriyet'in ulus-inşa süreciyle birleşerek sanat tarihinin bilimsel bir alan olarak teşekkül etmesine zemin hazırladığı kabul edilmektedir (Akay, 1996; Cezar, 1998). Tez, Josef Strzygowski, Ernst Diez, Heinrich Glück ve Katharina Otto-Dorn'un Türk sanatını konumlandırma biçimlerini; şekilsel analiz, üslup eleştirisi ve sanat coğrafyası gibi yöntemlerin Türkiye'de dolaşıma girişiyle birlikte ele alır (Diez & Aslanapa, 1955). Ayrıca, bu yöntem repertuvarının Türkiye'de tek yönlü bir aktarım olarak değil, yerel akademik ihtiyaçlar ve kurumlaşma pratikleri içinde yeniden düzenlenen bir çerçeve olarak işlediği varsayımından hareket eder (Aslanapa, 2000). Nitel araştırma yöntemiyle yürütülen bu çalışmada birincil metinler ile ikincil literatür incelenmiş; ayrıca seçili metinlerdeki yöntemsel izler, kataloglama çalışmaları ve karşılaştırmalı tablo/matrisler aracılığıyla sistemli biçimde takip edilmiştir. Bu hat, düşünsel etkilerle sınırlı tutulmamış; karşılaştırmalı bir korpus üzerinden metinlere dayanarak incelenmiştir. Bu doğrultuda, Selçuklu saray mirasını öne çıkaran saha raporu dili ve kanıt türleri (Otto-Dorn, 1966) ile dönemleme ve tipoloji anlayışları (Eyice, 1963; Diez & Aslanapa, 1955) metin düzeyinde karşılaştırılmıştır. Elde edilen bulgular, Viyana Ekolü'nün Türkiye'de“örnek alınan”bir model olmanın ötesinde, yerel bağlam içinde yeniden yorumlanan ve dönüştürülen etkili bir yaklaşım olarak işlediğini göstermektedir. Çalışma da bu etki hattını açığa çıkararak Türk sanat tarihinin entelektüel kökenlerine dair mevcut yazındaki sınırlı tartışmayı genişletmeyi amaçlamaktadır
Özet (Çeviri)
This study examines the influence of scholars associated with the Vienna School of Art History on the institutionalization of art history in Turkey and on the formation of its methodological foundations. It proceeds from the premise that the cultural transformation accelerated by the late Ottoman modernization programs, when coupled with the nation-building agenda of the Republic, created the conditions for art history to emerge as a scientific discipline (Akay, 1996; Cezar, 1998). The thesis analyzes how Josef Strzygowski, Ernst Diez, Heinrich Glück, and Katharina Otto-Dorn positioned Turkish art, alongside the circulation of methods such as formal analysis, style criticism, and art geography within Turkey (Diez & Aslanapa, 1955). It further adopts the assumption that this methodological repertoire did not operate as a one-way transfer, but rather as a framework reconfigured through local academic needs and practices of institutional formation (Aslanapa, 2000). Conducted through a qualitative research design, the study draws on primary texts and secondary literature; in addition, methodological traces in selected works are systematically tracked through cataloging and comparative tables/matrices. This approach moves beyond the level of intellectual influence by grounding the discussion in a comparative corpus: the report language and types of evidence that render Seljuk palace heritage legible (Otto-Dorn, 1966), as well as the logics of periodization and typology (Eyice, 1963; Diez & Aslanapa, 1955), are compared at the textual level. The findings indicate that the Vienna School functioned in Turkey not merely as a“model”to be emulated, but as an active paradigm that was reinterpreted and transformed within the local context. By making this line of influence visible, the study aims to reduce a gap in the literature concerning the intellectual genealogies of Turkish art historiography.
Benzer Tezler
- Mart 1328 (1912) tarihli Osmanlı piyade talimnamesi ışığında son dönem Osmanlı piyade eğitimi
Ottoman infantry training under the light of Ottoman infantry field manuel of 1328 (1912) march
FATİH CEBECİ
- Two ecological perspectives: Images of The Sea in The Old an and The Sea and the Sea-crossed Fisherman
İki ekolojik perspektif: Yaşlı Adam ve Deniz ile Deniz Küstü romanlarındaki deniz imgeleri
İLKE TALAK
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
Amerikan Kültürü ve EdebiyatıDokuz Eylül ÜniversitesiAmerikan Kültürü ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NİLSEN GÖKÇEN ULUK
- Farklı piyano tekniklerinin birleşen ve ayrılan yönleri
The Similarities and differences of different piano techniques
ARZU KIRTIL
- Art Nouveau, Art Deco ve Bauhaus arasında, İstanbul mimarlığında üslup melezlenmeleri: İnönü caddesi özelinde cephe analizleri üzerinden bir okuma
Hybridizations of styles between Art Nouveau, Art Deco and Bauhaus in Istanbul architecture: A reading on facade analysis specific to İnönü avenue
ULUÇ ALGAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
MimarlıkMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ELVAN ERKMEN
- W.A. Mozart (KV 612) Konser Aryası'nın incelenmesi ve Viyana klasik döneminde kontrbasın solist enstrüman olarak önemi
Analysis of W.A. Mozart's (KV 612) Concert Aria and the significance of contrabass as a solo instrument
DENİZ YURDAKUL
Sanatta Yeterlik
Türkçe
2020
MüzikMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiMüzik Ana Sanat Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ONUR ÖZKAYA